Tổng quát thực trạng kinh tế nhóm G20

Các nhà lãnh đạo của G20, nhóm gồm hầu hết các quốc gia lớn mạnh sẽ họp ở London trong tháng Tư với nghị trình chính nhằm đối phó với cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu.

Dưới đây là tóm lược nét chính về kinh tế của các nước trong nhóm này.

Argentina

Là một trong những nền kinh tế lớn nhất tại Nam Mỹ, Argentina khó khăn về kinh tế thậm chí khi chưa có cuộc khủng hoảng toàn cầu.

Chính sách mở rộng kinh tế làm tăng trưởng quá nhanh và gây lạm phát, trong khi doanh thu thuế giảm do giá nông sản xuất khẩu hạ vì thực trạng giá chung trên thị trường thế giới. Chính phủ phản ứng lại việc giảm nguồn thu thuế bằng cách tăng thuế xuất khẩu nông nghiệp, bước đi khiến nông dân biểu tình phản đối.

Tổng thống Cristina Fernandez, người nắm quyền trong tháng 12/2007, tư nhân hóa hệ thống trợ cấp hưu trí nhằm hỗ trợ cho ngân sách chính phủ.

Australia

Kinh tế Úc ổn định khá lâu dài về tăng trưởng kinh tế từ giai đoạn suy thoái vào năm 1991. Họ hưởng lợi từ việc Trung Quốc và Ấn Độ tăng nhập nguyên liệu thô.

Tuy nhiên, nền kinh tế dựa nhiều vào nguồn nguyên liệu thô gặp khó khăn từ khi có khủng hoảng tài chính trên toàn thế giới bắt đầu vào giữa năm 2008.

Các doanh nghiệp khai thác mỏ đang giảm vốn và giảm công nhân. Chính phủ của Thủ tướng Kevin Rudd gần đây thông báo kế hoạch kích thích kinh tế 42 tỷ đôla Úc (26.5 tỷ đôla Mỹ) nhằm tránh để Úc bị ảnh hưởng do cuộc khủng hoảng toàn cầu.

Ông Rudd tiếp tục giữ được uy tín tốt nhờ các biện pháp đối phó và xử lý kinh tế và ông nổi danh với biệt hiệu Kevin 24/7 (người làm việc không ngày nghỉ)

Brazil

Là nền kinh tế lớn nhất Châu Mỹ Latin, Brazil cũng là nền kinh tế xuất khẩu lớn nhất trên thế giới với các sản phẩm khác nhau, từ thịt bò và gà, nước cam và cà phê.

Nhưng Brazil đã bị ảnh hưởng mạnh do giá cả hàng hoá trên thế giới giảm vì nhu cầu bớt đi.

Thị trường chứng khoán cũng bị sụt điểm sau khi giới đầu tư nước ngoài thu hồi vốn để củng cố mất mát tại các thị trường khác. Khủng hoảng tài chính tạo đà cho việc sát nhập giữa các ngân hàng Unibanco và Itau và sẽ có thể có thêm các vụ sát nhập mới trong tương lai.

Chính phủ Brazil gần đây đã chỉ trích điều khoản "Mua hàng Mỹ" trong gói cứu trợ 787 tỷ đôla Hoa Kỳ đưa ra. Tổng thống Brazil Luiz Inacio Lula da Silva nói rằng Hoa Kỳ và các nước phát triển khác, không nên chuyển sang cơ chế bảo hộ.

Canada

Nhờ vào Hiệp định Thương mại tự do Bắc Mỹ (Nafta), kinh tế của Canada liên kết khá chặt chẽ với Mỹ, nước nhập ba phần tư hàng Canada xuất khẩu.

Ngành công nghiệp xe hơi của Canada cũng gặp khó khăn như nghành này tại Hoa Kỳ.

Kết quả là, Canada đã sao chép các biện pháp chính phủ Hoa Kỳ áp dụng, chẳng hạn như cắt lãi suất và đưa ra gói kích thích, mặc dù không có kết quả nhiều như ý muốn so với Hoa Kỳ.

