1940
| Milenijum: | 2. milenijum |
|---|---|
| Vekovi: | |
| Decenije: | |
| Godine: | |
 1940 na Vikimedijinoj ostavi.
| |
1940. je bila prestupna godina.
Događaji
[uredi | uredi izvor]Januar
[uredi | uredi izvor]- 4. januar – Drugi svetski rat: Šef Luftvafea i general-feldmaršal Herman Gering preuzima kontrolu nad ratnom industrijom u Nemačkoj, u svojstvu opunomoćenika za četvorogodišnji plan.
- 6. januar – Drugi svetski rat: Zimski rat – General Semjon Timošenko preuzima komandu nad svim sovjetskim snagama.
- 7. januar – Drugi svetski rat: Zimski rat: Bitka kod Raate Rouda – Brojčano nadjačane finske trupe odlučno pobeđuju sovjetske snage.
- 8. januar – Drugi svetski rat: Zimski rat: Bitka kod Suomusalmija – Finske snage uništavaju sovjetsku 44. streljačku diviziju.
- 9. januar – Drugi svetski rat: Britanska podmornica HMS Starfiš je potopljena u Helgolandskom zalivu.
- 10. januar – Drugi svetski rat: Incident u Mehelenu – Nemački avion koji je nosio tajne planove za invaziju na Zapadnu Evropu prinudno sleće u Belgiji, što dovodi do mobilizacije odbrambenih snaga u Holandiji.
- 19. januar – Objavljen je film „Tri marionete“, „Ju nacistički špijun!“, prvi holivudski antinacistički humoristički film.
- 27. januar – Drugi svetski rat: Rezolucija o miru predstavljena u Parlamentu Južne Afrike odbijena je rezultatom 81–59.
- 29. januar – Tri voza na benzinski pogon koji su prevozili fabričke radnike sudaraju se i eksplodiraju dok se približavaju stanici Adžikavaguči, linija Jumesaki (linija Nišinari), Osaka, Japan, usmrtivši najmanje 181 osobu i povredivši najmanje 92.[1]
Februar
[uredi | uredi izvor]- 16. februar — Mornari sa britanskog razarača HMS Kozak su se ukrcali na nemački tanker Altmark i oslobodili 299 britanskih ratnih zarobljenika.
- 2 — 3. februar — Zasedanje stalnog saveta Balkanskog sporazuma (Grčka, Turska, Jugoslavija, Rumunija) u Beogradu - za neutralnost.
- 5. februar — Saveznička visoka komanda usvojila planove za pomoć Finskoj preko Norveške i Švedske počevši od 20. marta..
- 11. februar — U Moskvi potpisan Nemačko-sovjetski trgovački sporazum: SSSR izvozi sirovine a Nemačka ratni materijal i mašineriju.
- 11. februar — U Beogradu osnovana Jugoslovensko-bugarska privredna komora.
- 11. februar — Čeda Milić, starešina mostarske sokolske župe, napadnut sa grupom sokola u Imotskom od strane pripadnika Hrvatske seljačke zaštite.
- 12. februar — Sovjeti probili Manerheimovu liniju.
- 15. februar — Nova rojalistička vlada Bugarske na čelu sa Bogdanom Filovim (do 1943).
- 16. februar — Altmarkov incident: Britanci u norveškim vodama zarobili nemački tanker "Altmark" na kome se nalazilo 299 zarobljenih britanskih trgovačkih mornara - Norveška protestuje zbog kršenja neutralnosti.
- 19. februar — Predsednik Paragvaja Hose Feliks Estigaribia raspustio skupštinu i ukinuo ustav, ali već u septembru gine u avionskoj nesreći kada ga nasleđuje Higinio Morinigo.
- 19. februar — Umro lider Demokratske stranke Ljubomir Davidović, nasleđuje ga Milan Grol.
- 22. februar — Mali Tenzin Gjatso postaje 14. Dalaj Lama, nakon što je prepoznat kao reinkarnacija prethodnog.
- 22. februar — Katastrofalni početak nemačke Operacije Vikinger, presretanja britanskih ribarskih plovila: razarač Lebereht Mas pogođen od nemačkog bombardera (280 mrtvih), Maks Šultz tokom spasavanja naleteo na minu (308 mrtvih).
- 26. februar — Zagrebačka policija uhapsila 26 frankovaca i ekstremista, među kojima su doktori Mile Budak i Stjepan Buć. Frankovački listovi "Hrvatski narod" i "Nezavisnost", koji su pisali oštro protiv Mačeka i HSS, zabranjeni 2. marta.
