Saltar ao contido

Graxa trans

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Graxa trans
Imaxe
 Instancia de
clase estrutural de compostos químicos Editar o valor en Wikidata
 Subclase de
graxas insaturadas Editar o valor en Wikidata
 Parte de
hidroxenación do aceite
graxa alimentaria Editar o valor en Wikidata
 Oposto a
graxa cis Editar o valor en Wikidata
Características
 Atopado no taxon
ruminante Editar o valor en Wikidata
Códigos e identificadores
Freebase/m/01n290 Editar o valor en Wikidata
MeSHD044242 Editar o valor en Wikidata
Wikidata C:Commons

Unha graxa trans é un tipo de graxa insaturada que pode aparecer en alimentos.[1][2] Pequenas cantidades de graxas trans encóntranse de forma natural en lácteos e outros produtos animais, pero poden encontrarse en grandes cantidades nalgúns alimentos procesados feitos de aceites vexetais parcialmente hidroxenados.[1][2] Como o consumo de graxas trans está asociado cun incremento do risco de doenzas cardiovasculares, as graxas trans artificiais están estritamente reguladas ou prohibidas en moitos países.[3][4][5][6][7] Porén, aínda se seguiron consumindo moito en países en desenvolvemento económico, onde están asociadas cun incremento do risco de diabetes, doenzas cardiovasculares e mortalidade.[8]

En 2015, a FDA estadounidense determinou que as graxas trans artificiais feitas a partir de aceites parcialmente hidroxenados (APHs) non era recoñecidas de forma xeral como seguras. Como resultado, estes aceites foron prohibidos de alimentos vendidos nos Estados Unidos a partir do 18 de xuño de 2018, con ampliacións do prazo limitadas para usos específicos aprobados ata 2020 ou 2021.[2] Despois da medida tomada nos Estados Unidos, outros gobernos, incluíndo a Unión Europea, Canadá, Australia e Nova Zelandia, introduciron restricións ou prohibicións no uso de aceites parcialmente hidroxenados e graxas trans industriais na fabricación de alimentos.[1][9]

A Organización Mundial da Saúde (OMS) puxo como obxectivo global eliminar as graxas trans producidas industrialmente a finais de 2023.[10] O obxectivo non se conseguiu totalmente. En 2024, a OMS anunciou un plan posto ao día para unha acción acelerada durante 2025 para completar a eliminación global.[7]

Os ácidos graxos trans (tamén chamados ácidos graxos insaturados trans) son derivados de graxas trans, as cales son triglicéridos (ésteres de glicerina). As graxas trans convértense en ácidos graxos trans no tracto dixestivo antes da absorción.

En alimentos

[editar | editar a fonte]

As graxas trans aparecen de forma natural en pequenas cantidades nas graxas dos produtos procedentes de animais ruminantes, como o queixo ou a manteiga. Algunhas graxas trans son o resultado do procesamento dos alimentos, especialmente cando se aplica a aceite de cociñar e margarina. Antes da prohibición ou regulación, a maioría das graxas trans da dieta procedían de produtos alimenticios industriais con aceites parcialmente hidroxenados artificialmente.

Graxas trans na natureza

[editar | editar a fonte]
Image
O ácido vaccénico, un ácido graxo trans natural, supón un 0,4–4 % do conido total en ácidos graxos no leite.

As graxas trans aparecen na carne e podutos lácteos dos ruminantes. Pequenas cantidades de graxas trans aparecen na carne e na graxa do leite.[11] Por exemplo, a manteiga contén un 3 % de graxas trans en peso.[12] Estas graxas trans naturais inclúen o ácido linoleico conxugado (CLA) e o ácido vaccénico. Orixínanse pola acción de bacterias no rume. As graxas poliinsaturadas son tóxicas para as bacterias que residen no rume, as cales detoxifican as graxas ao cambiaren algúns dobres enlaces cis a enlaces trans. A diferenza das graxas trans producidas industrialmente, este proceso bacteriano produce só uns poucos isómeros específicos. Como as fontes industriais das graxas trans foron eliminadas, aumentou a atención prestada ás graxas trans derivadas dos ruminantes.[13]

Hidroxenación

[editar | editar a fonte]
Artigo principal: Hidroxenación as graxas.

As graxas trans poden ser un subproduto inintencionado do procesamento industrial de aceites. A diferenza das graxas trans orixinadas naturalmente, as resultadas de hidroxenación industrial constan de moitos isómeros. Na produción de alimentos, as graxas insaturadas cis líquidas, como os aceites vexetais son hidroxenados para producir máis graxas saturadas, que teñen propiedades interesantes:

  • A duración nas tendas en boas condicións das graxas correlaciónase co seu grao de saturación: as graxas poliinsaturadas teñen tendencia á autoxidación, mentres que as graxas saturadas, ao seren virtualmente inertes no aire, teñen unha longa vida comercial.
  • As graxas saturadas adoitan ser máis sólidas a tempreatura dunha habitación. Esta propiedade é importante para a margarina, un dos usos orixinais da hidroxenación das graxas.

Porén, unha reacción lateral de isomerización durante a hidroxenación das graxas pode converter as graxas insaturadas restantes para favorecer termodinamicamente o isómero trans.

Image
As vías desexables (esquerda) e indesexables para a hidroxenación parcial dunha graxa insaturada.

O proceso de hidroxenación foi amplamente adoptado pola industria alimentaria a principios da década de 1900; primeiro para a produción de margarina, un substituto da manteiga e da graxa alimentaria,[14] e finalmente dalgunhas outras graxas usadas en petiscos ou snacks, bolaría empaquetada e frituras.[15]

A hidroxenación completa dunha graxa ou aceite produce unha graxa completamente saturada. Para o uso alimentario, xeralmente non se permite que a hidroxenación se complete, senón que é parcial. O principal obxectivo a conseguir é que teña un punto de fusión e unha dureza específicos, e este afinamento require que permaneza parte da insaturación (enlaces C=C). Esta hidroxenación parcial converte algúns dos dobres enlaces cis en trans por unha reacción de isomerización.[15][16] Esta reacción lateral orixina a gran maioría dos ácidos graxos trans consumidos hoxe.[17][18]

O proceso estándar de hidroxenación a 140 kPa (20 psi) de presión produce un produto cun 40 % de ácidos graxos trans por peso, comparado co 17 % usando presións de hidróxeno máis altas. Mesturado cun líquido de aceite de soia non hidroxenado, o aceite procesado a alta presión orixinará margarina que conteña do 5 ao 6 % de graxas trans. Isto pode ser suficiente para acadar os mínimos legais. Por exemplo, baseándose nas esixencias do etiquetado en vigor nos Estados Unidos (ver máis abaixo), o fabricante podería afirmar que este produto así obtido está libre de graxas trans.[19] O nivel de graxas trans pode tamén alterarse por modificación da temperatura e o tempo que dura a hidroxenación.

