'Muộn vẫn phải làm'

Tại hội thảo về khai thác bauxite ở Hà Nội sáng 09/04, giới khoa học gia trong các phản biện của mình đã khuyến cáo chính phủ thận trọng trong tiến hành các dự án gây tranh cãi tại Tây Nguyên.

Ông Nguyễn Ngọc Trân, cựu phó chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại Quốc hội, nói ông đề nghị trước mắt chỉ nên làm thí điểm một dự án Tân Rai (Lâm Đồng):

Ông Nguyễn Ngọc Trân: Đề nghị của tôi là vì các lý do sau đây: trước hết là dự án này cũng đã đưa vào thực hiện sáu, bảy tháng nay rồi, đầu tư đã nhiều, nay kêu bỏ thì cũng khó.

Thứ hai là dự án này có công đoạn sản xuất alumina từ quặng bauxite, là công nghệ Việt Nam chưa làm nên dầu sao mình cũng phải học.

Vậy nên lấy dự án Tân Rai để theo dõi, đầu tư thật đầy đủ vào tất cả các khâu, kể cả xử lý môi trường, đặc biệt là khâu xử lý chất thải bùn đỏ để xem tốn kém bao nhiêu, tốn kém mức nào. Đó như là một loại học phí mình phải trả để rút kinh nghiệm.

Chi phí như đã nói là 3%-5% tổng đầu tư cho xử lý chất thải thì không thể đủ được.

Sáng nay tôi có hỏi công ty Mỹ Alcoa và Chalco của Trung Quốc (hai công ty tham gia khai thác bauxite Tây Nguyên), về kinh nghiệm của họ trong việc xử lý hoàng thổ, tức đất đã lấy quặng, cũng như xử lý bùn đỏ; và họ đầu tư bao nhiêu cho xử lý chất thải, thì chưa có công ty nào trả lời cho tôi cả.

Họ chỉ trình bày cách làm để tự quảng cáo, thế nhưng còn về chi tiết đầu tư thế nào, bao nhiêu thì không nói.

Tôi nghĩ thông tin phải đầy đủ, vì mình phải có trách nhiệm với dân của mình.

BBC:

Ông Nguyễn Ngọc Trân: Có những chuyện trễ rồi nhưng phải rút kinh nghiệm. Bây giờ chúng ta xây dựng dự án, nếu đụng năm tiêu chí chủ trương đầu tư thì phải trình Quốc hội đúng theo luật định.

Có những việc đã xảy ra vì có những lý do của nó, vấn đề là mình rút kinh nghiệm như thế nào. Chứ không thể nói trễ rồi thì thôi, hay trễ rồi thì phản đối luôn, cả hai cách đều không được.

BBC:

Ông Nguyễn Ngọc Trân: Cần nói chính xác, công ty Trung Quốc là nhà thầu theo phương thức EPC, tức là thầu trọn gói (EPC là viết tắt của Engineering Procurement and Construction, tức nhà thầu làm hết các công đoạn từ tư vấn, thiết kế tới cung cấp thiết bị, xây lắp và vận hành).

BBC:

Ông Nguyễn Ngọc Trân: Vấn đề sự tế nhị của địa bàn Tây Nguyên, nhiều đại biểu Quốc hội đã lên tiếng nhiều tháng nay rồi.

Tiếng nói cũng đã đủ rõ về sự tế nhị của đối tác, dù họ ở dạng thầu. Tiếng nói đã đủ rõ, thì chính phủ phải rút kinh nghiệm chuyện này. Nhưng tôi nghĩ thầu phương thức EPC cũng không có nghĩa họ muốn vào làm gì thì làm, tung hoành thế nào cũng được.

Vẫn còn phải có quản lý của mình, từ trung ương cho tới địa phương.