Tuy nhiên, lĩnh vực ngân hàng của Canada và thị trường nhà khá hơn so với Mỹ, và ít chịu ảnh hưởng của tín dụng thứ cấp. Trong tháng hai, Quốc hội Canada thông qua gói kích thích 40 tỷ đôla Canada (32 tỷ đôla Mỹ) như là một phần của ngân sách hàng năm.

Trung Quốc

Khủng hoảng toàn cầu không ngăn được Trung Quốc vượt qua Đức như nền kinh tế lớn thứ ba thế giới.

Tuy nhiên khủng hoảng kinh tế thế giới gây hệ lụy cả cho kinh tế nội địa Trung Quốc lẫn tác động bên ngoài.

Xuất khẩu Trung Quốc bị ảnh hưởng mạnh cho nhu cầu thế giới giảm với hàng triệu người phải về quê do các nhà máy vốn tuyển dụng họ đóng cửa.

Bộ trưởng Thương mại Trung Quốc đã cảnh báo rằng tình trạng này có thể gây bất ổn xã hội. Đồng thời, việc Trung Quốc bớt nhập khẩu nguyên vật liệu đã tạo phản ứng dây truyền với các quốc gia xuất khẩu. Điều này khiến làm tiêu tan hy vọng rằng các thị trường mới nổi lên có thể cứu cánh cho đà chững lại của kinh tế thế giới.

Thủ tướng Ôn Gia Bảo nói gần đây rằng trong khi một số doanh nghiệp phải đóng cửa thì cùng lúc tạo cơ hội cho các công ty mới mở ra và phát triển.

Pháp

Không giống như hầu hết các quốc gia khác thuộc G20, Pháp đã chứng kiến các vụ phản đối gây bất ổn do bị ảnh hưởng của suy thoái toàn cầu.

Trong tháng Một, hàng triệu người lao động Pháp trong cả hai lĩnh vực công cộng và tư nhân đã đình công để phản đối cách chính phủ đối phó với cuộc khủng hoảng kinh tế.

Chính phủ đã thông báo kế hoạch kích thích kinh tế có 26 tỷ euro (33.1 tỷ đôla) nhằm khôi phục tăng trưởng. Trong khi kinh tế Pháp vẫn chưa chính thức suy thoái, người ta cho rằng nước này sẽ bị suy thoái trong năm 2009. Pháp bị thâm hụt mậu dịch mức kỷ lúc 55.7 tỷ euro (71.4 tỷ đôla) trong năm 2008.

Tổng thống Nicolas Sarkozy đã được trong nước hoan nghênh vì đưa ra kế hoạch hỗ trợ cho các ngành công nghiệp Pháp, đặc biệt là nghành chế tạo xe hơi. Tuy nhiên, kế hoạch này là gây phẫn nộ từ chính phủ các nước châu Âu khác vốn cáo buộc ông có chủ trương bảo hộ.

Đức

Nền kinh tế Đức chiếm khoảng một phần ba sản lượng chung của khu vực dùng euro và kinh tế quồ gia này sẽ ảm đạm trong năm nay. Chính phủ dự kiến nền kinh tế sẽ tăng trưởng âm 2,25% trong năm 2009, là mức kém nhất của Đức kể từ thời kỳ Chiến tranh Thế giới thứ II.

Tin này gây sốc cho nhiều người Đức, vốn tự hào về năng lực tài chính không giống như nền kinh tế Anh và Hoa Kỳ nơi người dân sống dựa nhiều vào thẻ tín dụng.

Tuy nhiên, nền kinh tế Đức vốn dựa nhiều vào xuất khẩu bị ảnh hưởng do nhu cầu ở các quốc gia khác giảm sự phát triển toàn cầu chậm lại.

Trong tháng Hai, chính phủ thông qua kế hoạch kích thích 50 tỷ euro (63 tỷ đôla) và Thủ tướng Angela Merkel nói rằng Đức sẽ thoát khỏi cơn khủng hoảng và vực dậy mạnh mẽ hơn. Bà nói "Chúng tôi đang hoạt động trên nguyên tắc là kinh tế Đức mạnh và do đó có thể chấp nhận đối phó với những lúc khó khăn".

