Starka
| wódka | |
 Polska dziesięcioletnia Starka (producent: Polmos Szczecin) | |
| Rodzaj |
tradycyjna, wytrawna |
|---|---|
| Miejsce powstania |
Polska, Białoruś, Rosja, Litwa |
| Producent | Polmos, Stumbras |
| Strona internetowa | |
Starka – tradycyjna, wytrawna wódka[1] żytnia, produkowana głównie w Polsce, Rosji, na Białorusi i Litwie[2].
Produkcja
[edytuj | edytuj kod]Współcześnie wytwarzana jest ze spirytusu nierektyfikowanego otrzymanego po fermentacji żyta, dojrzewającego w wiekowych dębowych beczkach z niewielkimi dodatkami liści lipowych lub jabłoniowych. Proces produkcji podobny jest do tego stosowanego w przypadku whisky, upodobniając ją do irlandzkiej żytniówki (rye)[3], koniaków czy burbonów, z różnicą wynikającą z rodzaju użytego surowca - żyta[4]. Sprzedawana w dużej różnorodności, gdzie największą różnicą jest długość okresu leżakowania, który wynosi od trzech do kilkudziesięciu lat[1].
Współcześnie jedynym producentem starki w Polsce jest Szczecińska Fabryka Wódek „Starka”, w upadłości z dnia 13 marca 2023 r.[5] Najstarsza starka z jej oferty została zamknięta w beczce w 1947 roku (79 lat temu)[6], a najmłodsze mają kilka lat[7]. Im wódka jest starsza, tym jej barwa intensywniejsza[7].
Historia
[edytuj | edytuj kod]Starka znana była w Polsce, Białorusi i na Litwie co najmniej od XV wieku[2]. Przepis na starkę, według Michała Kryspina Pawlikowskiego, jest prosty: bierze się nową beczkę dębową, napełnia spirytusem nieoczyszczonym i pozostawia w spokoju na okres mniej więcej jednego pokolenia, czas płynie i w beczce dzieją się dziwne rzeczy[8]. Tradycyjnie po narodzinach pierworodnego syna - żytni spirytus nieoczyszczony - zamykano w dębowej beczce, (w której bukiet kształtował się w wyniku długoletniego procesu chemicznego)[9] i otwierano ją na jego wesele[10].
W literaturze określana geniuszem miejsca i czasu[11].
Produkcję starki w Szczecinie rozpoczęto w 1947, a pierwsze półlitrowe pięciolatki zaczęto sprzedawać w 1952[7].
Konkurentem Starki na początku XXI wieku była wódka Kasztelańska z Polmosu Józefów (18- i 30-letnia), wcześniej Starka Krakowska, Starka Koneser, czy też żytnie starzone wódki: Starkus, CARPATIA VINTAGE[12][13][14].
Po sprzedaży upadłego Polmosu Szczecin produkcję starki przejęła Szczecińska Wytwórnia Wódek „Starka”[15][16], z prawami ochronnymi znaków towarowych „Starka”[17], w 2026 w sprzedaży w postępowaniu upadłościowym[18], za cenę nie niższą niż 106.328.432,37 zł[19], obejmującą:.
- nieruchomość o powierzchni ponad 2 ha w Szczecinie - kompleks produkcyjno-magazynowy o szacunkowej wartości ok. 70 mln zł, z unikalnymi piwnicami do starzenia alkoholu[20];
- zapasy produkcyjne - około 3 tysiące beczek starzonej wódki, w tym egzemplarze o wartości kolekcjonerskiej[21], datowane nawet na 1947 rok[22];
- potencjał przychodowy zapasów - szacowany na 456,8 mln zł, czyli ponad czterokrotnie więcej niż wycena całego przedsiębiorstwa;
- wartości niematerialne i prawne - wycenione na 48 mln zł, obejmujące znaki towarowe, wzory przemysłowe oraz historyczne receptury sięgające XIX wieku[23].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Jan Cieślak: Od abbocato do żubrówki. Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, Warszawa, 1992 ISBN 83-204-1251-X, s. 278
- ↑ a b Legendarna Starka - [online], Patriot24.net [dostęp 2024-09-29] (pol.).
- ↑ Dariusz Rohnka, „Niespodziewany koniec lata” część III Lato we dworach [online], 3 stycznia 2023 [dostęp 2025-04-23].
