Narbonne
Gemeente in Frankrijk  | |||
|---|---|---|---|
 | |||
  | |||
| Situering | |||
| Regio | Occitanie | ||
| Departement | Aude (11) | ||
| Arrondissement | Narbonne | ||
| Kanton | hoofdplaats van 3 kantons: Narbonne-1, Narbonne-2 en Narbonne-3 | ||
| Coördinaten | 43° 11′ NB, 3° 0′ OL | ||
| Algemeen | |||
| Oppervlakte | 172,96 km² | ||
| Inwoners (1 januari 2023) |
57.587[1] (333 inw./km²) | ||
| Hoogte | 0 - 285 m | ||
| Burgemeester | Jacques Bascou (16 maart 2008–6 april 2014)  | ||
| Overig | |||
| Postcode | 11100 | ||
| INSEE-code gemeente | 11262 | ||
| Website | Officiële website | ||
| Detailkaart | |||
 | |||
| Foto's | |||
 | |||
.jpg) | |||
| |||
Narbonne (Narbona in het Occitaans) is een stad in het zuiden van Frankrijk, in het departement Aude. De stad ligt aan de kust van de Middellandse Zee en de rivier Aude, en telde op 1 januari 2023 57.587[1] inwoners. Het is de onderprefectuur van het arrondissement Narbonne.
Geschiedenis
[bewerken | brontekst bewerken]
Romeinse tijd
[bewerken | brontekst bewerken]Het hedendaagse Narbonne was de eerste Romeinse nederzetting in het huidige Frankrijk ten westen van de Rhône. De stad werd gesticht in 118 v.Chr. De stad was strategisch gelegen aan de Via Domitia en de Via Aquitania. De Via Domitia, de eerste heirbaan in Gallië, liep van Italië naar Spanje en de Via Aquitania liep van Narbonne via Toulouse naar Bordeaux aan de Atlantische Oceaan. Narbonne was een van de belangrijkste havens van de westelijke Middellandse zee. De haven lag aan een beschutte lagune bij de monding van de Aude.[2] In 45 v.Chr. maakte Julius Caesar van Narbonne een kolonie voor veteranen als Colonia Narbo Martius.
Narbonne lag in de Provincia Romana in Zuid-Gallië. Deze Provincia (waarvan de naam voortleeft in de naam Provence) werd in 22 v.Chr. Gallia Narbonensis genoemd naar zijn hoofdstad, Narbonne. De stad breidde aanzienlijk uit en kreeg monumentale gebouwen. Tijdens de crisissen van de derde eeuw kreeg de stad een muur van 1600 meter. Voor de bouw werden onder andere de stenen van necropolissen rond de stad gebruikt. De ommuurde stad op de linkeroever van de Aude had een oppervlakte van 17 hectare en was aanzienlijk kleiner dan de eerdere stad.[3]
Het in 2021 geopende museum Narbo Via stelt Romeinse voorwerpen tentoon en heeft twee bijhuizen: Horreum (ondergrondse opslagplaatsen uit de eerste eeuw in het stadscentrum) en Amphoralis (een voormalige amforawerkplaats in Sallèles-d'Aude).
Middeleeuwen
[bewerken | brontekst bewerken]Narbonne bleef de hoofdstad van de provincie tot de achtste eeuw, ook in de tijd van de Visigoten toen de provincie Septimanië werd genoemd. In 725 werden Narbonne en Carcassonne veroverd door de Omajjade wāli (gouverneur) van Al-Andalus, Anbassa ibn Suhaym al-Kalbi. Vanaf 747 werden in Narbonne emirs aangesteld. De eerste emir was Umar ibn Umar. De Frankische koning Pepijn de Korte heroverde de stad in 759 op de emir Abd ar-Rahman ibn Uqba. Hij installeerde er de Visigotische burggraaf Milo (ook al burggraaf van 752 tot 753). In 792 vond nog een kortstondige verovering plaats door de troepen van Hisham I en in 841 marcheerden moslimtroepen op naar Narbonne, maar werden door graaf Sunifried van Barcelona tegengehouden.
In de middeleeuwen kende de stad verschillende centra: de Cité rond de aartsbisschoppelijke gebouwen op de linkeroever, de Bourg rond de burcht van de burggraaf op de rechteroever en Ville-Neuve, de Joodse wijk. Narbonne werd in de eerste helft van de twaalfde eeuw een gemeente bestuurd door consuls.[4] De Cité en de Bourg vormden politiek een eenheid, maar hadden elk een eigen stadsmuur. De Cité had de Romeinse stadsmuur behouden en de Bourg kreeg in de twaalfde eeuw een eigen stadsmuur. In de veertiende eeuw werd de Joden de stad uitgewezen. In 1320 trad de Aude buiten haar oevers, overstroomde de vlakte van Narbonne en vond er een nieuwe loop en monding. Dit verlies van haar zeehaven betekende het einde van de bloeitijd van de stad. De oude bedding (de Robine) en haven veranderden in een moerasgebied en een haard van ziekten.
