koe

Nederlands

Een koe.

Uitspraak

• Geluid:  koe    (hulp, bestand)
• IPA: / ku / (1 lettergreep)

Woordafbreking

• koe

Woordherkomst en -opbouw

• erfwoord, via Middelnederlands coe van Oudnederlands kuo, in de betekenis van ‘vrouwelijk rund’ voor het eerst aangetroffen in 901; ontwikkeld uit Oergermaans nominatief *kūz, obliek *kwō-, uit Indo-Europees *gʷéh₃-u-s, obliek gʷh₃-u-, een afleiding van *gʷeh₃- ‘weiden’; cognaat met Nedersaksisch Koh, Duits Kuh, Fries ko, Engels cow en IJslands kýr

	enkelvoud	meervoud
naamwoord	koe	koeien
verkleinwoord	koetje	koetjes

Zelfstandig naamwoord

de koe v

1. (evenhoevigen) (veeteelt) wijfje van het huisrund en van andere rundersoorten

   ▸ ' 'Als het een koe is, waarom heeft hij dan horens?' Haar stem trilt.

   ▸ In Nederland worden ze afgezaagd omdat wij een koe als gebruiksvoorwerp zien waarmee we kunnen doen wat we maar willen.

   ▸ Nog steeds heeft de koe niet bewogen en ze kijkt een tikje gespannen voor zich uit.

2. (bij uitbreiding) wijfje van andere grote zoogdieren, b.v. de walvis, neushoorn, olifant
3. (dysfemisme) vrouw die iets doms of lomps doet

Hyperoniemen

• rund

Hyponiemen

• [1] (intensivering) turbokoe

   

Bontekoe adoptiekoe antiallergiekoe bloeddrukkoe boterkoe bromkoe buffelkoe enterkoe geldkoe kaaskoe kalfkoe kinderboerderijkoe kloonkoe kunstkoe melkkoe mestkoe moederkoe olifantkoe plofkoe poederkoe vaarkoe verklikkerkoe vleeskoe zeekoe zoogkoe

Verwante begrippen

• vrouwelijke vorm van stier
• os, kalf, pink, vaars

Afgeleide begrippen

   

Koedijk Koeman Koevoet Koewacht gekkekoeienziekte koebeest koebel koebloempje koeboer koeborstel koebrug koegang koehaar koehandel koeherder koehoorn koehoren koehuid koeienbank koeienboleet koeiendrek koeiengriep koeienhuid koeienkaas koeienkak koeienkop koeienkut koeienletter koeienmaag koeienmarkt koeienmelk koeienmest koeienoog koeienpistool koeienplak koeienpoep koeienras koeienrib koeienrooster koeienstaart koeienstal koeienstront koeientepel koeientong koeientrek koeienuier koeienvanger koeienvel koeienvla koeienvlaai koeienvlees koeienwei koeienweide koeienziekte koekaart koekalender koekalf koekamp koekruid koemarkt koematras koemelk koemelker koemest koemis koenavel koeoog koepaard koepeen koepokje koepokken koereiger koerollator koeskoes koestal koesterend koestijl koestraat koetang koetarwe koevanger koevoet koevogel koewachter koeweide

Uitdrukkingen en gezegden

• de koe bij de hoorns vatten
• Dat is een waarheid als een koe

Dat is overduidelijk waar

∗ Een waarheid als een koe natuurlijk, maar ze keek erbij met de ernstige blik van iemand die meent een grote wijsheid te verkondigen.