Mart
[uredi | uredi izvor]- 5. mart — Katinjski masakr masovno pogubljenje poljskih građana. Josif Staljin naredio je streljanje 15.000 do 22.000 poljskih ratnih zarobljenika
- 12. mart — Nakon poraza u Zimskom ratu, Finska je potpisala Moskovski mirovni sporazum sa Sovjetskim Savezom, prepustivši mu skoro celu Kareliju.
- 16. mart — Brod "Slava" sušačke Atlantske plovidbe naleteo na minu u Bristolskom kanalu i potonuo, stradao jedan član posade.
- 17. mart — Zvanično otvorena Jugoslovensko-rumunska trgovinska komora.
- 18. mart — Sastanak Hitlera i Musolinija na Brenerskom prevoju - Hitler ga obaveštava da predstoji ofanziva na zapadu; Italija nije spremna ali priključiće se kada dođe vreme.
- 19. mart — Bombardovanje baze Hornum na ostrvu Sylt prvi je britanski napad na nemačko tlo, tri dana nakon što je napadnuta baza Skapa Flou.
- 21. mart — Paul Reynaud je novi francuski premijer nakon što je Daladier praktično izgubio poverenje.
- 24. mart — Lahorska rezolucija Sveindijske muslimanske lige traži stvaranje suverenih država za muslimane unutar Britanske Indije (Dan Pakistana i Dan republike je 23. mart).
- 24. mart — Uskršnja magnetska oluja: polarna svetlost i magnetne smetnje u Evropi, uključujući Jugoslaviju, i Ameriku.
- 28. mart — Saveznički ratni savet se dogovorio da neće sklapati separatni mir sa Nemačkom i da će minirati norveško priobalje, ne bi li nemačka reakcija opravdala intervenciju u Norveškoj (Operacija Vilfred).
April
[uredi | uredi izvor]- 9. april — Nemačke trupe su u operaciji Vezeribung napale Dansku i Norvešku u Drugom svetskom ratu.
- 12. april — Velika Britanija okupira Farska Ostrva kako bi sprečila Nemačku da ih prva zauzme.
- 17. april — Sednica Izvršnog odbora Dunavske komisije u Beogradu: zabranjen prevoz ratnog materijala bez prethodne dozvole.
- 19. april — Milan Stojadinović interniran iz Beograda nakon navodnog pronalaska "kompromitujućeg materijala" (mesta boravka do marta 1941: Rudnik, Karan, Ilidža).
- 20. april — Počeo generalni štrajk u avionskoj industriji u Beogradu, Zemunu i Rakovici.
- 21. april — Akrobata Dragoljub Aleksić prvi put leteo, iznad Kalemegdana, držeći se zubima za avion.
- 22. april — Gradski prevoz u Beogradu: kružna autobuska linija 27 od Narodnog pozorišta do Groblja i Karaburme je zamenila dve tramvajske linije, čekanje je "pet minuta" umesto 15-30 (Kalemegdan-Groblje i Beograd-Zemun još u martu).
Maj
[uredi | uredi izvor]- 10. maj — Nemačka je bez objave rata napala Holandiju, Belgiju i Luksemburg, a Velika Britanija posle nemačke invazije na Dansku zaposela bivšu dansku koloniju Island.
- 10. maj — Vinston Čerčil je izabran za premijera Ujedinjenog Kraljevstva umesto Nevila Čemberlena.
- 12. maj — Bitka na Mezi ili Druga bitka kod Sedana je odlučujuća nemačka pobeda u bici za Francusku.
- 14. maj — Tokom pregovora o predaji holandske vojske u Drugom svetskom ratu, nemački bombarderi razorili su dve trećine Roterdama, pri čemu je poginulo oko hiljadu ljudi, a 80.000 je ostalo bez kuća.
- 21. maj — Francusko-britanske snage su kontranapadom u bici kod Arasa usporili nemačko napredovanje u severoistočnoj Francuskoj.
Jun
[uredi | uredi izvor]- 3. jun — Okončana je evakuacija više od 337.000 britanskih, francuskih i belgijskih vojnika iz Denkerka tokom bitke za Francusku.
- 8. jun — Nemačke krstarice Šarnhorst i Gnajsenau u Drugom svetskom ratu potopile britanski nosač aviona Glorijus i razarače Ardent i Akasta, pri čemu je poginulo više od 1.500 ljudi.