Ấn Độ Ấn Độ chắc chắn bị ảnh hưởng từ suy thoái toàn cầu.

Gần đây thống kê chính thức cho thấy tăng trưởng của nền kinh tế thấp hơn dự kiến trong ba tháng cuối năm 2008.

GDP tăng 5,3% trong giai đoạn quí Tư 2008 so với 7,6% trong quí Ba và 8,9% trong cùng kỳ năm 2007.

Nông nghiệp, vốn chiếm 20% kinh tế là một trong những khu vực tăng trưởng giảm.

Chính phủ của Thủ tướng Manmohan Singh nay phải đối mặt với kỳ tổng tuyển cử bắt đầu vào ngày 16 tháng Tư.

Chính phủ đảng Quốc đại mong sẽ tiếp tục nắm quyền với cam kết bỏ trợ cấp nông nghiệp và chương trình bảo đảm việc làm.

Indonesia

Toàn cầu hoá tạo mối lợi kinh tế đáng kể cho Indonesia trong những năm gần đây với kinh tế tăng trưởng 6,1% trong năm 2008.

Kinh tế phát triển nhờ một phần không nhỏ vào tăng đầu tư thiết bị sản xuất trong khu vực các công ty đa quốc gia.

Tuy nhiên, với các doanh nghiệp phương Tây cắt giảm sản lượng trong quí Tư 2008, xuất khẩu của Indonesia sụt đáng kể trong giai đoạn này.

Để giúp vực dậy nền kinh tế, chính phủ của Tổng thống Susilo Bambang Yudhoyono đã thông qua gói ứng cứu ngân sách 6 tỷ đôla.

Nhưng với các khoản nợ nước ngoài ước tính tới 151.7 tỷ đôla, chính phủ cũng có mối lo ngại riêng.

Giới chỉ trích cũng nói rằng chính phủ làm chưa đủ trong nỗ lực chống tham nhũng vốn làm nản lòng các nhà đầu tư nước ngoài.

Italy

Là nền kinh tế lớn thứ ba trong khu vực dùng đồng euro, Ý là một trong những nước đầu tiên bị suy thoái. Các nền kinh tế hiện nay đã phát triển âm trong ba quí liên tục với quí Tư 2008 suy giảm 1,8% và hai quí trước đó bị giảm 0,5% và 0,4%.

Ý cũng là một trong những đầu tiên thông qua chương trình kích thích kinh tế.

Trong tháng 11, chính phủ của Thủ tướng Silvio Berlusconi thông qua gói kinh tế 80 tỷ euro (102 tỷ đôla) bao gồm giảm thuế cho các gia đình nghèo cũng như cho các dự án công trình công cộng và hỗ trợ những người mua nhà trả góp gặp khó khăn.

Ý là nước có tỷ lệ nợ nần cao thứ ba thế giới, với dự kiến nợ tăng tới 110% GDP trong năm nay.

Nhật Bản

Chính phủ Nhật Bản thừa nhận cuộc khủng hoảng kinh tế hiện nay là tồi tệ nhất kể từ khi kết thúc Chiến tranh Thế giới thứ II.

Sự chững lại trong nền kinh tế lớn thứ hai thế giới có qui mô lớn hơn so với Hoa Kỳ hoặc Châu Âu.

Nhật Bản như bị ảnh hưởng nhiều do nhu cầu về các sản phẩm điện tử và xe hơi giảm mạnh trên toàn cầu.

Người tiêu dùng cũng giảm mua sắm do thất nghiệp tăng. Nền kinh tế của sụt 3,3% trong ba tháng cuối năm 2008, phản ánh mức tồi tệ nhất kể từ khi cuộc khủng hoảng dầu mỏ hồi thập niên 1970.

Xuất khẩu của Nhật vào tháng Một giảm 45,7%,mức thấp nhất trong 10 năm qua. Thủ tướng Taro Aso đang chuẩn bị đưa ra thêm các biện pháp nhưng giới bình luận nói rằng ông đang bị chính những người trong đảng cản trở.