Na 1500
[bewerken | brontekst bewerken]Vanaf 1507 viel Narbonne rechtstreeks onder de Franse kroon. Koning Lodewijk XII liet de stad versterken als grensstad met Roussillon, dat toen Spaans was. De stad kreeg een nieuwe stadsomwalling van 3500 meter lang op beide oevers van de Robine. In de zeventiende eeuw werd het Canal de la Robine, een zijtak van het Canal du Midi, gegraven, dat de stad een rivierhaven gaf en een nieuwe verbinding met de Middellandse Zee.
In 1790 verloor de stad haar aartsbisschoppelijke zetel en met het Concordaat van 1801 zelfs haar bisschoppelijke zetel.[5] In de loop van de negentiende eeuw won de stad economisch aan belang door de uitbreiding van de wijnbouw en de komst van de spoorweg. In de jaren 1870 werd de zestiende-eeuwse stadsomwalling die al sinds de Vrede van de Pyreneeën (1659) haar militair nut had verloren, afgebroken. In de plaats kwamen boulevards.[6]
Monumenten
[bewerken | brontekst bewerken]Van de derde tot de negentiende eeuw was Narbonne een ommuurde stad. Van de stadsomwalling van Narbonne zijn nog maar enkele sporen te vinden.
Narbonne heeft een aantal monumenten, namelijk:
- het aartsbisschoppelijk paleis (twaalfde-veertiende eeuw, waarin een aantal musea zijn ondergebracht; het paleis is een voormalig kasteel met drie torens, variërend van de dertiende-veertiende eeuw)
- stadhuis, neogotisch, uit de negentiende eeuw, gebouwd door Viollet-le-Duc.
- kathedraal van Narbonne, gotiek, uit de dertiende, veertiende en de achttiende eeuw, waarin een rijke kerkschat wordt bewaard.
- abdij Sainte-Marie de Fontfroide.
Kathedraal van Narbonne
De Pont des Marchands over het Canal de la Robine in Narbonne
Canal de la Robine vanaf Boulevard Gambetta
Paleis van de Aartsbisschop
Verkeer en vervoer
[bewerken | brontekst bewerken]In de gemeente ligt het spoorwegstation Narbonne. Het is onder andere het eindpunt van de Deutsche Bahn autoslaaptrein Hamburg (Altona) - Narbonne.
Geografie
[bewerken | brontekst bewerken]De oppervlakte van Narbonne bedroeg op 1 januari 2023 172,96 vierkante kilometer; de bevolkingsdichtheid was toen 332,9 inwoners per km².
In de stad ligt het Canal de la Robine, de 32 km lange verbinding tussen de Aude en de zeehaven van Port-la-Nouvelle ten zuiden van Narbonne.[7] In het zuiden van de gemeente ligt het kanaal langs het Meer van Bages (étang de Bages), dat voor 1320 de lagune van de Aude vormde.
In het oosten van de gemeente ligt het heuvelmassief van La Clape en daarachter Narbonne-Plage met zijn stranden en jachthaven aan de Middellandse Zee.[8]
De onderstaande kaart toont de ligging van Narbonne met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.
Demografie
[bewerken | brontekst bewerken]Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).
Sport
[bewerken | brontekst bewerken]Narbonne was negen keer etappeplaats in de wielerkoers Ronde van Frankrijk. De Fransman René Le Grevès won er twee keer (1935 en 1936). De Brit Mark Cavendish was in 2008 de voorlopig laatste ritwinnaar in Narbonne.
Geboren in Narbonne
[bewerken | brontekst bewerken]- Ferreolus van Uzès (521-581) bisschop
- David Kimchi (1160-1235) rabbijn, filoloog, en Bijbelexegeet
- Paul Tournal (1805-1872), archeoloog
- Pierre Reverdy (1889-1960), dichter
- Charles Trenet (1913-2001), zanger
- Charlotte Adigéry (1990), zangeres
- Corentin Navarro (1997), wielrenner
Externe links
[bewerken | brontekst bewerken]- 1 2 Populations de référence 2023.
- ↑ (fr) Christian Grataloup (2020). Atlas historique de la France. Les Arènes - L'Histoire, p. 40. ISBN 979-10-375-0261-2.
- ↑ (fr) D. Moulis, E. Dellong, Mireille Franc, Laissez-vous conter Narbonne, quand la ville était fortifiée, brochure van de gemeente Narbonne, pp. 2-5
- ↑ (fr) Olivier Guyotjeannin, Atlas de l'histoire de France IXe-XVe siècle, ISBN 978-2-7467-0727-6, p. 49
- ↑ (fr) Narbonne. larousse.fr. Geraadpleegd op 3 augustus 2022.
- ↑ (fr) D. Moulis, E. Dellong, Mireille Franc, Laissez-vous conter Narbonne, quand la ville était fortifiée, brochure van de gemeente Narbonne, pp. 23-25
- ↑ (fr) Port fluvial. narbonne.fr. Geraadpleegd op 3 augustus 2022.
- ↑ (fr) Narbonne-Plage. audetourisme.com. Geraadpleegd op 17 juni 2023.