- 14. jun — Nemci su tokom bitke za Francusku zauzeli Pariz.
- 17. jun — Sovjetska Crvena armija je okupirala Letoniju i Estoniju i uspostavila prosovjetsku administraciju.
- 17. jun — Luftvafe je kod Sen Nazera potopio HMT Lankastriju, pri čemu je poginulo oko 3.000 osoba.
- 18. jun — Francuski general Šarl de Gol iz Londona uputio radio-poruku Francuzima u kojoj je sebe proglasio liderom Slobodne Francuske, a Francuze pozvao na otpor nemačkoj okupaciji.
- 22. jun — Francuska je u Drugom svetskom ratu potpisala kapitulaciju u Kompjenju.
Jul
[uredi | uredi izvor]- 3. jul — Britanci su onesposobili veliki deo francuske flote stacionirane u Mers-el-Kebiru u Alžiru da ne bi došle u posed Nemačke.
- 9. jul — Bitka kod Kalabrije
- 10. jul — Počela je bitka za Britaniju u Drugom svetskom ratu napadom nemačkih bombardera na britanske konvoje u Lamanšu.
- 10. jul — Francuska Narodna skupština poverila je vlast maršalu Filipu Petenu
- 10. jul — U 6.00 Benito Musolini je, sa balkona Palate Venecija (Palazzo Venezia) u Rimu, objavio da će za šest sati Italija ući u rat sa Francuskom i Britanijom
- 11. jul — Maršal Filip Peten je postao predsednik Višijevske Francuske.
- 21. jul — U Moskvi proglašene Estonska, Letonska i Litvanska SSR (3. 8. uključene u SSSR) - dva dana kasnije izdata Velesova deklaracija kojim su SAD odbile priznati okupaciju i aneksiju (ostaje na snazi do 1991. i obnove baltičkih država).
- 22. jul — Osnovana britanska Uprava za specijalne operacije (SOE).
- 24. jul — Nemci u La Manšu potopili francuski brod Meknes sa repatriranim mornarima, 416 mrtvih.
- 25. jul — Raport u Gritliju: komandant švajcarske vojske Henri Guisan se obraća oficirskom koru - zemlja će se braniti od svakog napadača, makar bajonetima, nikada se neće predati ( Nacionalni redut i Operacija Tanenbaum, neostvareni nemački plan).
- 27. jul — Požar u oknu Sveti Aleksandar aleksinačkog rudnika uglja, stradalo 11 rudara.
- 29. jul — Hitler odlaže planirani napad na SSSR sa jeseni na sledeće proleće.
Avgust
[uredi | uredi izvor]- 3. avgust — Italija je započela invaziju Britanskog Somalilenda.
- 5. avgust — Otvaranje redovnog vazdušnog saobraćaja Beograd – Bar.
- 8. avgust — Nemačko ratno vazduhoplovstvo počelo je u Drugom svetskom ratu koncentrisane napade na britanske gradove.
- 9. avgust — Vilhelm Kajtel potpisao direktivu Aufbau Ost ("Izgradnja na istoku") - priprema za napad na SSSR.
- 10. avgust — Antisemitski zakon u Rumuniji.
- 10. avgust — Ministar prosvete Anton Korošec doneo odluku o obaveznom učenju nemačkog jezika u gimnazijama od prvog razreda.
- 12. avgust — U Italiji se pokreće slučaj Dauta Hodže (Daut Hodža), čamerijskog separatiste/bandita, kome je pre dva meseca neko odsekao glavu na albansko-grčkoj granici.
- 13. avgust — Bitka za Britaniju: Adlertag, početak glavne faze nemačkih vazdušnih udara na Britaniju, pokušaj uništenja RAF, zatim napadi na luke i industriju.
- 14. avgust — U Berlinu osnovano preduzeće Jugo-Montan a.d., predsednik upravnog odbora je Franz Neuhausen - bave se rudarstvom i obaveštajnim radom u Jugoslaviji. Neuhasuen je ove godine i na čelu Francuskog društva Borskih rudnika a. d. - francuski kapital u borskim rudnicima je istisnut nemačkim, na urgiranje Lavala i Petaina - Lavalu će to biti pomenuto u optužnici posle rata.
- 15. avgust — Bitka za Britaniju: Crni četvrtak za Nemce, izgubili 76 aviona prema britanskih 34.