Mexico

Nền kinh tế Mexico chịu rủi ro với liên hệ chặt chẽ với thị trường tài chính Hoa Kỳ. Tức là khi Wall Street hắt hơi, thì công ty Mexico cũng khó tránh được cảm lạnh.

Theo Hiệp định Thương mại tự do Bắc Mỹ(Nafta), tỷ lệ xuất khẩu của Mexico sang Mỹ tăng 85%, và điều đó cũng có nghĩa là đất nước này cũng dễ bị tổn thương khu nhu cầu nhập khẩu của Hoa Kỳ giảm.

Mexico cũng dựa nhiều vào nguồn tiền gửi của người Mexico lao động tại Mỹ, nhưng nguồn này giảm lần đầu tiên kể từ có giảm cho những lần đầu tiên kể từ năm 1995.

Trong tháng Một, hàng ngàn người xuống đường biểu tình ở Mexico City để phản đối chính sách kinh tế của chính phủ của Tổng thống Felipe Calderón.

Nga

Kinh tế Nga đang nếm trải hệ quả của giá dầu hạ.

Ngân sách 2009 dự kiến sẽ thâm hụt và các nhà phân tích dự đoán Nga sẽ bị suy thoái kinh tế lần đầu tiên kể từ năm 1998.

Thị trường chứng khoán Nga sụt điểm trong nhiều tháng và ngân hàng trung ương đã chi tiêu hàng tỷ đô la nhằm hỗ trợ cho đồng rúp đang mất giá.

Bất ổn xã hội nổ ra tại Vladivostok, trong khi cuộc khủng hoảng tài chính đã giảm 66% kho tài sản của 10 tỷ phú của Nga.

Các dự án đầu tư nước ngoài cũng bị ảnh hưởng do doanh nghiệp nhà nước dọa dẫm các công ty nước ngoài ép họ chuyển quyền kiểm soát các dự án đầu tư. Ngoài ra, điều chưa rõ là tổng thống Dmitry Medvedev có thực quyền bao nhiêu quyền lực thực sự nằm dưới tay với Thủ tướng Chính phủ Vladimir Putin, người trước đây là Tổng thống.

Ả rập Saudi Vương quốc này là quốc gia duy nhất trong khối G20 hiện là thành viên của các nước xuất dầu Opec. (Indonesia chỉ giữ chức thành viên tới cuối năm 2008)

Suy thoái toàn cầu làm nhu cầu xăng dầu giảm và giá dầu tiếp tục hạ mặc dù Opec nỗ lực cắt sản lượng.

Quỹ Tiền tệ Quốc tế dự báo rằng Ả Rập Saudi và các nước láng giềng sẽ bị thâm hụt tài chính 3,1% GDP trong năm 2009, đánh dấu sụt giảm lớn từ ngưỡng thặng dư tài chính 22,8% GDP trong năm 2008.

Vua Abdullah gần đây thay thống đốc ngân hàng trung ương trong nỗ lực cải tổ khá hiếm hoi.

Nam Phi

Nam Phi là nước có nền kinh tế lớn nhất lục địa và là thành viên duy nhất từ Châu Phi trong khối G20.

Nước này bị ảnh hưởng do suy thoái toàn cầu và kinh tế phát triển âm lần đầu tiên trong 10 năm trong quí Tư 2008.

Giữa tháng mười và tháng mười hai 2008 kinh tế Nam Phi sụt 1.8% so với từ quý Ba.

Giống như Brazil, Nam Phi sợ suy thoái toàn cầu sẽ dẫn đến việc các quốc gia giàu tăng bảo hộ và làm cho các nước đang phát triển thâm nhập thị trường và có rủi ro bị cô lập về kinh tế.

Bộ trưởng Tài chính Nam Phi Trevor Manuel nói tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới tại Davos trong tháng Một là Châu Phi "có nguy cơ bị bỏ rơi".

