Mitreum

Wnętrze mitreum w Ostii

Mitreum (łac. mithraeum) – świątynia poświęcona perskiemu bogu Mitrze, budowana na terytoriach cesarstwa rzymskiego w II–V wieku.

Były to świątynie naśladujące groty skalne, zagłębione poniżej terenu, często kute w skale w postaci hypogeum. Miały kształt podłużnej nawy zakończonej apsydą, w której umieszczano posąg bóstwa albo relief z przedstawieniem Mitry zabijającego kosmicznego byka.

Podziemne świątynie miały postać prostokątnej komnaty o trójdzielnym planie, w której wgłębioną część środkową (rów) otaczały obustronnie ławy przeznaczone dla wyznawców. W najdalszym końcu pomieszczenia umieszczano rzeźbę bóstwa zabijającego byka. Przed tym wyobrażeniem Mitry Tauroktonosa (dosł. „zabijający byka”) odbywały się obrzędy, z których do najważniejszych należały chrzest z krwi ofiarnego byka oraz rytualny posiłek.

Scena taurobolium przedstawiana była w postaci malowidła, płaskorzeźby bądź grupy rzeźbiarskiej ukazujących młodzieńca w perskim stroju w scenie walki z potężnym bykiem (symbolem niszczącej siły), którego krew rodzącą pożyteczne rośliny, spija wąż (alegoria nasiąkającej życiodajnym płynem ziemi rodzicielki). Obok dobra powstaje również zło ukazane symbolicznie w postaci skorpiona zatruwającego jadem byczą spermę, która także wsiąka w ziemię.

Zobacz też

• mitreum w Hawarte
• mitreum w Londynie