- 15. avgust — Italijanska podmornica potopila grčku zaštićenu krstaricu Elli usidrenu kod Tinosa.
- 17. avgust — Adolf Hitler naređuje totalnu blokadu Engleske.
- 20. avgust — Vinston Čerčil o RAF-u: "nikada u oblasti ljudskog sukoba nije toliko mnoštvo dugovalo takvoj nekolicini".
- 20. avgust — Kineski komunisti pokreću Ofanzivu sto pukova protiv Japanaca.
- 21. avgust — Rumunija zaključila sporazum sa Bugarskom o vraćanju južne Dobrudže (formalizovano 7. 9.).
- 21. avgust — Lav Trocki umro u Meksiku od rana koje mu je prethodnog dana naneo agent NKVD-a.
- 24. avgust — Počinje kritična faza Bitke za Britaniju - napadi na RAF-ove piste; bačene bombe na zapadni London, izgleda greškom, na šta će Britanci uzvratiti bombardovanjem Berlina 25/26. 8.
- 24. avgust — Nemački bojni brod Bizmark ulazi u službu.
- 26. avgust — Objavljena Uredba o merama u svrhu snabdevanja stanovništva i vojske hlebom: moguć prinudan otkup pšenice, jednolična meljava, "narodni hleb".
- 27. avgust — Otkriven asteroid 1700 Zvezdara (astronom Petar Đurković).
- 27. avgust — General Lekler zbacio višijevske vlasti u Kamerunu, sutradan se pridružili i Francuski Kongo i Ubangi-Šari.
- 30. avgust — Druga Bečka arbitraža: pod nemačkim i italijanskim pritiskom, Rumunija ustupa severnu Transilvaniju Mađarskoj.
- 30. avgust — U Beču su završeni razgovori predstavnika Nemačke, Italije, Rumunije i Mađarske ("Bečka arbitraža") na kojima su Nemačka i Italija prisilile Rumuniju da ustupi Bugarskoj južnu Dobrudžu, a Mađarskoj veliki deo Transilvanije (Erdelj).[2]
Septembar
[uredi | uredi izvor]- 5. septembar — Mađarske trupe na čelu sa regentom Miklošem Hortijem ulaze u dodeljenu rumunsku teritoriju (do 13. 9.).
- 5. septembar — Uz pomoć sovjetskih ledolomaca nemačka pomoćna krstarica Komet prešla u Tihi okean.
- 6. septembar — Posle nereda u zemlji, rumunski kralj Karol II abdicira u korist sina Mihaja I i beži iz zemlje; Jon Antonesku je premijer sa diktatorskim ovlašćenjima (od 14. 9. sa titulom Kondukator); potpredsednik vlade je šef Gvozdene garde Horia Sima, proglašena je Nacionalna legionarska država.
- 6. septembar — Otkriven asteroid 1554 Jugoslavija (astronom Milorad B. Protić).
- 7. septembar — Luftvafe pod komandom Hermana Geringa je započelo bombardovanje Londona.
- 7. septembar — Krajovski sporazum: Rumunija vraća Bugarskoj Južnu Dobrudžu, uz razmenu stanovništva (bugarska vojska ulazi 21. septembra).
- 7. septembar — Bitka za Britaniju: nemački dnevni napadi usmereni na gradove umesto RAF-ovih poletišta, u Londonu prva od 57 uzastopnih noći pod bombama (Operacija Blic).
- 8. septembar — Antiratne demonstracije u beogradskom Košutnjaku, ima i mrtvih.
- 9. septembar — Italijansko bombardovanje Palestine: 137 poginulih u Tel Avivu.
- 9. septembar — Masakr u Trezni: mađarska vojska pucala na seljane u mestu Treznea u severnoj Transilvaniji, 93 mrtvih; pet dana kasnije u Ipu ubijeno 158 Rumuna.
- 9. septembar — Vojne vežbe na Torlaku kod Beograda.
- 9 - 16. septembar — Italijanska invazija Egipta: napredovali su stotinak kilometara, zauzeli su Sidi Barani (nisu napali britansku glavninu).
- 12. septembar — Britanska Tizardova misija stigla u SAD: nadaju se pomoći američkih industrijskih potencijala za istraživanje, zauzvrat donose kavitacioni magnetron (deo radara) i neke druge pronalaske.
- 15. septembar — Luftvafe izvodi najveći napad na London ne bi li namamila RAF u uništenje, ali Britanci odnose prevagu.
