SETI

Yerdan tashqari razvedka qidirish (odatda SETI deb qisqartiriladi) — Yerdan tashqaridagi aqlli hayot belgilarini yoki signallarini aniqlashga qaratilgan turli xil saʼy-harakatlar va ilmiy loyihalar majmuidir.

Tadqiqotchilar boshqa sayyoralardagi sivilizatsiyalardan uzatilayotgan signallar izlarini qidirishda elektromagnit nurlanishni kuzatish, optik signallarni qidirish va Yerdan tashqaridan kelishi mumkin boʻlgan artefaktlarni oʻrganish kabi usullardan foydalanadilar^[1]^[2]^[3]. Baʼzi tashabbuslarda NASAning Oltin plastinkasi kabi xabarlarni faraziy begona sivilizatsiyalarga yuborish ham amalga oshirilgan^[4].

Zamonaviy SETI tadqiqotlari 20-asr boshlarida radio ixtiro qilingandan keyin boshlangan. Keyinchalik Ozma loyihasi, Wow! signalini aniqlash va 2015-yilda Stephen Hawking va Yuriy Milner tomonidan eʼlon qilingan 100 million dollarlik 10 yillik dastur — Breakthrough Listen tashabbusi bilan yanada rivojlangan. 1980-yillardan buyon xalqaro miqyosdagi saʼy-harakatlar uzluksiz davom etmoqda: SETI@home va Project Argus kabi jamoat tomonidan boshqariladigan loyihalar maʼlumotlarni tahlil qilish bilan shugʻullanmoqda^[5]. SETI hurmatli ilmiy soha boʻlib qolsa-da, uni koʻpincha qatʼiy ilmiy metodlarga va tekshiriladigan maʼlumotlarga tayanishiga qaramay, jamiyat tomonidan asossiz shubha bilan munosabat bildiradigan fitnalar nazariyasi va NUJ tadqiqotlari bilan qiyoslashadi. Avi Lobning Galiley loyihasi kabi aniqlanmagan havoda kuzatilgan hodisalar (UAP) boʻyicha oʻxshash tadqiqotlar SETI izlanishlariga yanada koʻproq eʼtibor qaratdi.

Oʻnlab yillik qidiruvlarga qaramay, begona razvedkaning tasdiqlangan hech qanday dalili topilmadi. Bu SETI’ga „haddan tashqari umidvor“ degan tanqidlarni keltirdi. Tanqidchilar SETI taxminiy va inkor etib boʻlmaydigan deb hisoblasa, tarafdorlar uni Fermi paradoksini hal etish va Yerdan tashqaridagi texnik belgilarni tushunishning muhim bosqichi sifatida koʻrmoqda^[6].

Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak.

Manbalar

↑ Schenkel, Peter (May–June 2006). „SETI Requires a Skeptical Reappraisal“. Skeptical Inquirer. 30-jild, № 3. 2009-11-05da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: June 28, 2009.
↑ Moldwin, Mark (November 2004). „Why SETI is science and UFOlogy is not“ (PDF). Skeptical Inquirer. 2022-06-21da asl nusxadan arxivlandi (PDF). Qaraldi: 2022-06-11.
↑ Johnson, Steven. „Greetings, E.T. (Please Don't Murder Us.)“. New York Times (2017-yil 28-iyun). 2018-yil 19-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 28-iyun.
↑ „Golden Record Overview - NASA Science“ (en-US) (2024-yil 7-mart). Qaraldi: 2025-yil 7-fevral.
↑ Katz, Gregory. „Searching for ET: Hawking to look for extraterrestrial intelligence“. AP News (2015-yil 20-iyul). 2015-yil 22-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 20-iyul.
↑ "SETI at 50". Nature 416 (7262): 316. 2009. doi:10.1038/461316a. PMID 19759575. "Indeed"

[Schenkel_2006-1] Schenkel, Peter (May–June 2006). „SETI Requires a Skeptical Reappraisal“. Skeptical Inquirer. 30-jild, № 3. 2009-11-05da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: June 28, 2009.

[2] Moldwin, Mark (November 2004). „Why SETI is science and UFOlogy is not“ (PDF). Skeptical Inquirer. 2022-06-21da asl nusxadan arxivlandi (PDF). Qaraldi: 2022-06-11.

[NYT-20170628-3] Johnson, Steven. „Greetings, E.T. (Please Don't Murder Us.)“. New York Times (2017-yil 28-iyun). 2018-yil 19-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 28-iyun.

[4] „Golden Record Overview - NASA Science“ (en-US) (2024-yil 7-mart). Qaraldi: 2025-yil 7-fevral.

[AP-20150720-5] Katz, Gregory. „Searching for ET: Hawking to look for extraterrestrial intelligence“. AP News (2015-yil 20-iyul). 2015-yil 22-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 20-iyul.

[SETI_at_50-6] "SETI at 50". Nature 416 (7262): 316. 2009. doi:10.1038/461316a. PMID 19759575. "Indeed"

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]