Os niveis de graxas trans poden cuantificarse usando diversos tipos de cromatografía.[20]

Disponse de varios ingredientes vellos e novos para substituír os aceites parcialmente hidroxenados que conteñen niveis significativos de graxas trans. Entre estes están o aceite parcialmente hidroxenado feito con procesos mellorados, aceites vexetais ricos en graxas monoinsaturadas e graxas saturadas e unha mestura de graxas combinadas con interesterificación.[21] A tecnoloxía mellorou tanto que unha revisión de 2021 atopou que as graxas trans procedentes de graxas hidroxenadas xa non son un problema nos países modernos.[13]

Isomerización térmica

[editar | editar a fonte]

Cando algunhas graxas insaturadas se quentan ao cociñar, cambian a súa xeometría normal á trans. A taxa de isomerización acelérase polos radicais libres.[20][22][15]

Historia

[editar | editar a fonte]

Xa se suxería na literatura científica desde 1956 que as graxas trans podían causar un incremento de enfermidade arterial coronaria.[23] Estudos feitos a inicios da década de 1990 fixeron novos escrutinios e confirmacións dos efectos negativos sobre a saúde das graxas trans. En 1994, estimouse que as graxas trans causaban polo menos 20.000 mortes ao ano só nos Estados Unidos por doenzas cardíacas.[24] Na década de 1990 a organización activista Center for Science in the Public Interest (CSPI) pediu reducir as graxas trans nos alimentos e posteriormente exerceron a súa influencia para que a súa presenza se indicase nas etiquetas e menús.[26] Presentáronse varias querelas contra restaurantes coñecidos e fabricantes de alimentos co obxectivo de apoiar unha retirada máis ampla das graxas trans.[27][28]

A etiquetaxe obrigatoria indicando a presenza de graxas trans foise introducindo en varios países[29] e Dinamarca foi o primeiro en impoñer límites sobre as graxas trans producidas industrialmente en 2004.[30] En xaneiro de 2007, ao enfrontarse á perspectiva dunha prohibición completa da venda do seu produto, a graxa alimentaria Crisco foi reformulada para cumprir a definición da Food and Drug Administration (FDA) estadounidense para os produtos que indiquen na etiqueta "cero gramos de graxas trans por porción" (o cal é debe ser menos dun gramo por cullerada, ou ata o 7 % en peso; ou menos de 0,5 gramos por porción)[31][32][33][34] aumentando a saturación e despois diluíndo o sólido resultante con aceites vexetais insaturados. Ao darse conta que a eliminación das graxas trans producidas industrialmente é factible, a Organización Mundial da Saúde sinalou o obxectivo de conseguir un mundo libre de graxas trans producidas industrialmente a finais de 2023. A finais de 2021, a OMS anunciou que 40 países puxeran en práctica políticas de eliminación de graxas trans industriais que "están protexendo a 1.400 millóns de persoas destes compostos alimentarios mortais", pero que 10 dos 15 países que sofren os maiores efectos sobre a saúde polas graxas trans aínda non adoptaron estas políticas.[10]

Estrutura

[editar | editar a fonte]

Enlaces químicos

[editar | editar a fonte]

Un ácido graxo clasifícase como saturado ou insaturado baseándose na ausencia ou presenza de dobres enlaces C=C no seu esqueleto molecular. Se a molécula non contén dobres enlaces C=C, dise que é saturada; de non ser así, ten algún grao de insaturación.[35][36]

O dobre enlace C=C é rotacionalmente ríxido. Se os átomos de hidróxeno unidos a cada un dos carbonos do dobre enlace están no mesmo lado, esta disposición denomínase cis, e causa un ángulo na cadea molecular. Se os dous hidróxenos están en lados opostos, denomínase trans, e orixina unha cadea case recta.

Trans insaturado (ácido elaídico) Cis insaturado (ácido oleico) Saturado (ácido esteárico)
O ácido elaídico é o principal ácido graxo insaturado trans a miúdo atopado en aceites vexetais parcialmente hidroxenados.[37] O ácido oleico é un ácido graxo cis insaturado constituíndo o 55–80 % do aceite de oliva.[38] O ácido esteárico é un ácido graxo insaturado atopado en graxas animais e é o produto que se intenta obter na hidroxenaión completa. O ácido esteárico non é insaturado nin trans nin cis porque non ten dobres enlaces carbono-carbono.
Image
Image
 Image
Image
Image
Image
Estes ácidos graxos son isómeros xeométricos (estruturalmente idénticos excepto na disposición do dobre enlace). Este ácido graxo non contén dobres enlaces carbono-carbono e non é isómero dos dous anteriores.

Como as graxas trans son máis liñais, cristalizan máis facilmente, facendo que sexan graxas sólidas (e non aceites líquidos) a temperatura dunha habitación. Isto ten varias vantaxes para o procesamento e almacenamento.

Na natureza os ácidos graxos insaturados xeralmente teñen isomería con configuración cis.[39] Os ácidos graxos saturados (sen ningún dobre enlace entre carbonos) son abundantes (ver sebo), pero tamén se poden xerar a partir de graxas insaturadas polo proceso de hidroxenación das graxas. Durante a hidroxenación, algúns dobres enlaces cis convértense en trans. Esta conversión é unha reacción de isomerización.[22][15][40]

Unha molécula cun dobre enlace C=C pode ser un ácido graxo trans ou cis dependendo da súa configuración do dobre enlace. Por exemplo, o ácido oleico e o ácido elaídico son ambos insaturados coa fórmula química C9H17C9H17O2.[41] Ambos teñen un dobre enlace situado pola metde da súa cadea carbonada. A xeometría deste enlace é o que serve para distinguir os ácidos oleico e elaídico. O enlace dálles distintas propiedades físico-químicos. Por exemplo, o punto de fusión do ácido elaídico é 45 °C, que é maior que o do ácido oleico.[41] Isto significa que é sólido á temperatura normal do copo humano.

Presenza nos alimentos

[editar | editar a fonte]
Contidos en graxas trans de varios alimentos en g por 100 g[42]
Tipo de alimento Contido en graxas trans
graxa alimentaria 10–33
margarina, barra 6,2–16,8[43]
manteiga 2–7
leite enteiro 0,07–0,1
pans/produtos de pastelaría 0,1–10
galletas doces e salgadas 1–8
nachos 5,8[43]
pasteis glaseados, caramelos 0,1–7
graxa animal 0–5[44]
carne picada 1

Graxas animais

[editar | editar a fonte]

Os ácidos graxos trans aparecen en pequenas cantidades no leite dos ruminantes (como vacas ou ovellas),[11][45] tipicamente un 2–5 % de graxas totais.[46] Os ácidos graxos trans naturais, entre os que está o ácido linoleico conxugado e o ácido vaccénico, orixínanse no rume destes animais. O ácido linoleico conxugado ten dous dobres enlaces, un en configuración cis e o outro en trans, o que fai que sexa á vez un ácido graxo cis e trans. É un tipo de graxa trans que aparece de forma natural no leite e na graxa corporal dos ruminantes a un nivel do 2–5 % das graxas totais.[44]

O Consello Nacional de Lácteos dos Estados Unidos afirmou que as graxas trans presentes en alimentos de orixe animal son de tipos diferentes das dos aceites vexetais parcialmente hidroxenados, e non parecen mostrar os mesmos efectos negativos.[47] Unha revisión científica está de acordo con esa conclusión (afirmando que "a suma das evidencias actuais suxire que as implicacións de saúde pública de consumir graxa trans de produtos de ruminantes son relativamente limitadas") pero debe terse precaución debido ao baixo consumo de graxas trans procedentes de fontes animais comparado co consumo a partir de fontes artificiais.[43]

Con todo, as recomendacións dietéticas da NAS non inclúen a eliminación das graxas trans da dieta. Isto débese a que as graxas trans están naturalmente presentes en moitos alimentos animais en cantidades traza, e a eliminación destes alimentos da dieta ordinaria podería introducir efectos laterais indesexados e desequilibrios nutricionais se non se leva a cabo unha planificación nutricional axeitada. A NAS "recomendou que o consumo de graxas trans sexa o máis baixa posible cando se consome unha dieta nutricionalmente adecuada".[48] Igual que a NAS, a Organización Mundial da Saúde tratou de equilibrar os obxectivos de saúde pública cun nivel práctico de consumo de graxas trans, recomendando en 2003 que as graxas trans se limiten a menos do 1 % da inxesta global de enerxía.[44]

Unha metaanálise mostrou que todas as graxas trans, sen importar a súa orixe natural ou artificial elevaban por igual os niveis de LDL e baixaban os de HDL.[6] Porén, outros estudos obtiveron diferentes e mellores resultados cando procedía de ácido linoleico conxugado de orixe animal. Aínda que este ácido se sabe que ten propiedades anticanceríxenas, atopouse que a forma cis-9, trans-11 do ácido linoleico conxugado pode reducir o risco de doenzas cardiovasculares e axudar a loitar contra a inflamación.[49][50]

Graxas trans naturais en produtos lácteos

[editar | editar a fonte]

Algúns ácidos graxos trans aparecen en graxas naturais e alimentos procesados tradicionalmente. O ácido vaccénico aparece no leite humano, e algúns isómeros do ácido linoleico conxugado atópanse na carne e produtos lácteos. A manteiga, por exemplo, contén un 3 % de graxas trans.[51]

Alimentos procesados

[editar | editar a fonte]
Image
Esquema de reacción: a graxa trans créase como un efecto lateral da hidroxenación catalítica parcial de graxas vexetais insaturadas (xeralmente aceites vexetais) con dobres enlaces cis entre carbonos.