- 16. septembar — U SAD potpisan Zakon o selektivnoj obuci i službi - prva mirnodopska regrutacija u istoriji nacije (obuhvata oko 16 miliona ljudi).
- 17. septembar — Hitler odlaže Operaciju Morski lav, plan invazije Velike Britanije.
- 18. septembar — Britanski putnički brod SS Siti of Benares potopljen na Atlantiku, stradalo 260 osoba, od čega 80 evakuisane dece.
- 21/22. septembar — Nemački podmornički "vučji čopor" potopio 11 od 43 broda konvoja HX 72 na Zapadnim prilazima Britanskim ostrvima.
- 22. septembar — U Beogradu počela prodaja jednoobraznog "narodnog hleba".
- 22 - 26. septembar — Japanska invazija Francuske Indokine: kako bi se zatvorile kineske rute snabdevanja, Japanci zauzimaju sever teritorije; Višijevska Francuska je dozvolila stacioniranje japanskih snaga ali ovi prekoračuju sporazum pa dolazi do borbi.
- 23 - 25. septembar — Dakarska bitka: neuspešni saveznički pokušaj da od Višijevske Francuske oduzmu Dakar u Senegalu. Francuski avioni iz Maroka i Alžira bombarduju Gibraltar.
- 24. septembar — U Velikoj Britaniji uvedena odlikovanja Džordž Kros i Džordž Medal.
- 26. septembar — SAD uvodi embargo na izvoz otpadnog metala u Japan.
- 27. septembar — Predstavnici nacističke Nemačke, fašističke Italije i Japanskog carstva su u Berlinu potpisali Trojni pakt, zvanično obrazujući vojni savez poznat kao sile Osovine.
- 27. septembar — Trojni pakt Sila osovine: Rim-Berlin-Tokio.
- 28/29. septembar — Preseljenje Besarapskih Nemaca: prve grupe stigle, nakon trodnevnog putovanja, u logor kod Zemuna, odakle nastavljaju za Beč (93.000 ljudi, nastanjeni su u Poljskoj).
- 29. septembar — Rumunija istupila iz Balkanskog pakta.
- 29. septembar — Dva aviona Avro Anson se sudarila iznad Broklesbyja u Novom Južnom Velsu, zaglavila se zajedno nakon čega je pilot jednog uspeo da ih spusti.
Oktobar
[uredi | uredi izvor]- 3. oktobar — U Višijevskoj Francuskoj doneseni prvi antisemitski zakoni.
- 4. oktobar — Čeoni sudar brzog i teretnog voza kod Kusatka, četvoro mrtvih.
- 5. oktobar — U Kraljevini Jugoslaviji donesene Uredba o merama koje se odnose na Jevreje u pogledu obavljanja radnja sa predmetima ljudske ishrane i Uredba o ograničenju školovanja lica jevrejskog porekla - npr. na Beogradskom univerzitetu, od 118 upisanih bi ostalo 17, plus deca zaslužnih..
- 7. oktobar — Nemačka je u Drugom svetskom ratu okupirala Rumuniju i preuzela kontrolu nad njenim naftnim poljima.
- 8. oktobar — Nemačke trupe ulaze u Rumuniju.
- 12. oktobar — Torpediran i potopljen sušački brod "Orao".
- 14. oktobar — Na stanici Balham londonskog metroa od nemačke avio-bombe poginulo 66 ljudi.
- 18 - 19. oktobar — Potopljena 32 broda iz dva saveznička konvoja, najuspešniji napad "vučjeg čopora" nemačkih podmornica.
- 19. oktobar — Italijani bombardovali Bahrein - četiri bombardera SM.82 letela 4.200 km.
- 23. oktobar — Sastanak Hitlera i Franka u Hendaye: Franko traži prevelike ustupke za ulazak u rat (dozvoliće dobrovoljce za Istočni front, Plava divizija).
- 24. oktobar — Sastanak Hitlera i Filipa Petena u Montoire-sur-le-Loir.
- 24. oktobar — U okviru rakovičkog IMAD (Industrija motora - akcionarsko društvo), otvorena fabrika automobila, tj. čeških kamiona Praga RN.
- 26. oktobar — Prvi let lovca Nort Amerikan P-51 Mustang (u službi od januara 1942.).
- 28. oktobar — Počinje Grčko-italijanski rat: italijanska invazija iz Albanije, Bitka na Pindu; u Grčkoj je to dan Ohi (OXI, "Ne") jer je Joanis Metaksas odbio ultimatum; početak Balkanske kampanje.