Nam Hàn

Chính phủ tại Seoul, cũng như các nước láng giềng trong khu vực, sợ kinh tế toàn cầu chậm lại có thể dẫn đến một sự lặp lại của cuộc khủng hoảng kinh tế châu Á 1997-98.

Nền kinh tế Hàn Quốc phát triển âm 3,4% trong quý Tư 2008 so với năm trước, trong khi Tổng thống Lee Myung-bak đã cảnh báo rằng đất nước của mình đối mặt với "thực trạng kinh tế khẩn cấp".

Chính phủ đã công bố gói cứu trợ trị giá 14 ngàn tỷ won (10.9 tỷ đôla) để thúc đẩy nền kinh tế, với 11 ngàn tỷ won dành cho dự án công cộng ba ngàn tỷ won giảm thuế để khuyến khích chi tiêu.

Trong khi đó, lãi suất đã giảm tới mức kỷ lục.

Thổ Nhĩ Kỳ

Vì đang cố gắng gia nhập EU, Thổ Nhĩ Kỳ muốn chứng tỏ họ đối phó trong khuôn khổ của nước phát triển thay vì cách đương đầu của một nước mới nổi lên.

Trong vòng ba tháng qua, ngân hàng trung ương đã cắt giảm lãi suất 3,75% nhưng so với lãi suất trên thế giới thì còn quá cao vì hiện ở mức 13%.

Tuy nhiên, đồng lira của Thổ Nhĩ Kỳ mất 25% giá so với đồng đô la trong năm 2008, trong khi sản xuất công nghiệp giảm xuống 19% trong tháng 12.

Đối thoại với Quỹ Tiền tệ Quốc tế để xin vay đã không thành sau khi bất đồng về các điều khoản.

Vương quốc Anh

Quỹ Tiền tệ Quốc tế dự báo kinh tế Anh sẽ phát triển âm ở mức cao nhất trong số các nước tiên tiến trong năm 2009, với nền kinh tế dự đoán sụt giảm 2,8%.

Ngân hàng Anh đã cắt giảm lãi suất xuống còn 0.5% và 2 triệu người thất nghiệp là mức cao nhất từ năm 1997.

Khó khăn trong lĩnh vực ngân hàng khiến chính phủ phải ứng cứu một loạt tổ chức tài chính lớn nhất kể cả Royal Bank of Scotland, và nay chính phủ nắm 68% cổ phần.

Hoa Kỳ

Khủng hoảng kinh tế toàn cầu khởi đầu từ Hoa Kỳ do khủng hoảng tín dụng từ cho vay mua nhà trả góp và nợ xấu.

Ngân hàng Trung ương cắt lãi suất xuống gần mức 0% nhằm tạo thêm hoạt động từ cho thị trường tín dụng. Tân Chủ tịch Ngân hàng Trung ương tuyên bố làm việc với đối tác với khu vực tư nhân để cải thiện tình hình tài chính của các các ngân hàng có nợ xấu.

Tổng thống Barack Obama đã ký thành luật một kế hoạch kinh tế trị giá 787 tỷ đôla nhưng các vấn đề đối với kinh tế theo nghĩa rộng vẫn không mấy sáng sủa với thất nghiệp ở mức cao nhất kể từ năm 1992.

Liên minh Châu Âu

16 trong số 27 quốc gia trong Liên Hiệp Âu Châu dùng đồng euro như tiền tệ chính. Thực trạng kinh tế từng nước khác nhau, nhưng kinh tế khu vực dùng đồng euro nói chung bị suy thoái kể từ tháng Chín năm 2008 và dự kiến sẽ sụt 1.9% vào năm 2009.

Tỷ lệ thất nghiệp trong khu vực dùng euro dự kiến sẽ vượt quá 10% vào năm 2010, tăng từ mức 7,5% trong năm 2008.

Lãi suất chính của Ngân hàng Trung ương Âu châu là 2%, mức thấp nhất từ tháng 12 năm 2005.

Nền kinh tế Châu Âu kém nhất là Latvia hiện là nước chưa dùng euro. GDP của Latvia có thể hạ tới 10% trong năm nay.