Os aceites vexetais parcialmente hidroxenados foron unha parte cada vez máis significativa da dieta human durante uns 100 anos, especialmente despois de 1950 a medida que a comida procesada foi gañando popularidade.[18]

As graxas de orixe animal eran daquela as únicas graxas trans que se comían, e eran pouco abundantes, pero con gran diferenza a maior parte das graxas trans consumidas hoxe créanse na industria dos alimentos procesados como un efecto lateral da hidroxenación parcial de graxas insaturadas de orixe vexetal (xeralmente aceites vexetais). Estas graxas parcialmente hidroxenadas desprazaron as graxas sólidas naturais e os aceites líquidos nalgunhas áreas, principalmente na industria da comida rápida, petiscos, frituras e produtos de bolaría.[52]

Ata un 45 % das graxas totais neses alimentos que conteñen graxas trans orixinadas pola acción humana procedentes de graxas vexetais parcialmente hidroxenadas poden ser graxas trans.[44][46] Unha análise dalgúns alimentos industrializados feito en 2006 atopou ata un 30 % de "graxas trans" en graxa alimentaria artificial, 10 % en pans e bolaría, 8 % en galletas doces e salgadas, 4 % en petiscos salgados, 7 % en pasteis glaseados e caramelos e 26 % en margarinas e outros untables procesados.[42] Porén, outra análise de 2010 atopou só un 0,2 % de graxas trans na margarina e outros untables procesados.[53]

Os alimentos que conteñen altas cantidades de graxas trans estaban asociados con restaurantes de comida rápida.[18] Consumíanas en grandes cantidades persoas que non tiñan acceso a unha dieta que contivese poucas graxas parcialmente hidroxenadas ou que consumían a miúdo comida rápida. Modernamente, os restaurantes de comida rápida foron retirando este tipo de graxas. Unha dieta alta en graxas trans pode contribuír á obesidade, alta presión arterial e maior risco de doenzas cardíacas. As graxas trans están tamén implicadas na diabetes tipo 2.[54]

Graxa alimentaria

[editar | editar a fonte]

As graxas alimentarias, de amplo uso nalgúns países, son especialmente preocupantes. As graxas alimentarias para enfornar, a non ser que fosen reformuladas nos últimos anos, conteñen arredor dun 30 % de graxas trans nas graxas totais. Os produtos lácteos altos en graxas como a manteiga conteñen aproximadamente un 4 %. As margarinas non reformuladas para reducir as graxas trans poden conter ata un 15 % en peso,[55] pero outras reformuladas teñen menos do 1 %. As graxas alimentarias para fritir en restaurantes poden usarse durane maior tempo que a maioría dos aceites convencionais antes de que se poñan rancios. A principios do século XXI xa se dispoñia de aceites vexetais non hidroxenados alternativos que tiñan un maior tempo de conservación, superior ao das graxas alimentarias para fritir.[56]

Contidos en graxas trans en varios alimentos naturais e procesados tadicionalmente, en g por 100 g [42]
Tipo de alimento Contido en graxa trans
manteiga 2 a 7 g
leite enteiro 0,07 a 0,1 g
graxa animal 0 a 5 g[46]
carne picada 1 g
Image
Margarina, un produto común que contén ácidos graxos trans.
Image
Portada do libro de cociña orixinal de Crisco de 1912. Crisco estivo producíndose a partir de aceite de sementes de algodón hidroxenado. A fórmula revisouse nos anos 2000 e agora só ten pequenas cantidades de graxa trans.
Image
Conversión de ácidos graxos cis a trans na hidroxenación parcial.

Hai rexistros de principios do século XXI de altos niveis de ácidos graxos en produtos populares de "comida rápida". Nas cadeas de comida rápida, os niveis de graxas trans podían variar coa localidade.[18] Unha análise de mostras de patatas fritidas de McDonald's tomadas en 2004 e 2005 atopou que as que se servían en Nova York contiñan o dobre de graxas trans que as servidas en Hungría, e 28 veces máis que as servidas en Dinamarca, onde as graxas trans están restrinxidas. Nos produtos de Kentucky Fried Chicken, o padrón é o inverso: o produto húngaro contiña o dobre de graxas trans que o de Nova York. Mesmo dentro dos Estados Unidos existe variación, e as patatas fritidas de Nova York conteñen un 30 % máis de graxas trans que as de Atlanta.[57] Posteriormente, as cadeas foron substituíndo o uso de graxas trans (ver Resposta da industria alimentaria, supermercados e restaurantes).

Leite humano

[editar | editar a fonte]

Está establecido que o contido de graxas trans no leite humano flutúa co consumo materno de graxas trans, e que a cantidade de graxas trans na circulación sanguínea de meniños alimentados con lactación materna flutúa coa cantidade que se encontre no leite que maman. En 1999 as porcetaxes das que se informou de graxas trans (comparadas coas gaxas totais) no leite humano ían do 1 % en España, ao 2 % en Francia, ao 4 % en Alemaña e ao 7 % no Canadá e os Estados Unidos.[58]

Normas reguladoras

[editar | editar a fonte]

Nas últimas décadas promulgáronse unha substancial cantidade de regulacións sobre as graxas trans en moitos países, limitando o contido en graxas trans en produtos alimenticios comerciais e industrializados.

Á luz das evidencias recoñecidas e o acordo científico, as autoridades responsables de cuestións nutricionais consideran que todas as graxas trans son igual de daniñas para a saúde e recomendan que se reduza o seu consumo a cantidades traza.[1][2][4][5][9] En 2003 a OMS recomendou que as graxas trans non constituísen máis do 0,9 % da dieta dunha persoa[46] e, en 2018, presentaron unha guía de 6 pasos para eliminar os ácidos graxos trans producidos industrialmente do mercado alimentario.[59]

A Academia Nacional de Ciencias dos Estados Unidos (NAS) aconsellou aos gobernos estadounidense e canadense sobre ciencia da nutrición para a súa consideración nas políticas públicas e programas de etiquetaxe de produtos. A súa Inxesta Dietaria de Referencia de enerxía, carbohidratos, fibra, graxas, ácidos graxos, colesterol, proteínas e aminoácidos de 2002[60] contén os ses descubrimentos e recomendacións sobre o consumo de graxas trans.[61]

As súas recomendacións están baseadas en dous feitos clave. Primeiro, "os ácidos graxos trans non son esenciais e non proporcionan ningún beneficio coñecido á saúde humana",[62] sexan de orixe animal ou vexetal.[63] Segundo, dados os seus efectos documentados sobre a proporción LDL/HDL,[64] a NAS concluíu "que os ácidos graxos trans da dieta son máis prexudiciais con respecto á enfermidade da arteria coronaria que os ácidos graxos saturados". Unha revisión de 2006 afirmaba que "desde un punto de vista nutritional, o consumo de ácidos graxos trans resulta nun dano potencial considerable pero ningún beneficio aparente."[43]