- 29. oktobar — Britanska vojska na Kritu.
- 31. oktobar — Ovaj dan se smatra za krajem Bitke za Britaniju - pobeda RAF-a (noć 3. 11. je prva za London bez bombardovanja, posle 57 dana), mada se razaranja nastavljaju.
Novembar
[uredi | uredi izvor]- 5. novembar — Italijanski avioni su bombardovali Bitolj, i izazvali smrt nekoliko osoba.
- Predsednički izbori u SAD: Frenklin D. Ruzvelt pobeđuje republikanskog protivkandidata Vendela Vilkija, i postaje prvi i jedini predsednik SAD koji je osvojio treći mandat.
- 7. novembar — Srušio se viseći most u tesnacu Takoma, usled rezonancije sa vetrom, otvoren 1. jula te godine.
- 8. novembar — Italijanska ofanziva u Grčko italijanskom ratu je doživela neuspeh posle poraza u bici kod Eleja-Kalamasa.
- 11. novembar — Britanci su uništili deo italijanske flote u bazi kod Taranta, prvim napadom sa nosača aviona.
- 26. novembar — Nemci su u okupiranoj Varšavi u Drugom svetskom ratu počeli da ograđuju deo grada od kojeg su napravili geto za oko pola miliona poljskih Jevreja.
- 27. novembar — U Rumuniji profašistička „Gvozdena garda” ubila više od 60 saradnika izbeglog kralja Karola II, među kojima bivšeg premijera Nikolaea Jorgu.
Decembar
[uredi | uredi izvor]- 16. decembar – Drugi svetski rat: Operacija Abigejl Rejčel – RAF bombarduje Manhajm.
- 17. decembar – Predsednik Teodor Ruzvelt, na svojoj redovnoj konferenciji za novinare, prvo iznosi okvire svog plana za slanje pomoći Velikoj Britaniji, koji će postati poznat kao Zakon o zajmu i najmu.
- 18. decembar — Adolf Hitler je naredio je Vrhovnoj komandi Vermahta da pripremi invaziju na SSSR prema tajnom planu pod šifrom „Operacija Barbarosa”.
- 23. decembar – Drugi svetski rat: Vinston Čerčil, u obraćanju narodu Italije, krivi Benita Musolinija da je vodio svoju naciju u rat protiv Britanaca, suprotno istorijskom prijateljstvu Italije sa njima: „Jedan čovek je postavio poverenike i naslednike starog Rima na stranu svirepih paganskih varvara.“
- 24. decembar – Mahatma Gandi, indijski duhovni vođa nenasilja, piše svoje drugo pismo Adolfu Hitleru, obraćajući mu se sa „Moj prijatelju“ i tražeći od njega da zaustavi rat koji je Nemačka započela.
- 25. decembar – Nemačka krstarica Admiral Hiper napada britanski brodski konvoj (WS 5A) na putu za Sijera Leone. Admiral Hiper potapa jedan brod, ali mora da se povuče zbog problema sa motorom.
- 27. decembar – Drugi svetski rat: Nemačka pomoćna krstarica Komet granatira i teško oštećuje postrojenja za proizvodnju fosfata na pacifičkom ostrvu Nauru. Bombardovanje traje sat vremena i uzrokuje gubitak 13.000 tona nafte.
