Đại gia Nga mất dần ảnh hưởng

Nếu quý vị tra từ ''oligarch'' trong từ điển, quý vị sẽ thấy nó có nghĩa là thành viên của một nhóm nhỏ nắm giữ quyền lực quốc gia.

Nhưng ngày nay nó thường được dùng để nói tới những người Nga siêu giàu, những người đã kiếm được nhiều tiền trong thế giới kinh doanh nhiều lúc mọi rợ tại đất nước họ.

Trong một số trường hợp, họ cố để biến tiền của họ có, thành ảnh hưởng chính trị.

Họ đã ngày càng giàu thêm khi giá dầu và thị trường chứng khoán tăng cao.

Sau đó, 12 tháng sau, khi cuộc khủng hoảng tài chính thế giới tới Nga, các đại gia Nga bị sốc.

''Họ bị ảnh hưởng nặng nhất vì họ có nhiiều thứ để mất,'' ông Chris Weafer, chiến lược gia của Uralsib, một công ty đầu tư và ngân hàng có trụ sử ở Moscow.

''Thị trường chứng khoán trong sáu tháng cuối năm giảm gần 75% và chúng ta thấy điều này được phản ánh trong danh sách các tỷ phủ của Forbes,'' ông Weafer nói.

''Cứ nhìn vào độ giàu có của những người này ta có thể thấy họ đã bị mất nhiều - hàng trăm tỷ đô la đã bốc hơi từ giá trị của họ so với hồi giữa năm 2008.''

Không có một câu lạc bộ hay hiệp hội chính thức nào cho các tỷ phú - độ mất mát của họ phụ thuộc vào chuyện họ đã đầu tư tiền vào đâu.

Nhưng bất cứ danh sách người giàu có nào ở Nga cũng sẽ có ông Roman Abramovich - người mà ở bên ngoài Nga nổi tiếng là chủ sở hữu câu lạc bộ bóng đá Chelsea, rồi ông lớn trong ngành nhôm, ông Oleg Deripaska, cũng như Boris Berezovsky, người trở thành đối thủ của giới lãnh đạo Nga hiện nay.

Tủi nhục

Hồi tháng Sáu, ông Deripaska thấy mình xuất hiện trong một màn kịch chính trị trên sân khấu lớn nhất của Nga: Truyền hình quốc gia.

Thủ tướng Nga Vladimir Putin tới vùng Pikalyevo để có diễn văn công khai phê phán ông Deripaska và những người khác có cổ phần trong nhà máy.

Công nhân của nhà máy này đã không được trả lương.

Người xem truyền hình thấy ông Putin gọi ông Deripaska lên và lệnh cho ông phải giải quyết vấn đề.

Nó giống như giáo viên lên lớp học sinh - nhất là khi ông Putin đòi lại cây bút đã cho ông này mượn để ký giấy tờ.

''Đây là cách làm rất Nga. Không có ai ở Nga ngạc nhiên cả,'' bà Zoya Trunova, một biên tập viên của chương trình tiếng Nga của BBC.

''Mọi người đều nghĩ, 'Đó là chuyện bình thường thôi. Liệu ông thủ tướng còn làm gì khác được nữa?' Và ông Deripaska trông rất thiểu não nhưng cũng phải làm những gì được yêu cầu. Rõ ràng là nhà nước cảm thấy các đại gia như là cùng hàng ngũ với họ và chính quyền có thể sai khiến đại gia.''

Sự thay đổi cán cân quyền lực này không chỉ xảy ra vì cuộc khủng hoảng kinh tế.

Ông Vladimir Putin có vẻ đã quyết định ngay từ khi ông lên cầm quyền cách đây 10 năm rằng ông sẽ kiểm soát các đại gia.

''Ông ấy nói rất rõ rằng ông muốn các đại gia chăm lo cho công nhân, giúp chính phủ trong các chương trình phát triển,'' ông Chris Weafer nói.

''Và hôm nay tôi nghĩ rằng đã rất rõ là ai là người cầm lái và đó không phải là các đại gia.''

Trở lại

Sự nổi tiếng, hay sự khét tiếng, toàn cầu của các đại gia chủ yếu dựa trên những câu chuyện về sự vung tay quá trán.

Stewart Lansley - đồng tác giả của cuốn sách, Londongrad, về cuộc sống của đại gia ở thủ đô nước Anh nói việc chi tiêu của họ giảm đã góp phần khiến thị trường hàng xa xỉ ở Anh rơi vào khủng hoảng. Nhưng các đại gia đang trở lại.

''Trong mấy tháng gần đây người Nga đang dần quay trở lại. Có bằng chứng cho thấy họ đang tìm hàng giá hời trong một số lĩnh vực, họ xuất hiện tại các tiệm kim hoàn, họ bắt đầu mua Rolls Royce và ô tô hạng sang.''

Các đại gia thường rất giỏi nhận biết tình hình chính trị Nga.

Ông Jonathan Eyal từ viện nghiên cứu Royal United Services Institute ở London đồng ý rằng chính quyền đang có lợi thế chính trị - nhưng ông cho rằng điều này không có nghĩa là các đại gia đã hết thời.

''Các đại gia có nhiều cơ hội để có ảnh hưởng tới đời sống chính trị Nga, một phần bởi vì chính đời sống chính trị này hiện nay còn mong manh,'' ông nói.

''Ở đây chúng ta thấy có sự lãnh đạo hai đầu - một bên là Thủ tướng Vladimir Putin bên kia là Tổng thống Medvedev và trong cơ chế như thế các đại gia luôn tìm được điểm yếu, hay họ luôn có thể chia để trị.''

Định nghĩa từ điển về các đại gia không nhắc tới sự giàu có. Các đại gia Nga chắc chắn đã mất một phần tài sản và vì vậy họ có thể đã mất một số ''quyền lực họ có đối với nhà nước''.

Nhưng các đại gia đã chứng minh được khả năng tồn tại và phát triển cả trong những lúc khó khăn nhất nên họ sẽ không biến mất.