Scala
Scala a l'é n'atrass o na strutura ch'a serv për monté e calé, për gionze doi livel diferent o për rivé a 'd pòst ch'a son àut. La paròla a ven dal latin tard scala (ant ël latin clàssich as dovrava mach ël plural scalae, ch'a veul dì "gradin"), derivà da scandĕre "monté".
Sòrt dë scale
[modìfica | modifiché la sorgiss]Scala architetònica
[modìfica | modifiché la sorgiss]An edilissia, la scala a l'é na strutura fàita 'd na rampa ò pì rampe 'd gradin ch'a colego ij pian diferent ëd n'edifissi o dë spassi urban. A peul esse ëd pera, marmo, bòsch o ciman. Quand ch'a l'é a forma 'd cuchija as ciama scala a lumassa.
Scala portàtil
[modìfica | modifiché la sorgiss]J'atrass për travajé a pòst àut a son ëd doi sòrt prinsipaj:
- Scala sempia: fàita da doi montant paralel con na serie dë spërson trasversaj. As deuvra për calé ant jë scav, monté an sle costrussion provisòrie o fé dij travaj ëd finitura.
- Scala dobia: a l'é l'union ëd doe scale sempie gropà ansima con na cerniera e con un limitador d'overtura. A peul nen passé ij 5 méter d'autëssa.
Tute le scale portàtij a deuvo avèj ij pé con ëd dispositiv antisghiament e jë spërson a deuvo esse bin ancassà ant ij montant. A l'é proibì dovré na scala 'd metal an sij travaj con part elétriche sota tension.
Scala orisontal
[modìfica | modifiché la sorgiss]La scala orisontal (o spalera orisontal) a l'é n'atrass da ginnàstica fissà a la muraja. A l'é longa 5 méter, con ij montant sagomà për l'impugnadura e jë spërson distant 18 cm l'un da l'àutr. A serv për fé d'esercissi 'd fòrsa, d'ossilassion e 'd traslocassion. A l'é n'atrass motobin dovrà ant l'educassion fìsica përchè a manten le capassità naturaj dël còrp uman ch'as perdo con la vita moderna.
Norme 'd sicurëssa
[modìfica | modifiché la sorgiss]Për dovré na scala a venta:
- Butela an sël teren bin ferma (s'a l'é cedèivol, as buta sota na tàula 'd ripartission)
- Monté e calé sempe con la facia anvers la scala
- Mai sté an doi ansima
- Mai travajé a caval ëd na scala dobia
- Gropé la sintura 'd sicurëssa a në spërson se la scala a l'é bin drita
- Ten-se nen an sj'ùltim tre spërson
Àutri significà
[modìfica | modifiché la sorgiss]La paròla scala as deuvra 'dcò ant:
- Disegn e cartografìa: ël rapòrt antra le mzure disegnà e cole reaj.
- Mùsica: la sequensa ordinà dij son për autëssa (scala musical).
- Gieugh ëd carte: na serie 'd carte an órdin progressiv (ant ël poker, për esempi).
- Figura: na sucession d'element second l'órdin ëd grandëssa o d'amportansa (es. scala dij color, scala salarial).