Rođenja
[uredi | uredi izvor]Januar
[uredi | uredi izvor]- 4. januar — Helmut Jan, nemačko-američki arhitekta (prem. 2021)
- 5. januar — Vojislav Melić, srpski fudbaler i fudbalski trener (prem. 2006)
- 7. januar — Vladica Kovačević, srpski fudbaler i fudbalski trener (prem. 2016)
- 16. januar — Lepa Lukić, srpska pevačica
- 17. januar — Kipčoge Kejno, kenijski atletičar
- 22. januar — Džon Hert, engleski glumac (prem. 2017)
- 27. januar — Džejms Kromvel, američki glumac
- 29. januar — Ketrin Ros, američka glumica i spisateljica
- 30. januar — Boris Podreka, slovenačko-italijanski arhitekta
Februar
[uredi | uredi izvor]- 2. februar — Dejvid Džejson, engleski glumac, komičar, scenarista i producent
- 4. februar — Džordž Romero, američki reditelj, scenarista, glumac, pisac i montažer (prem. 2017)
- 9. februar — Džon Maksvel Kuci, južnoafrički književnik, dobitnik Nobelove nagrade za književnost (2003)
- 17. februar — Matija Barl, slovenački glumac, producent i prevodilac (prem. 2018)
- 19. februar — Saparmurat Nijazov, turkmenistanski političar, 1. predsednik Turkmenistana (prem. 2006)
- 20. februar — Džimi Grivs, engleski fudbaler (prem. 2021)
- 23. februar — Piter Fonda, američki glumac, reditelj i scenarista (prem. 2019)
- 24. februar — Denis Lou, škotski fudbaler (prem. 2025)
- 27. februar — Hauard Heseman, američki glumac (prem. 2022)
- 28. februar — Mario Andreti, italijanski automobilista, vozač Formule 1
Mart
[uredi | uredi izvor]- 5. mart — Olivera Katarina, srpska glumica i pevačica
- 9. mart — Raul Hulija, portorikanski glumac (prem. 1994)
- 10. mart — Čak Noris, američki majstor borilačkih veština, glumac, producent i scenarista (prem. 2026)
- 12. mart — Al Džaro, američki muzičar (prem. 2017)
- 26. mart — Džejms Kan, američki glumac (prem. 2022)
- 27. mart — Ostin Pendlton, američki glumac, dramaturg i reditelj
- 29. mart — Aštrud Žilberto, brazilska pevačica (prem. 2023)
- 30. mart — Džeri Lukas, američki košarkaš
April
[uredi | uredi izvor]- 3. april — Volf Kaler, nemački glumac
- 8. april — Džon Havliček, američki košarkaš (prem. 2019)
- 12. april — Herbi Henkok, američki džez pijanista i kompozitor
- 13. april — Žan-Mari Gistav le Klezio, francuski književnik, dobitnik Nobelove nagrade za književnost (2008)
- 15. april — Džefri Arčer, engleski književnik i političar
- 16. april — Margareta II, kraljica Danske
- 25. april — Al Pačino, američki glumac, reditelj, producent i scenarista
- 26. april — Đorđo Moroder, italijanski kompozitor i muzički producent
- 30. april — Bert Jang, američki glumac, scenarista, pisac i slikar (prem. 2023)
Maj
[uredi | uredi izvor]- 5. maj — Lens Henriksen, američki glumac i umetnik
- 6. maj — Vesna Pešić, srpska sociološkinja i političarka
- 9. maj — Džejms L. Bruks, američki reditelj, producent i scenarista
- 19. maj — Jan Jansen, holandski biciklista
- 31. maj — Jovan Jovanović, srpski reditelj, scenarista, montažer i teoretičar filma (prem. 2022)
Jun
[uredi | uredi izvor]- 1. jun — Rene Oberžonua, američki glumac, pevač i reditelj (prem. 2019)
- 1. jun — Dik Hojt, američki maratonac i trijatlonac koji je na takmičenjima gurao svog sina s invaliditetom Rika (Tim Hojt) (prem. 2021)
- 7. jun — Tom Džouns, velški pevač
- 8. jun — Nensi Sinatra, američka muzičarka i glumica
- 23. jun — Vilma Rudolf, američka atletičarka (prem. 1994)
- 23. jun — Stjuart Satklif, engleski slikar i muzičar, najpoznatiji kao prvobitni basista grupe The Beatles (prem. 1962)
Jul
[uredi | uredi izvor]- 4. jul — Filip David, srpski književnik, esejista, dramaturg i scenarista (prem. 2025)
- 6. jul — Nursultan Nazarbajev, kazahstanski političar, 1. predsednik Kazahstana (1991—2019)
- 7. jul — Ringo Star, engleski muzičar i glumac, najpoznatiji kao bubnjar grupe The Beatles
- 13. jul — Patrik Stjuart, engleski glumac
- 18. jul — Džejms Brolin, američki glumac, producent i reditelj