Debido a estes feitos e preocupacións, a NAS concluíu que non hai un nivel seguro de consumo de graxas trans. Non hai un nivel adecuado, ou cantidade diaria recomendado ou límite superior tolerable para as graxas trans. Isto é así porque calquera incremento no consumo de graxas trans aumenta o risco de enfermidade coronaria.[64]

Malia estas preocupacións, as recomendacións dietarias da NAS non incluíron a eliminación das graxas trans da dieta porque están presentes de forma natural en moitos alimentos animais en cantidades traza, e a súa eliminación das dietas ordinarias podería introducir efectos laterais indesexados e desequilibrios nutricionais. Por tanto, a NAS "recomendou que o consumo de ácidos graxos trans sexa tan baixo como sexa posible cando se consome unha dieta nutricionalmente axeitada".[65] Igual que a NAS, a OMS tratou de balancear os obxectivos de saúde pública cun nivel práctico de consumo de graxas trans, recomendando en 2003 que as graxas trans se limiten a menos do 1 % do consumo enerxético global.[46]

Efectos sobre a saúde

[editar | editar a fonte]

Doenza cardiovascular

[editar | editar a fonte]

O principal risco identificado do consumo de graxas trans é o aumento do risco de ter a doenza arterial coronaria.[43][66][67][68] Un estudo de 1994 estimou que nos Estados Unidos unhas 30.000 mortes por causas cardías eran atribuíbles ao consumo de graxas trans.[24] En 2006 suxeríronse estimacións superiores de ata 100.000 mortes.[69]

Importantes probas dos efectos das graxas trans nas doenzas cardiovasculares proceden do Estudo da Saúde das Enfermeiras (Nurses' Health Study), un estudo de cohortes no que se fixo o seguimento de 120.000 mulleres enfermeiras desde o seu comezo en 1976. Neste estudo, Hu e colegas analizaron datos de 900 episodios coronarios da poboación do estudo durante 14 anos de seguimento. Determinaron que o risco de doenza arterial coronaria das enfermeiras aproximadamente duplicábase (risco relativo de 1,93, intervalo de confianza: 1,43 a 2,61) por cada 2 % de incremento de calorías de graxas trans consumidas (en lugar de calorías de carbohidratos). En contraste, por cada 5 % de incremento en calorías proedentes de graxas saturadas (en lugar de calorías de carbohidratos) houbo un incremento do 17 % no risco (risco relativo de 1,17, intervalo de confianza: 0,97 a 1,41). "A substitución de graxas saturadas ou graxas insaturadas trans por graxas insaturadas cis (non hidroxenadas) estaba asociada con maiores reducións do risco que unha substitución isocalórica por carbohidratos."[70] Hu tamñen informou sobre os beneficios de reducir o consumo de graxas trans. Substituíndo o 2 % da enerxía alimentaria das graxas trans por graxas insaturadas non trans diminuía a máis da metade o risco de doenza arterial coronaria (53 %). En comparación, substituír o 5 % da enerxía alimentaria de graxas saturadas por graxas insaturadas non trans reduce o risco de doenza arterial coronaria nun 43 %.[70]

Outro estudo considerou as mortes debidas a doenza arterial coronaria, e atopou que o consumo de graxas trans estaba ligado a un incremento de mortalidade, e o consumo de graxas poliinsaturadas a unha diminución de mortalidade.[68][71]

Datos analíticos sanguíneos

[editar | editar a fonte]

O consumo de graxas trans incrementa o risco de doenza arterial coronaria en parte ao elevar os niveis de lipoproteína de baixa densidade (LDL, o que se adoita chamar "colesterol malo"), rebaixando os niveis de lipoproteína de alta densidade (HDL, o chamado "colesterol bo"), incrementando os triglicéridos no torrente sanguíneo e promovendo a inflamación sistémica.[62][64]

As graxas trans actúan como as saturadas en canto á elevación do nivel sanguíneo de LDL ("colesterol malo"); pero, a diferenza das graxas saturadas, tamén diminúe os niveis de HDL ("colesterol bo"). O incremento neto da proporción LDL/HDL con graxas trans, un indicador amplamente aceptado do risco de doenza arterial coronaria, é de aproximadamente o dobre que o debido ás graxas saturadas.[72][73][74] Un estudo cruzado aleatorizado publicado en 2003 comparando o efecto dunha comida nos lípidos sanguíneos de comidas (relativamente) ricas en graxas trans e cis mostrou que a transferencia de ésteres do colesterol era un 28 % maior despois da comida con trans que despois da comida con cis e que as concentracións de lipoproteínas estaban enriquecidas en apolipoproteína(a) despois das comidas con trans.[75]

O test de citocinas é un indicador potencialmente máis fiable do risco de doenza arterial coronaria, aínda que aínda se está estudando.[68] Un estudo dunhas 700 enfermeiras mostrou que as do cuartil máis alto de consumo de graxas trans tiñan niveis sanguíneos de proteína C-reactiva (CRP) que eran un 73 % maiores que as do cuartil máis baixo.[76]

Hai dous tests aceptados para medir o risco dunha persoa de ter doenza arterial coronaria, ambos son análises de sangue. O primeiro considera as proporcións dos dous tipos de colesterol, o outro a cantidade dunha citocina de sinalización celular chamada proteína C-reactiva. O efecto do consumo de graxas trans foi documentado en cada test da seguinte maneira:

  • Proporción de colesterol: esta proporción compara os niveis de LDL respecto aos de HDL. As graxas trans compórtanse como graxas saturadas ao elevaren o nivel de LDL, mais, a diferenza das graxas saturadas, teñen o efecto adicional de diminuíren os niveis de HDL. O incremento neto na proporción LDL/HDL con graxas trans é aproximadamente o dobre que o debido a graxas saturadas.[72][73][74] (Proporcións maiores son peores.)[77]
  • Proteína C-reactiva (CRP): O estudo xa mencionado feito a 700 enfermeiras mostrou niveis de CRP un 75 % maiores no cuartil de máis consumo de trans que no de menor.[76]

Mecanismos bioquímicos

[editar | editar a fonte]

Os mecanismos polos cales o ácidos graxos trans contribúen á doenza arterial coronaria compréndense bastante ben. Porén, o mecanismo dos seus efectos na diabetes aínda está investigándose. Poden alterar o metabolismo dos ácidos graxos insaturados de cadea longa (LCPUFAs).[78] Porén, o consumo durane o embarazo de ácidos graxos trans foi asociado inversamente cos niveis de LCPUFAs en meniños no momento do nacemento e subxace na asociación positiva entre a lactación materna e a intelixencia.[79]

As graxas trans son procesadas polo fígado de forma diferente a outras graxas. Poden causar disfunción hepática ao interferiren coa delta 6 desaturase, un encima que intervén na conversión de ácidos graxos esenciais en ácido araquidónico e prostaglandinas, ambos importantes par o funcionamento das células.[80]

O consumo de graxas trans na dieta altera a capacidade do corpo de metabolizar os ácidos graxos esenciais, altera a composición de fosfolípidos das paredes arteriais e favorece a doenza arterial coronaria.[81]

Outros riscos para a saúde

[editar | editar a fonte]

Examináronse en estudos científicos outros efectos negativos das graxas trans industriais ademais das doenzas cardiovasculares, e a seguinte área máis estudada foi a da diabetes tipo 2. Outros son:

  • Enfermidade de Alzheimer: un estudo publicado en Archives of Neurology en febreiro de 2003 suxeriu que o consumo de graxas trans e saturadas promove o desenvolvemento da enfermidade de Alzheimer,[82] aínda que non se confirmou nun modelo animal.[83] As graxas trans prexudican á memoria e á aprendizaxe en ratas de media idade. Os cerebros de ratas que comen graxas trans teñen menos proteínas esenciais para a correcta función neurolóxica e a inflamación en ou arredor do hipocampo, a parte do cerebro responsable da aprendizaxe e a memoria. Eses son os tipos de cambios que se observan normalmente ao comezo do Alzheimer, pero orixinados só despois de seis semanas de experimento, mesmo en ratas que son aínda xoves.[84] Unha revisión sistemática de cinco artigos baseados en catro estudos de cohorte prospectivos de individuos non atopan unha asociación robusta entre o seu consumo de ácidos graxos trans e o desenvolvemento do alzhéimer (ou outras formas de demencia). A revisión baseou esta conclusión ao atopar que 4 dos 5 informes parecían nesgados e, por tanto, recomendaron facer máis estudos prospectivos ben deseñados para aclarar este asunto.[85]
  • Cancro: en 2007 a Sociedade Americana do Cancro afirmou que "non se determinou" unha relación entre as graxas trans e o cancro.[86] Un estudo atopou unha conexión positiva entre as graxas trans e o cancro de próstata.[87] Porén, un estudo máis grande encontrou unha correlación entre as graxas trans e unha diminución significativa no cancro de próstata de alto grao.[88] Os resultados da parte francesa da Investigación Prospectiva Europea en Cancro e Nutrición suxiren que un aumento do consumo de ácidos graxos trans poden elevar o risco de cancro de mama nun 75 %.[89][90]
  • Diabetes: hai cada vez máis preocupación de que o risco de ter diabetes tipo 2 se incremente co consumo de graxas trans.[8] Porén, non se chegou a un consenso.[43] Por exemplo, un estudo atopou que o risco é maior para os que están no cuartil máis alto de consumo de graxas trans.[91] Outros estudos non encontraron risco de diabetes unha vez que se tiñan en conta outros factores como o consumo total de graxas e o índice de masa corporal.[92]
  • Obesidade: as graxas trans poden aumentar o peso e a graxa abdominal, a pesar dun consumo calórico similar.[93] Un experimento que durou 6 anos revelou que os monos alimentados con dieta de graxa trans gañaron un 7,2 % de peso corporal, comparado co 1,8 % nos monos con dieta de graxas monoinsaturadas.[94][95] Aínda que a obesidade é frecuentemente ligadas a graxas trans en medios de comunicación populares,[96] isto hai xeralmente que entendelo no contexto de comer demasiadas calorías; non hai un forte consenso científico que conecte as graxas trans e a obesidade, aínda que o eperimento de 6 anos atopou ligazón, concluíndo que "en condicións de alimentación controladas, o consumo de ácidos graxos trans a longo prazo era un factor independente na ganancia de peso. Os ácidos graxos trans potenciaban a deposición de graxa intraabdominal, incluso en ausencia de exceso calórico, e estaban asociados coa resistencia á insulina, con evidencias de que hai unha alteración da transdución de sinais pola unión ao receptor post-insulina."[95]
  • Disfunción hepática: as graxas trans son metabolizadas de xeito diferente polo fígado a outras graxas e interfiren coa delta 6 desaturase, o encima que converte ácidos graxos esenciais en ácido araquidónico e prostaglandinas.[80]
  • Infertilidade feminina: Un estudo de 2007 encontrou que "cada 2 % de incremento no consumo de enerxía de graxas insaturadas trans, a diferenza dos carbohidratos, estaba asociado cun risco un 73 % maior de infertilidade ovulatoria...".[97]
  • Trastorno depresivo maior: investigadores españois analizaron as dietas de 12.059 persoas durante seis anos e encontraron que os que comían máis graxas trans tiñan un 48 % máis de risco de depresión que os que non comían graxas trans.[98] Un mecanismo pode ser a substitución das graxas trans por ácido docosahexaenoico (DHA) no córtex orbitofrontal. Un consumo moi alto de ácidos graxos trans (43 % das graxas totais) en ratos de 2 a 16 meses de idade estaba asociado cunha diminución dos niveis de DHA no cerebro (p=0.001).[83] cando se examinaron post-mortem os cerebros de suxeitos con depresión maior que se suidcidaran e comparáronse con 27 controis da mesma idade, os cerebros dos suicidas tiñan dun 16 % menos (media masculina) a un 32 % menos (media feminina) de DHA no córtex orbitfrontal. O córtex orbiofrontal controla a recompensa, expectativa de recompensa e empatía (todos os cales están reducidos en trastornos depresivos e do humor) e regula o sistema límbico.[99]
  • O comportamento de irritabilidade e agresión: unha análise observacional de 2012 de suxeitos dun estudo anterior atoparon unha forte relación entre os ácidos graxos trans da dieta e o comportamento autoinformado de agresión e irritabilidade, suxerindo pero non establecendo unha causalidade.[100]
  • Diminución da memoria: nun artigo de 2015 reanalizáronse os resultados do 1999–2005 UCSD Statin Study sostiña que "un consumo de ácidos graxos trans maior está ligado a unha memoria verbal peor en adultos durante os anos de alta produtividade."[101]
  • Acne: de acordo cun estudo de 2015, as graxas trans son un dos varios compoñentes da dieta padrón occidental que promove o acne, xunto con carbohidratos con alta carga glicémica como os azucres refinados ou amidóns refinados, leite e produtos lácteos e graxas saturadas, mentres que os ácidos graxos omega-3, que reducen o acne, son deficientes en dietas padrón occidentais.[102]

Resposta da industria alimentaria, supermercados e restaurantes

[editar | editar a fonte]

O aceite de palma podería ser un substituto das graxas parcialmente hidroxenadas, aínda que non hai acordo sobre se isto suporía beneficios para a saúde. Un estudo de 2006 dos NIH e do Servizo de Investigación Agrícola dos Estados Unidos concluíu que o aceite de palma non é un substituto seguro das graxas trans na industria alimentaria, porque causa cambios adversos nas concentracións sanguíneas de LDL e de apolipoproteína B igual que as graxas trans.[103][104]

As industrias foron gradualmente eliminando as graxas trans dos seus produtos, reformulándoos con outros compoñentes para adaptarse ás novas regulacións legais, informacións científicas, á mala fama na opinión pública das graxas trans[105] e a algunhas demandas legais e queixas dos consumidores.[106][107][108] Por exemplo, a graxa alimentaria Crisco substituíu as graxas trans por unha mestura de aceites de palma, de soia e de xirasol para que puidese levar a etiqueta legal de "cero" graxas tans (1 gramo de graxas trans por porción).[109][110] En 2004 Unilever anunciou que eliminara as graxas trans das súas margarinas no Canadá.[111] As grandes cadeas de comida rápida norteamericanas, como McDonald's, Burger King, KFC e Wendy's reduciron e despois eliminaron os aceites parcialmente hidroxenados (trans) dos seus produtos e frituras en 2009.[112][113][114][115][116][117][118][119]