- ↑ Mariusz Kapczyński, „Złoto” zamknięte w butelce – Vinisfera [online] [dostęp 2025-06-03].
- ↑ Estera ZF, Koniec legendarnej Starki? Sąd ogłosił upadłość spółki [online], 14 sierpnia 2023 [dostęp 2024-10-02] (pol.).
- ↑ Daniel źródlewski: Legendarna starka powraca! Złoto Szczecina. Wydawnictwo Prestiż. [dostęp 2018-08-07].
- ↑ a b c Mariusz Rabenda: Szczeciński Polmos do likwidacji – koniec legendarnej starki?. [w:] wyborcza.biz [on-line]. Agora SA, 2010-06-18. s. 2. [dostęp 2010-07-16].
- ↑ Cytat Michał Kryspin Pawlikowski - Przepis na starkę jest... | Lubimyczytać.pl [online], lubimyczytac.pl [dostęp 2025-05-16].
- ↑ Cytat Michał Kryspin Pawlikowski - Przepis na starkę jest... | Lubimyczytać.pl [online], lubimyczytac.pl [dostęp 2024-10-11] (pol.).
- ↑ Starka [online], bywajtu.pl [dostęp 2017-02-10].
- ↑ Leonard Drożdżewicz, Świętowanie z Michałem Kryspinem Pawlikowskim, „Znad Wilii”, 2(62), 2015, s. 150 [dostęp 2023-08-10] (pol.).
- ↑ Gabriela Szymańczak, Limitowana edycja - CARPATIA VINTAGE [online], Premium Spirits, 19 sierpnia 2021 [dostęp 2024-10-09] (pol.).
- ↑ Disorder, Starka - Spirits [online], spirits.com.pl/, 15 kwietnia 2011 [dostęp 2024-10-07] (pol.).
- ↑ Anonim, Carpatia Vintage - Spirits [online], spirits.com.pl, 12 kwietnia 2014 [dostęp 2024-10-09] (pol.).
- ↑ Mariusz Rabenda, Nie ma już Polmosu Szczecin ani Agory Gdynia. Jest SWW „Starka” [online], Wyborcza.pl, 22 listopada 2012 [zarchiwizowane z adresu 2016-02-15].
- ↑ Telewizja Polska SA - OMI, Starka bardzo warta, czyli najstarsza wódka w Polsce. - Telewizja Polska SA [online], www.tvp.pl [dostęp 2017-02-10].
- ↑ Chcą zabrać prawa do legendarnej polskiej marki. Dwa kraje wyciągają rękę po wódkę [online], Business Insider Polska, 25 kwietnia 2024 [dostęp 2025-02-27].
- ↑ Marcin Gigiel, Starka wystawiona na sprzedaż. Chętny musi zapłacić dziewięciocyfrową kwotę - Szczecin [online], wszczecinie.pl, 19 lutego 2026 [dostęp 2026-02-20] (pol.).
- ↑ Syndyk sprzeda Szczecińską Fabrykę Wódek STARKA Sp. z o.o. w upadłości Szczecin [online], Sprzedajemy.pl [dostęp 2026-02-26].
- ↑ Szczecińska Fabryka Wódek STARKA w upadłości szuka inwestora. To może być jedna z najbardziej niedoszacowanych okazji inwestycyjnych w Polsce [online], PAP MediaRoom portal. [dostęp 2026-05-08].
- ↑ Kolbaskowo.eu, Kolbaskowo.eu - Codzienny serwis informacyjny - Szczecińska fabryka Starka na sprzedaż. W grze ponad 100 mln zł i unikalne zapasy alkoholu [online], kolbaskowo.eu, 2 kwietnia 2026 [dostęp 2026-06-02] (pol.).
- ↑ PAP, Szczecińska Fabryka Wódek STARKA w upadłości szuka inwestora. To może być jedna z najbardziej niedoszacowanych okazji inwestycyjnych w Polsce [online], PAP MediaRoom portal., 1 kwietnia 2026 [dostęp 2026-05-08] (pol.).
- ↑ PAP, Szczecińska Fabryka Wódek STARKA w upadłości szuka inwestora. To może być jedna z najbardziej niedoszacowanych okazji inwestycyjnych w Polsce [online], PAP MediaRoom portal., 1 kwietnia 2026 [dostęp 2026-05-08] (pol.).
