Bachata

Bachata is een romantisch muziekgenre uit de Dominicaanse Republiek.

Muziekgenre

Bachatamuziek ontstond in de jaren zestig van de 20e eeuw in de Dominicaanse Republiek. De muziek, die meestal in vierkwartsmaat staat, wordt gespeeld met gitaar, basgitaar, guira en bongo's. Veel bachata-artiesten zijn mannelijke gitaristen die in een emotionele zangstijl verhalen over onbeantwoorde liefde, liefdesverdriet en andere persoonlijke tegenslagen. Om die reden werd het genre lange tijd geassocieerd met melancholische en sentimentele teksten. De oorspronkelijke benaming voor deze muziek was amargue ("bitterheid"). Later werd de term bachata gangbaar. Het woord bachata verwijst naar naar feestvreugde (juerga) en uitbundig vermaak (diversión bulliciosa).

In de Dominicaanse Republiek werd bachata lange tijd gemeden door de gevestigde media. Desondanks wist het genre zich via cassetteverkoop, jukeboxen en liveoptredens te verspreiden. Pas in de jaren negentig kreeg bachata toegang tot radio- en televisiezenders, waarna de muziek ook internationaal doorbrak. Tegenwoordig worden in bachata regelmatig invloeden verwerkt uit onder meer merengue, popmuziek, r&b en reggaeton.

Dans

Bachata wordt met een partner gedanst. De manier waarop dit gebeurt verschilt per land en regio, en er bestaan geen strikte regels. In grote lijnen vallen drie danswijzen te onderscheiden:

1. Dominicaanse stijl

Er wordt gedanst op enige afstand terwijl elkaars handen worden vastgehouden. Vaak worden er veel snelle tussenpasjes gezet. De bewegingen zijn doorgaans spontaan en aangepast aan het specifieke nummer. Draaien worden zelden gemaakt. Complexe combinaties van draaien (zoals bij salsa) komen niet voor. De Dominicaanse stijl kenmerkt zich door speels voetenwerk en improvisatie.

2. Dansschoolstijl

Op dansscholen in de VS en Europa wordt bachata vaak geleerd in een klassieke danshouding waarbij beide danspartners dicht tegenover elkaar dansen met hun rechterhand achter op de rug van de partner. Er worden meestal geen snelle pasjes gemaakt. Daarentegen worden vaak wel enkele draaien geleerd.

3. Sensual-stijl

Een moderne variant, voortgekomen uit de dansschoolstijl en ontwikkeld in Spanje. Deze stijl kenmerkt zich door vloeiende lichaamsbewegingen, muzikale expressie en een sterke connectie tussen de danspartners. Vaak wordt gedanst op melodische, moderne bachata-popmuziek.

De verschillen tussen de bachata-dansstijlen zijn aanzienlijk. Wat alle stijlen gemeen hebben, is dat de dansers afwisselend met de linker- en rechtervoet beginnen. Zet men bijvoorbeeld op de eerste tel van een maat een stap met links, dan begint de volgende maat met rechts; in de daaropvolgende maat start men weer met links, enzovoort.

Bij de Dominicaanse stijl wordt de tijd tussen deze basisstappen op een creatieve manier ingevuld, afgestemd op het ritme, de instrumentatie en de sfeer van de muziek. Hierdoor ontstaat veel variatie en ruimte voor improvisatie. Bij de moderne of dansschoolstijl daarentegen wordt meestal een vast basispatroon aangehouden: gedurende de eerste maat wordt achtereenvolgens met links, rechts en links gestapt, gevolgd door een pas op de plaats met rechts op de vierde tel. In de volgende maat wordt dit patroon spiegelbeeldig herhaald. Deze cyclus blijft zich gedurende de dans herhalen.

In een op Curaçao ontstane variant, ook wel de Antilliaanse stijl genoemd, die zich later naar Nederland verspreidde, wordt op de vierde tel vaak een extra heupbeweging gemaakt, gecombineerd met een zogenoemd hupje. Hoewel dit in Nederland soms als kenmerkend voor bachata wordt beschouwd, komt het in de Dominicaanse Republiek, het land van oorsprong van de dans, niet voor.

Op dansscholen wordt doorgaans geleerd om op de eerste tel van de muziekmaat te beginnen, zodat de muziekmaat van vier tellen samenvalt met de dansmaat. In de Dominicaanse traditie begint men echter niet uitsluitend op de eerste tel. Afhankelijk van de muziek, en met name van de baslijn, kan de dans ook op de tweede of soms zelfs op de derde tel worden ingezet. Vaak wordt intuïtief gekozen voor het startpunt dat het beste aansluit bij het nummer. Ook de danshouding varieert met het karakter van de muziek: snelle bachata's worden vaak losser gedanst, waarbij de partners voornamelijk handcontact hebben, terwijl bij langzamere en meer romantische bachata's doorgaans dichter tegen elkaar aan wordt gedanst en meer fysiek contact gebruikelijk is.

Sociaal-culturele aspecten

Bachata werd in de Dominicaanse Republiek (en op de Nederlandse Antillen) lange tijd geassocieerd met de arbeidersklasse en volkswijken. Zowel de muziek als de dans waren vooral populair in eenvoudige bars en cafés, vaak met een informele en openluchtachtige sfeer, waar mensen samenkwamen om te drinken, socializen en dansen. Sommige van deze gelegenheden hadden een reputatie die verband hield met het nachtleven en soms ook prostitutie, waardoor bachata bij een deel van de bevolking een minder respectabel imago kreeg. Sinds de jaren 90 heeft bachata echter steeds meer maatschappelijke erkenning gekregen. Door de internationale doorbraak van het genre, onder andere in de Verenigde Staten en Europa, is bachata uitgegroeid tot een wereldwijd populaire en breed geaccepteerde muziek- en dansstijl.

Muzikanten

Aventura, met leadzanger Romeo Santos, is internationaal gezien veruit de bekendste bachatagroep, maar onder Dominicanen zijn de meest populaire artiesten Antony Santos en Juan Luis Guerra. Andere populaire artiesten zijn Prince Royce, Raulín Rodríguez, Frank Reyes, Luis Vargas, Monchy & Alexandra, Toby Love, Héctor Acosta, Zacarias Ferreira, Xtreme, Daniel Santacruz, Elvis Martinez, Yoskar Sarante, Carlos & Alejandra, Joe Veras, Alex Bueno, Andy Andy, Leonardo Paniagua, Los Toros Band, Luis Miguel del Amargue en Domenic Marte.

Literatuur

• Bachata, a social history of a Dominican popular music. Temple University Press (1995), door Deborah Pacini Hernandez.

Externe link

• (en) Geschiedenis van bachata

Bronnen, noten en/of referenties