Notas

[editar | editar a fonte]
  1. 1 2 3 4 "Trans fats in foods: A new regulation for EU consumers" (PDF). European Commission. 2019. Consultado o 24 de xaneiro de 2025.
  2. 1 2 3 4 "Trans fat". US Food and Drug Administration. 30 de abril de 2024. Arquivado dende d-additives-petitions/trans-fat o orixinal |url= incorrecto (Axuda) o 18 de xuño de 2019. Consultado o 24 de xaneiro de 2025.
  3. ↑ Gormley JJ, Juturu V (2010). "Partially Hydrogenated Fats in the US Diet and Their Role in Disease". En De Meester F, Zibadi S, Watson RR. Modern Dietary Fat Intakes in Disease Promotion. Nutrition and Health (en inglés). Totowa, NJ: Humana Press. pp. 85–94. ISBN 978-1-60327-571-2. doi:10.1007/978-1-60327-571-2_5.
  4. 1 2 "Scientific opinion on dietary reference values for fats". EFSA Journal (EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition, and Allergies) 8 (3): 1461. 2010. doi:10.2903/j.efsa.2010.1461.
  5. 1 2 UK National Health Service (14 de abril de 2023). "Fat: the facts". Consultado o 24 de xaneiro de 2025.
  6. 1 2 Brouwer IA, Wanders AJ, Katan MB (marzo de 2010). "Effect of animal and industrial trans fatty acids on HDL and LDL cholesterol levels in humans - a quantitative review". PLOS ONE 5 (3 (númerode artigo: e9434)). Bibcode:2010PLoSO...5.9434B. PMC 2830458. PMID 20209147. doi:10.1371/journal.pone.0009434.
  7. 1 2 Sergey Volkov (1 de febreiro de 2024). "REPLACE Trans fat-free". World Health Organization. Consultado o 11 de abril de 2024.
  8. 1 2 de Souza, Russell J.; Mente, Andrew; Maroleanu, Adriana; Cozma, Adrian I.; Ha, Vanessa; Kishibe, Teruko; Uleryk, Elizabeth; Budylowski, Patrick; Schünemann, Holger; Beyene, Joseph; Anand, Sonia S. (2015-08-11). "Intake of saturated and trans unsaturated fatty acids and risk of all cause mortality, cardiovascular disease, and type 2 diabetes: systematic review and meta-analysis of observational studies". BMJ (Clinical Research Ed.). 351 (número de artigo: h3978). ISSN 1756-1833. PMC 4532752. PMID 26268692. doi:10.1136/bmj.h3978.
  9. 1 2 "Trans fatty acids". Food Standards Australia-New Zealand. maio de 2017. Consultado o 24 de xaneiro de 2025.
  10. 1 2 Ghebreyesus TA, Frieden T (2021). "Eliminating trans fat from foods will save lives without changing the taste: Only our hearts will know the difference". World Health Organization. Consultado o 22 de xullo de 2023.
  11. 1 2 Kuhnt K, Baehr M, Rohrer C, Jahreis G (outubro de 2011). "Trans fatty acid isomers and the trans-9/trans-11 index in fat containing foods". European Journal of Lipid Science and Technology 113 (10): 1281–1292. PMC 3229980. PMID 22164125. doi:10.1002/ejlt.201100037.
  12. ↑ "Butter, salted". FoodData Central. 2019-04-01. Consultado o 2024-10-11.[Ligazón morta]
  13. 1 2 Alves, Susana P.; Vahmani, Payam; Mapiye, Cletos; McAllister, Tim A.; Bessa, Rui J. B.; Dugan, Michael E. R. (2021). "Trans-10 18:1 in ruminant meats: A review". Lipids 32 (6): 539–562. PMID 34608647. doi:10.1002/lipd.12324.
  14. ↑ Gormley JJ, Juturu V (2010). "Partially Hydrogenated Fats in the US Diet and Their Role in Disease". En De Meester F, Zibadi S, Watson RR. Modern Dietary Fat Intakes in Disease Promotion. Nutrition and Health (en inglés). Totowa, NJ: Humana Press. pp. 85–94. ISBN 978-1-60327-571-2. doi:10.1007/978-1-60327-571-2_5.
  15. 1 2 3 4 "Tentative Determination Regarding Partially Hydrogenated Oils". Federal Register. 8 de novembro de 2013. 2013-26854, Vol. 78, No. 217. Arquivado dende o orixinal o 6 de abril de 2014. Consultado o 8 de novembro de 2013.
  16. ↑ Hill, John W.; Kolb, Doris K (2007). Chemistry for changing times. Pearson / Prentice Hall. ISBN 978-0-13-605449-8.
  17. ↑ Ashok, Chauhan; Ajit, Varma (2009). "Chapter 4: Fatty acids". A Textbook of Molecular Biotechnology. I. K. International Pvt. p. 181. ISBN 978-93-80026-37-4.
  18. 1 2 3 4 Valenzuela A, Morgado N (1999). "Trans fatty acid isomers in human health and in the food industry". Biological Research 32 (4): 273–87. PMID 10983247. doi:10.4067/s0716-97601999000400007.
  19. ↑ Eller FJ, List GR, Teel JA, Steidley KR, Adlof RO (xullo de 2005). "Preparation of spread oils meeting U.S. Food and Drug Administration Labeling requirements for trans fatty acids via pressure-controlled hydrogenation". Journal of Agricultural and Food Chemistry 53 (15): 5982–4. Bibcode:2005JAFC...53.5982E. PMID 16028984. doi:10.1021/jf047849+.
  20. 1 2 Chatgilialoglu, Chryssostomos; Ferreri, Carla; Melchiorre, Michele; Sansone, Anna; Torreggiani, Armida (2014). "Lipid Geometrical Isomerism: From Chemistry to Biology and Diagnostics". Chemical Reviews 114 (1): 255–284. PMID 24050531. doi:10.1021/cr4002287.
  21. ↑ Teresa Tarrago-Trani, Maria; Phillips, Katherine M.; Lemar, Linda E.; Holden, Joanne M. (2006). "New and Existing Oils and Fats Used in Products with Reduced Trans-Fatty Acid Content" (PDF). Journal of the American Dietetic Association 106 (6): 867–880. PMID 16720128. doi:10.1016/j.jada.2006.03.010.
  22. 1 2 "About Trans Fat and Partially Hydrogenated Oils" (PDF). Center for Science in the Public Interest.
  23. ↑ Ascherio A, Stampfer MJ, Willett WC (1999). "Trans fatty acids and coronary heart disease". The New England Journal of Medicine 340 (25): 1994–1998. PMID 10379026. doi:10.1056/NEJM199906243402511. Arquivado dende o orixinal o 3 de setembro de 2006. Consultado o 14 de setembro de 2006.
  24. 1 2 Willett WC, Ascherio A (maio de 1994). "Trans fatty acids: are the effects only marginal?". American Journal of Public Health 84 (5): 722–4. PMC 1615057. PMID 8179036. doi:10.2105/AJPH.84.5.722.
  25. ↑ Schleifer D (xaneiro de 2012). "The perfect solution: How trans fats became the healthy replacement for saturated fats". Technology and Culture 53 (1): 94–119. JSTOR 41475458. PMID 22530389. doi:10.1353/tech.2012.0018.
  26. ↑ References:
  27. ↑ "Lawsuit dropped as Oreo looks to drop the fat". CNN. 14 de maio de 2003. Consultado o 14 de xullo de 2011.
  28. ↑ "CSPI withdraws from lawsuit after KFC cuts trans fat". Centre for Science in the Public Interest. 2006. Consultado o 22 de xullo de 2023.
  29. ↑ L'Abbé MR, Stender S, Skeaff CM, Tavella M (2009). "Approaches to removing trans fats from the food supply in industrialized and developing countries". European Journal of Clinical Nutrition 63 (Suppl 1): S50–7. PMC 2830089. PMID 19190645. doi:10.1038/ejcn.2009.14.
  30. ↑ "Information Sheet: REPLACE trans fat: an action package to eliminate industrially produced trans-fatty acids". World Health Organization. 2021. Consultado o 22 de xullo de 2023.
