Sarin
| Sarin | |
|---|---|
| Formula kimikoa | C4H10FO2P |
| SMILES kanonikoa | 2D eredua |
| MolView | 3D eredua |
| Konposizioa | fosforo, fluor eta karbono |
| Mota | organophosphorus ester (en) |
| Ezaugarriak | |
| Dentsitatea | 1,0943 g/cm³ |
| Fusio-puntua | −56 ℃ |
| Irakite-puntua | 151,5 ℃ |
| Masa molekularra | 140,04 Da |
| Erabilera | |
| Rola | chemical warfare agent (en) |
| Arriskuak | |
| NFPA 704 | |
| Batezbesteko dosi hilgarria | ikusi
|
| Eragin dezake | sarin exposure (en) |
| Identifikatzaileak | |
| InChlKey | DYAHQFWOVKZOOW-UHFFFAOYSA-N |
| CAS zenbakia | 107-44-8 |
| ChemSpider | 7583 |
| PubChem | 7871 |
| Gmelin | 75873 |
| ChEMBL | CHEMBL509554 |
| NBE zenbakia | 2810 |
| ZVG | 490140 |
| ECHA | 100.289.331 |
| MeSH | D012524 |
| Human Metabolome Database | HMDB0257497 |
| UNII | B4XG72QGFM |
| KEGG | C11764 |
Sarina edo GB konposatu organikoa da, C4H10FO2P formula duena organofosforoen klasekoa. Likido lurrukor gardena da. Nerbio-agentea da, ondorioz hilgarria[1].
Sarina G serieko nerbio-agente deiturikoen artean sailkatzen da GA (tabuna), GD (somana), eta GFrekin (ziklosarina) batera.
Sarin izena bere aurkitzaileen izenen akronimotik dator, Gerhard Schrader, Otto Ambros, Ernst Rüdiger von Brüning eta Hermann Van der Linde zientzialariak. 1938an aurkitu zuten Alemanian[2],
Egitura
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Sarinak fosforo-atomoan estereozentro bat du, beraz, bi enantiomero ditu: batek (R) konfigurazioa du, besteak (S) konfigurazioa. Normalean nahaste errazemiko moduan dager.
Sintesia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Sarina sintetizatzeko hainbat metodo daude. Beheko eskemak horietako bat deskribatzen du[3].

Erabilera
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Sarina arma kimiko gisa erabiltzen da, eta nerbio-agente gisa sailkatuta dago. Ugaztunen nerbio-sistemaren funtzionamendu normala oztopatuz jarduten du, kolinesterasa entzima inhibituz. Sarina gorputzean inhalazioz, irentsiz eta larruazalean eta begietan zehar xurgatuta sartzen da[4].
Nazio Batuen Erakundeak suntsipen handiko arma gisa sailkatzen du, NBEren 687 Ebazpenaren arabera. Bere ekoizpena zorrozki kontrolatua dago, eta biltegirqtzea 1993ko Arma Kimikoen Hitzarmenak legez kanpo uzten du[5].
Sintomak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Sarina hartzearen sintomak aldatu egin daitezke pertsona batetik bestera, baina hauek dira gehien ikusten direnak:
Biktima, konbultsioak hartuta, koman jauasten da, eta itota hiltzen da dosi hilgarri bat xurgatu eta handik ordu-laurdenera.
Tratamendua
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Tratamendu-neurriak deskribatu dira. Tratamendua normalean atropina eta pralidoxima antidotoekin izaten da.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ (Ingelesez) PubChem. «Sarin» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (kontsulta data: 2025-10-22).
- ↑ (Ingelesez) Evans, Richard J.. (2008). The Third Reich at War, 1939–1945. Penguin, 669 or. ISBN 978-1-59420-206-3..
- ↑ CHEMICAL WEAPONS TECHNOLOGY. .
- ↑ G-Series Nerve Agent GB ( Code - C161526 ). .
- ↑ «Siriako Gobernua dago apirileko eraso kimikoen atzean, NBEko adituen arabera» Berria 2017-10-28 (kontsulta data: 2025-10-22).