Trung Ấn muốn gây ảnh hưởng tới Nepal

Trung Quốc đang dần tạo sự ảnh hưởng tại Nepal - và bất cứ nơi nào Trung Quốc thành công, nơi đó bị coi là thất bại của Ấn Độ.

Đây là đánh giá của một số cơ quan ở Ấn Độ sau khi Bắc Kinh có một loạt các hoạt động ngoại giao tại đất nước trên dãy Himalya, vốn đang phải vật lộn để hoàn tất tiến trình hòa bình được đưa ra cách đây hơn hai năm.

Các quan chức chính trị và quân sự Trung Quốc đã có nhiều chuyến viếng thăm tới Kathmandu trong những tháng gần đây nhằm thảo luận việc củng cố quan hệ.

Những chuyến thăm này bao gồm các kế hoạch nâng cấp đường bộ và đường xe lửa giữa Trung Quốc và Nepal, giúp huấn luyện cho quân đội Nepal và tái thương thuyết một thỏa thuận hữu nghị giữa hai nước, theo như tin tức trên báo chí Nepal và Ấn Độ.

‘Quan tâm đặc biệt'

Trên hết, Thủ tướng Nepal và là lãnh đạo phe theo chủ nghĩa Mao, Prachanda, dự kiến sẽ tới thăm Bắc Kinh vào tháng Tư nhằm hoàn tất một số chương trình này.

Và phía Trung Quốc cũng không chỉ hạn chế các mối quan hệ của họ với giới lãnh đạo theo chủ nghĩa Mao ở Kathmandu.

Các phái đoàn viếng thăm của Bắc Kinh đã gặp lãnh đạo Nepal ở nhiều địa hạt chính trị, trong đó có liên minh của các nhóm Madhesi từ khu vực bất ổn Terai ở miền nam Nepal, dọc theo biên giới với Ấn Độ.

Đảng đối lập chính tại Ấn Độ, Bharatiya Janata, coi chuyện này là quá đáng, và họ đã nêu lên vấn đề trước Quốc hội Ấn Độ vào tháng trước, cáo buộc chính phủ nước này lờ đi ảnh hưởng ngày càng gia tăng của Trung Quốc tại Nepal.

Abanti Bhattacharya từ Viện Nghiên cứu và Phân tích Quốc phòng Delhi nói: "Ngày càng có nhiều quan ngại trong số các cơ quan của Ấn Độ là Trung Quốc đang có quá nhiều ảnh hưởng trên toàn vùng Nam Á".

Có một nguyên nhân có thể giải thích dễ dàng về chuyện lãnh đạo Trung Quốc ngày càng quan tâm hơn tới Nepal.

Với lễ kỷ niệm 50 năm ngày đức Đạt Lai Lạt Ma phải đi sống lưu vong sắp đến gần, Trung Quốc muốn tránh việc lặp lại các cuộc biểu tình của người Tây Tạng sống lưu vong tại Nepal, dẫn đến việc TQ có các vụ đàn áp tại Tây Tạng vào năm ngoái.

Ma Jiali từ Viện Quan hệ Quốc tế ở Bắc Kinh nói: "Đây là vấn đề rất quan trọng, mang tính chủ chốt đối với Trung Quốc".

Ông cũng bác bỏ ‎ý tưởng rằng Trung Quốc đang cạnh tranh với Ấn Độ để gây ảnh hưởng tới Nepal, cũng như ý tưởng rằng thành công của Trung Quốc là thất bại của Ấn Độ.

Con bài TQ

Tuy nhiên, liệu Trung Quốc có thể thay thế cho Ấn Độ trong việc gây ảnh hưởng tới Nepal, nếu họ muốn vậy hay không?

Phóng viên Nepal, Sanjay Upadhya, người đã viết nhiều về quan hệ giữa Nepal với Trung Quốc và Ấn Độ, nói: "Nepal liên hệ chặt chẽ với Ấn Độ ở rất nhiều cấp độ".

Chi phí quá cao cho việc vận chuyển từ Trung Quốc có nghĩa là Ấn Độ sẽ vẫn là đối tác kinh tế chủ chốt của Nepal.

Và Bắc Kinh vẫn nghi ngờ về các lãnh đạo chóp bu theo chủ nghĩa Mao của Nepal, sau khi chứng kiến họ có quan hệ chặt chẽ với Ấn Độ vì đã sống lưu vong bên đó nhiều năm trong cuộc nổi dậy kéo dài cả thập niên chống lại chế độ quân chủ Nepal.

Chính phủ Nepal thực ra sẽ có nhiều lợi thế nếu họ tìm cách tận dụng con bài Trung Quốc.

Họ có thể sẽ có thêm đòn bẩy khi tái thương thuyết thỏa thuận hữu nghị có từ hơn 50 năm nay với Ấn Độ - vốn là yêu cầu lâu nay của phe theo chủ nghĩa Mao vì coi thỏa thuận này là "không công bằng".

Sanjay Upadhya nói việc gây dựng quan hệ với Trung Quốc cũng là điều được lòng nhiều bộ phận dân chúng Nepal.

Ông nói: "Việc gần gũi với Trung Quốc cho phép giới lãnh đạo tăng điểm về tinh thần dân tộc chủ nghĩa trong phe Mao-it".

Chuyện này cũng nhắc nhở Ấn Độ là họ phải cẩn thận hơn, nếu xét tới vấn đề đặc biệt nhạy cảm đối với người dân Nepal là ảnh hưởng của Ấn Độ đến nước họ.

Tuyên bố của thứ trưởng ngoại giao Ấn Độ, Pranab Mukherjee, vào tháng Giêng về chuyện Ấn Độ đã "thuyết phục" phe theo chủ nghĩa Mao từ bỏ bạo lực và tham gia chính trị chính thống đã không được người dân tại Kathmandu chào đón.

Phân tích gia Ấn Độ, Abanti Bhattacharya, nói: "Nhiều người coi những tuyên bố như thế là xem thường cuộc đấu tranh của phe theo chủ nghĩa Mao".

Chính phủ Ấn Độ hiện vẫn chưa quan ngại lắm về ảnh hưởng của Trung Quốc tại Nepal.

Trong chuyến viếng thăm ngắn tới Kathmandu vào tháng trước, Ngoại trưởng Shiv Shankar Menon tuyên bố Nepal là một nước có chủ quyền và Delhi không có vấn đề gì nếu xét về quan hệ giữa Nepal và các nước khác.

Tuy nhiên, trong lúc Bắc Kinh tận dụng mọi cơ hội của tình hình chính trị bất ổn tại Nepal để phát triển quan hệ và sự ảnh hưởng của họ, rõ ràng mọi hành động của Trung Quốc sẽ bị Delhi theo dõi chặt chẽ.