  31. ↑ Regulation: 21 CFR 101.9 (c)(2)(ii). Food and Drug Administration (11 de xullo de 2003). "21 CFR Part 101. Food labeling; trans fatty acids in nutrition labeling; consumer research to consider nutrient content and health claims and possible footnote or disclosure statements; final rule and proposed rule" (PDF). National Archives and Records Administration. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 3 xaneiro de 2007. Consultado o 18 de xaneiro de 2007.
  32. ↑ "FDA acts to provide better information to consumers on trans fats". Food and Drug Administration. Arquivado dende o orixinal o 25 de xuño de 2005. Consultado o 26 de xullo de 2005.
  33. ↑ "Newswise: most consumers misinterpret meaning of trans fat information on Nutrition Facts panel". Consultado o 19 de xuño de 2008.
  34. ↑ Shockman, Luke (5 de decembro de 2005). "Trans fat: 'Zero' foods add up". Toledo Blade. Arquivado dende o orixinal o 21 de xuño de 2009. Consultado o 18 de xaneiro de 2007.
  35. ↑ Casimir C. Akoh; David B. Min., eds. (2002). Food lipids: chemistry, nutrition, and biotechnology. Nova York: M. Dekker. pp. 1–2. ISBN 978-0-8247-0749-1.
  36. ↑ ""fatty acid"". IUPAC Gold book. International Union of Pure and Applied Chemistry. 2014. doi:10.1351/goldbook.F02330.
  37. ↑ Alonso L, Fontecha J, Lozada L, Fraga MJ, Juárez M (maio de 1999). "Fatty acid composition of caprine milk: major, branched-chain, and trans fatty acids". Journal of Dairy Science 82 (5): 878–84. PMID 10342226. doi:10.3168/jds.S0022-0302(99)75306-3. hdl:10261/113439.
  38. ↑ Thomas, Alfred (2002). "Fats and Fatty Oils". Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry. Weinheim: Wiley-VCH. ISBN 978-3-527-30673-2. doi:10.1002/14356007.a10_173.
  39. ↑ Martin CA, Milinsk MC, Visentainer JV, Matsushita M, de-Souza NE (xuño de 2007). "Trans fatty acid-forming processes in foods: a review". Anais da Academia Brasileira de Ciências 79 (2): 343–50. PMID 17625687. doi:10.1590/S0001-37652007000200015.
  40. ↑ Udo Erasmus; Fats that heal, Fats that Kill, Alive books, edición de 1993, páxinas 13-19.
  41. 1 2 "Section 7: Biochemistry". Handbook of chemistry and physics. 2007–2008 (88ª ed.). Taylor and Francis. 2007. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 24 de xullo de 2017. Consultado o 19 de novembro de 2007.
  42. 1 2 3 Tarrago-Trani MT, Phillips KM, Lemar LE, Holden JM (xuño de 2006). "New and existing oils and fats used in products with reduced trans-fatty acid content". Journal of the American Dietetic Association 106 (6): 867–80. PMID 16720128. doi:10.1016/j.jada.2006.03.010.
  43. 1 2 3 4 5 6 Mozaffarian, Dariush; Katan, Martijn B.; Ascherio, Alberto; Stampfer, Meir J.; Willett, Walter C. (2006). "Trans Fatty Acids and Cardiovascular Disease". New England Journal of Medicine 354 (15): 1601–1613. PMID 16611951. doi:10.1056/NEJMra054035.
  44. 1 2 3 4 Trans Fat Task Force (xuño de 2006). TRANSforming the Food Supply. Trans Fat Task Force. ISBN 0-662-43689-X. Consultado o 7 de xaneiro de 2007.
  45. ↑ Kummerow, Fred August; Kummerow, Jean M. (2008). Cholesterol Won't Kill You, But Trans Fat Could. Trafford. ISBN 978-1-4251-3808-0.
  46. 1 2 3 4 5 Trans Fat Task Force (xuño de 2006). TRANSforming the Food Supply. Trans Fat Task Force. ISBN 0-662-43689-X. Consultado o 7 de xaneiro de 2007.
  47. ↑ National Dairy Council (18 de xuño de 2004). "comments on 'Docket No. 2003N-0076 Food Labeling: Trans Fatty Acids in Nutrition Labeling'" (PDF). Food and Drug Administration. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 16 de maio de 2005. Consultado o 7 de xaneiro de 2007.
  48. ↑ Food and nutrition board, institute of medicine of the national academies (2005). Dietary Reference Intakes for Energy, Carbohydrate, Fiber, Fat, Fatty Acids, Cholesterol, Protein, and Amino Acids (Macronutrients). National Academies Press. p. 424.
  49. ↑ Tricon S, Burdge GC, Kew S, Banerjee T, Russell JJ, Jones EL, et al. (setembro de 2004). "Opposing effects of cis-9,trans-11 and trans-10,cis-12 conjugated linoleic acid on blood lipids in healthy humans". The American Journal of Clinical Nutrition 80 (3): 614–20. PMID 15321800. doi:10.1093/ajcn/80.3.614.
  50. ↑ Zulet MA, Marti A, Parra MD, Martínez JA (setembro de 2005). "Inflammation and conjugated linoleic acid: mechanisms of action and implications for human health". Journal of Physiology and Biochemistry 61 (3): 483–94. PMID 16440602. doi:10.1007/BF03168454.
  51. ↑ "National Nutrient Database for Standard Reference Release 28". United States Department of Agriculture.[Ligazón morta]
  52. ↑ Ashok, Chauhan; Ajit, Varma (2009). "Chapter 4: Fatty acids". A Textbook of Molecular Biotechnology. I. K. International Pvt. p. 181. ISBN 978-93-80026-37-4.
  53. ↑ "Heart Foundation: Butter has 20 times the trans fats of marg | Australian Food News". www.ausfoodnews.com.au.
  54. ↑ Riserus, Ulf (2006). "Trans fatty acids, insulin sensitivity and type 2 diabetes". Scandinavian Journal of Food and Nutrition 50 (4): 161–165. doi:10.1080/17482970601133114.
  55. ↑ Hunter JE (2005). "Dietary levels of trans fatty acids" basis for health concerns and industry efforts to limit use". Nutrition Research 25 (5): 499–513. doi:10.1016/j.nutres.2005.04.002.
  56. ↑ NYC Board of Health. "Board of Health Approves Regulation to Phase Out Artificial Trans Fat: FAQ". Arquivado dende o orixinal o 6 de outubro de 2006. Consultado o 7 de xaneiro de 2007.
  57. ↑ "What's in that french fry? Fat varies by city". NBC News. 12 de abril de 2006. Arquivado dende o orixinal o 17 de outubro de 2015. Consultado o 7 de xaneiro de 2007. AP story concerning Stender, S; Dyerberg, J; Astrup, A (abril de 2006). "High levels of industrially produced trans fat in popular fast foods". N. Engl. J. Med. 354 (15): 1650–2. PMID 16611965. doi:10.1056/NEJMc052959.
  58. ↑ Innis SM, King DJ (setembro de 1999). "trans Fatty acids in human milk are inversely associated with concentrations of essential all-cis n-6 and n-3 fatty acids and determine trans, but not n-6 and n-3, fatty acids in plasma lipids of breast-fed infants". The American Journal of Clinical Nutrition 70 (3): 383–90. PMID 10479201. doi:10.1093/ajcn/70.3.383.
  59. ↑ "WHO plan to eliminate industrially-produced trans-fatty acids from global food supply" (Nota de prensa). World Health Organization. 14 de maio de 2018.
  60. ↑ Food and nutrition board, institute of medicine of the national academies (2005). Dietary Reference Intakes for Energy, Carbohydrate, Fiber, Fat, Fatty Acids, Cholesterol, Protein, and Amino Acids (Macronutrients). National Academies Press. p. i. Arquivado dende o orixinal o 18 de setembro de 2006.
  61. ↑ Summary Arquivado 2007-06-25 en Wayback Machine..