• De koe bij de horens vatten

Met de lastige zaak beginnen

• Er is geen koe zo bont of er zit wel een vlekje aan

niets is perfect

• Iemand koeien met gouden horens beloven

iets moois beloven maar niet nakomen

• Je weet nooit hoe een koe een haas vangt

men kan altijd op onverwachte wijze tot een oplossing komen

• Men noemt geen koe bont, of er is een vlekje aan

als er allerlei vervelende dingen worden verteld is er vast wel iets van waar

• Oude koeien uit de sloot halen

Oude problemen die niet meer ter zake doen oprakelen

• Van achteren kijk je de koe in de kont

achteraf is het gemakkelijk te zeggen wat er had moeten gebeuren

Vertalingen

    1. vrouwelijk rund   

Afrikaans: koei (af) Albanees: lopë (sq) v Arabisch: بَقَرَة (ar) (baqara) v Baskisch: behi (eu) Bretons: buoc'h (br) v Bulgaars: скот (bg) (skot), крава (bg) (krava) Catalaans: vaca (ca) v Centraal-Nahuatl: kuakuajye (nhn) Chinees: 母牛 (zh) (mǔníu) Cornisch: bugh (kw) v Deens: ko (da) Duits: Kuh (de) v Engels: cow (en), bovine (en) Esperanto: bovino (eo) Estisch: lehm (et) Faeröers: kúgv (fo) Fins: lehmä (fi) Frans: vache (fr) v Fries: ko (fy) Friulisch: vacje v Galicisch: vaca (gl) Grieks: αγελάδα (el) (agelaða) v Oudgrieks: βοῦς (boûs) v Hebreeuws: פרה (he) (pará) Hindi: गाय (hi) (gāy) v Hongaars: tehén (hu) Iers: bó (ga) v IJslands: kýr (is) v Indonesisch: sapi (id) Interlingua: vacca (ia) Italiaans: mucca (it) v, vacca (it) v Japans: Katakana: ウシ (ja) Romaji: ushi (ja) Kanji: 牛 (ja) Kasjoebisch: krowa (csb) klassiek Nahuatl: cuacuahueh Koreaans: 소 (ko) (so) Krim-Tataars: sıyır Ladino: vacia v Latijn: vacca (la) v Lets: govs (lv) v Litouws: karvė (lt) v Luxemburgs: Kou (lb) v

Macedonisch: крава (mk) (krava) Maltees: baqra (mt) Nedersaksisch: beest (nds), beist (nds), biest (nds), boekou (nds), kaaie (nds), kau (nds), Kauh (nds), keuw (nds), kjou (nds), ko (nds), koe (nds), koeie (nds), Koh (nds), koo (nds), koou (nds), kou (nds), kouwe (nds), kow (nds) Nedersorbisch: krowa (dsb) Noors: ku (no) v Occitaans: vaca (oc) Oekraïens: худоба (uk) (hudoba), бидло (uk) (bidlo) Oezbeeks: Cyrillisch: сигир (uz) Latijns: ot (uz) Oppersorbisch: howjado (hsb), kruwa (hsb) Papiaments: baka Perzisch: گاو (fa) (gâv) Picardisch: vake (pcd) Pools: krowa (pl) v Portugees: vaca (pt) v Quechua: waca (qu) Reto-Romaans: vatga (roh) v Roemeens: vacă (ro) v Romani: gurumni v Russisch: корова (ru) v (korova) Sami: burru, vuoksá ; gussa Sardisch: bulu (sc), óinu (sc), bàcchinu (sc), bóinu (sc), bacca (sc), vacca (sc) Saterfries: Ku (stq) Schots-Gaelisch: bò (gd) v Servo-Kroatisch: крава (sh) (krava) v Siraya: luang, noang, lowan Sloveens: krava (sl) v Slowaaks: krava (sk) Spaans: vaca (es) v Thai: วัว (th) (wuua), โค (th) (koo) Tibetaans: བ་ (bo) (pa) Tok Pisin: bulmakau (tpi) Tsjechisch: kráva (cs) v Turks: sığır (tr), inek (tr) Tyap: sha̱p-nyak (kcg) Vietnamees: bò cái (vi) Volapük: kun (vo) Welsh: buwch (cy) v Wit-Russisch: жывела (be) Yucateeks: wakax Zweeds: ko (sv) g

Anagrammen

• oek, oké

Gangbaarheid

• Het woord koe staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.

• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "koe" herkend door:

99 %	van de Nederlanders;
99 %	van de Vlamingen.

Meer informatie

• Zie Wikipedia voor meer informatie.

Drents

	enkelvoud	meervoud
naamwoord	koe	koenen
verkleinwoord

Zelfstandig naamwoord

koe

1. (evenhoevigen) koe; een vrouwelijk rund

Schrijfwijzen

• ko
• koou
• kou
• kouwe
• kaaie

Synoniemen

• beest
• beist
• biest

Niueaans

Voornaamwoord

koe

1. jij
2. je

Nedersaksisch

Zelfstandig naamwoord

koe

1. (evenhoevigen) koe; een vrouwelijk rund

Schrijfwijzen

kaaie kau Kauh keuw kjou

ko koeie Koh koo

koou kou kouwe kow

Synoniemen

• beest
• beist
• biest
• boekou

Verwante begrippen

• bolle
• kalf
• pinke

Meer informatie

• Koh
• Ko

Sallands

	enkelvoud	meervoud
naamwoord	koe	koenen
verkleinwoord

Zelfstandig naamwoord

koe

1. (evenhoevigen) koe; een vrouwelijk rund

Stellingwerfs

	enkelvoud	meervoud
naamwoord	koe	koenen
verkleinwoord

Zelfstandig naamwoord

koe

1. (evenhoevigen) koe; een vrouwelijk rund

Tuvaluaans

Voornaamwoord

koe

1. jij
2. je

Urkers

	enkelvoud	meervoud
naamwoord	koe	koenen
verkleinwoord

Zelfstandig naamwoord

koe

1. (evenhoevigen) koe; een vrouwelijk rund

Veluws

	enkelvoud	meervoud
naamwoord	koe	koenen
verkleinwoord

Zelfstandig naamwoord

koe

1. (evenhoevigen) koe; een vrouwelijk rund

Schrijfwijzen

• ko
• koeie

Meer informatie

• Zie Wikipedia voor meer informatie.