- 24. jul — Den Hedaja, američki glumac
- 26. jul — Zvonimir Petričević, hrvatski košarkaš (prem. 2009)
Avgust
[uredi | uredi izvor]- 3. avgust — Martin Šin, američki glumac
- 19. avgust — Džoni Neš, američki muzičar i glumac (prem. 2020)
- 28. avgust — Rože Penžon, francuski biciklista (prem. 2017)
Septembar
[uredi | uredi izvor]- 3. septembar — Polin Kolins, engleska glumica (prem. 2025)
- 5. septembar — Rakel Velč, američka glumica i model (prem. 2023)
- 7. septembar — Dario Arđento, italijanski reditelj, producent, scenarista i filmski kritičar
- 11. septembar — Brajan de Palma, američki reditelj i scenarista
- 14. septembar — Lari Braun, američki košarkaš i košarkaški trener
- 22. septembar — Ana Karina, dansko-francuska glumica, rediteljka, scenaristkinja i pevačica (prem. 2019)
- 24. septembar — Slaven Zambata, hrvatski fudbaler (prem. 2020)
- 30. septembar — Zdravka Krstulović, hrvatska glumica (prem. 2003)
Oktobar
[uredi | uredi izvor]- 5. oktobar — Milena Dravić, srpska glumica (prem. 2018)
- 9. oktobar — Džon Lenon, engleski muzičar i mirovni aktivista (prem. 1980)
- 14. oktobar — Klif Ričard, engleski muzičar i glumac
- 16. oktobar — Beri Korbin, američki glumac
- 19. oktobar — Majkl Gambon, irski glumac (prem. 2023)
- 23. oktobar — Pele, brazilski fudbaler (prem. 2022)
Novembar
[uredi | uredi izvor]- 5. novembar — Elke Zomer, nemačka glumica, zabavljačica i umetnica
- 11. novembar — Božidarka Frajt, jugoslovenska glumica
- 15. novembar — Sem Voterston, američki glumac, producent i reditelj
- 15. novembar — Roberto Kavali, italijanski modni dizajner (prem. 2024)
- 21. novembar — Natalija Makarova, ruska balerina i koreografkinja
- 22. novembar — Teri Gilijam, britanski scenarista, reditelj, animator, glumac i komičar
- 25. novembar — Jan Jongblud, holandski fudbalski golman i fudbalski trener (prem. 2023)
- 27. novembar — Brus Li, hongkonško-američki glumac, reditelj, majstor borilačkih veština i filozof (prem. 1973)
- 30. novembar — Jovan Radovanović, srpski muzičar, komičar i glumac
Decembar
[uredi | uredi izvor]- 19. decembar — Zvonko Bego, hrvatski fudbaler (prem. 2018)
- 21. decembar — Frenk Zapa, američki muzičar i satiričar (prem. 1993)
Smrti
[uredi | uredi izvor]Mart
[uredi | uredi izvor]- 10. mart — Mihail Bulgakov, ruski književnik
- 26. mart — Spiridon Luis, grčki atletičar
April
[uredi | uredi izvor]Maj
[uredi | uredi izvor]- 14. maj — Ema Goldman, američka anarhistkinja i filozof
Jun
[uredi | uredi izvor]- 22. jun — Vladimir Kepen, rusko-nemački geograf i meteorolog
- 28. jun — Italo Balbo, italijanski maršal
- 29. jun — Paul Kle, nemačko-švajcarski slikar
Avgust
[uredi | uredi izvor]- 21. avgust — Lav Trocki, ruski revolucionar
- 21. avgust — Džozef Džon Tomson, engleski hemičar
Septembar
[uredi | uredi izvor]- 10. septembar — Nikola Ivanov, bugarski general
- 11. septembar — Milan Jovanović Batut, srpski lekar
Novembar
[uredi | uredi izvor]- 3. novembar — Manuel Azanja, španski političar
- 9. novembar — Nevil Čemberlen, britanski političar
- 27. novembar — Nikolaje Jorga, rumunski političar, istoričar.
Decembar
[uredi | uredi izvor]- 14. decembar — Anton Korošec, jugoslovenski političar
Nobelove nagrade
[uredi | uredi izvor]- Fizika — Nagrada nije dodeljena
- Hemija — Nagrada nije dodeljena
- Medicina — Nagrada nije dodeljena
- Književnost — Nagrada nije dodeljena
- Mir — Nagrada nije dodeljena
- Ekonomija — Nagrada u ovoj oblasti počela je da se dodeljuje 1969. godine
Vidi još
[uredi izvor]Reference
[uredi izvor]- ^ . „Methotrexate”. Reactions Weekly. 1919 (1): 363—363. 2022-08-13. ISSN 1179-2051. doi:10.1007/s40278-022-21305-0.
- ^ Војводине, Јавна медијска установа ЈМУ Радио-телевизија. „Времеплов: Рођен Корнелије Станковић”. ЈМУ Радио-телевизија Војводине (na jeziku: srpski). Приступљено 2025-09-03.
| Normativna kontrola: Državne |
|---|