  62. 1 2 Food and nutrition board, institute of medicine of the national academies (2005). Dietary reference intakes for energy, carbohydrate, fiber, fat, fatty acids, cholesterol, protein, and amino acids (macronutrients). National Academies Press. pp. 423. ISBN 978-0-309-08525-0. doi:10.17226/10490.
  63. ↑ Food and nutrition board, institute of medicine of the national academies (2005). Dietary Reference Intakes for Energy, Carbohydrate, Fiber, Fat, Fatty Acids, Cholesterol, Protein, and Amino Acids (Macronutrients). National Academies Press. p. 447.[Ligazón morta]
  64. 1 2 3 Food and nutrition board, institute of medicine of the national academies (2005). Dietary reference intakes for energy, carbohydrate, fiber, fat, fatty acids, cholesterol, protein, and amino acids (macronutrients). National Academies Press. p. 504.[Ligazón morta]
  65. ↑ Food and nutrition board, institute of medicine of the national academies (2005). Dietary Reference Intakes for Energy, Carbohydrate, Fiber, Fat, Fatty Acids, Cholesterol, Protein, and Amino Acids (Macronutrients). National Academies Press. p. 424.
  66. ↑ "Fats and Cholesterol" Arquivado 2016-11-18 en Wayback Machine., Harvard School of Public Health. Consultado o 02-11-16.
  67. ↑ Government of the United Kingdom (1996): "Schedule 7: Nutrition labelling Arquivado 2013-03-17 en Wayback Machine.". En Food Labelling Regulations 1996 Arquivado 2013-09-21 en Wayback Machine.. Consultado o 2020-08-09.
  68. 1 2 3 Trans Fat Task Force (xuño de 2006). "TRANSforming the Food Supply, Appendix 9iii". Arquivado dende o orixinal o 25 de febreiro de 2007. Consultado o 9 de xaneiro de 2007. (Consultation on the health implications of alternatives to trans fatty acids: Summary of Responses from Experts)
  69. ↑ Zaloga GP, Harvey KA, Stillwell W, Siddiqui R (outubro de 2006). "Trans fatty acids and coronary heart disease". Nutrition in Clinical Practice 21 (5): 505–12. PMID 16998148. doi:10.1177/0115426506021005505.
  70. 1 2 Hu FB, Stampfer MJ, Manson JE, et al. (novembro de 1997). "Dietary fat intake and the risk of coronary heart disease in women". The New England Journal of Medicine. 337 (21): 1491–9. doi:10.1056/NEJM199711203372102. PMID 9366580.
  71. ↑ Oh K, Hu FB, Manson JE, Stampfer MJ, Willett WC (abril de 2005). "Dietary fat intake and risk of coronary heart disease in women: 20 years of follow-up of the nurses' health study". American Journal of Epidemiology 161 (7): 672–9. PMID 15781956. doi:10.1093/aje/kwi085.
  72. 1 2 Ascherio A, Katan MB, Zock PL, Stampfer MJ, Willett WC (xuño de 1999). "Trans fatty acids and coronary heart disease". The New England Journal of Medicine 340 (25): 1994–8. PMID 10379026. doi:10.1056/NEJM199906243402511.
  73. 1 2 Mensink RP, Katan MB (agosto de 1990). "Effect of dietary trans fatty acids on high-density and low-density lipoprotein cholesterol levels in healthy subjects". The New England Journal of Medicine 323 (7): 439–45. PMID 2374566. doi:10.1056/NEJM199008163230703.
  74. 1 2 Mensink RP, Zock PL, Kester AD, Katan MB (maio de 2003). "Effects of dietary fatty acids and carbohydrates on the ratio of serum total to HDL cholesterol and on serum lipids and apolipoproteins: a meta-analysis of 60 controlled trials". The American Journal of Clinical Nutrition 77 (5): 1146–55. PMID 12716665. doi:10.1093/ajcn/77.5.1146.
  75. ↑ Gatto LM, Sullivan DR, Samman S (maio de 2003). "Postprandial effects of dietary trans fatty acids on apolipoprotein(a) and cholesteryl ester transfer". The American Journal of Clinical Nutrition 77 (5): 1119–24. PMID 12716661. doi:10.1093/ajcn/77.5.1119.
  76. 1 2 Lopez-Garcia E, Schulze MB, Meigs JB, Manson JE, Rifai N, Stampfer MJ, et al. (marzo de 2005). "Consumption of trans fatty acids is related to plasma biomarkers of inflammation and endothelial dysfunction". The Journal of Nutrition 135 (3): 562–6. PMID 15735094. doi:10.1093/jn/135.3.562.
  77. ↑ Gatto LM, Sullivan DR, Samman S (maio de 2003). "Postprandial effects of dietary trans fatty acids on apolipoprotein(a) and cholesteryl ester transfer". The American Journal of Clinical Nutrition 77 (5): 1119–24. PMID 12716661. doi:10.1093/ajcn/77.5.1119.
  78. ↑ Mojska H (2003). "Influence of trans fatty acids on infant and fetus development". Acta Microbiologica Polonica. 52 Suppl: 67–74. PMID 15058815.
  79. ↑ Koletzko B, Decsi T (outubro de 1997). "Metabolic aspects of trans fatty acids". Clinical Nutrition 16 (5): 229–37. PMID 16844601. doi:10.1016/s0261-5614(97)80034-9.
  80. 1 2 Mahfouz M (1981). "Effect of dietary trans fatty acids on the delta 5, delta 6 and delta 9 desaturases of rat liver microsomes in vivo". Acta Biologica et Medica Germanica 40 (12): 1699–1705. PMID 7345825.
  81. ↑ Kummerow FA, Zhou Q, Mahfouz MM, Smiricky MR, Grieshop CM, Schaeffer DJ (abril de 2004). "Trans fatty acids in hydrogenated fat inhibited the synthesis of the polyunsaturated fatty acids in the phospholipid of arterial cells". Life Sciences 74 (22): 2707–23. PMID 15043986. doi:10.1016/j.lfs.2003.10.013.
  82. ↑ Morris MC, Evans DA, Bienias JL, Tangney CC, Bennett DA, Aggarwal N, et al. (febreiro de 2003). "Dietary fats and the risk of incident Alzheimer disease". Archives of Neurology 60 (2): 194–200. PMID 12580703. doi:10.1001/archneur.60.2.194.
  83. 1 2 Phivilay A, Julien C, Tremblay C, Berthiaume L, Julien P, Giguère Y, Calon F (marzo de 2009). "High dietary consumption of trans fatty acids decreases brain docosahexaenoic acid but does not alter amyloid-beta and tau pathologies in the 3xTg-AD model of Alzheimer's disease". Neuroscience 159 (1): 296–307. PMID 19135506. doi:10.1016/j.neuroscience.2008.12.006.
  84. ↑ Granholm AC, Bimonte-Nelson HA, Moore AB, Nelson ME, Freeman LR, Sambamurti K (xuño de 2008). "Effects of a saturated fat and high cholesterol diet on memory and hippocampal morphology in the middle-aged rat". Journal of Alzheimer's Disease 14 (2): 133–45. PMC 2670571. PMID 18560126. doi:10.3233/JAD-2008-14202.
  85. ↑ Nwaru BI, Dierkes J, Ramel A, Arnesen EK, Thorisdottir B, Lamberg-Allardt C, Söderlund F, Bärebring L, Åkesson A (2022). "Quality of dietary fat and risk of Alzheimer's disease and dementia in adults aged ≥50 years: a systematic review". Food & Nutrition Research 66. PMC 9338447. PMID 35950105. doi:10.29219/fnr.v66.8629.
  86. ↑ American Cancer Society. "Common questions about diet and cancer". Arquivado dende o orixinal o 13 de abril de 2010. Consultado o 9 de xaneiro de 2007.
  87. ↑ Chavarro J, Stampfer M, Campos H, Kurth T, Willett W, Ma J (1 de abril de 2006). "A prospective study of blood trans fatty acid levels and risk of prostate cancer". Proc. Amer. Assoc. Cancer Res. 47 (1): 943. Arquivado dende o orixinal o 11 de decembro de 2008. Consultado o 9 de xaneiro de 2007.
  88. ↑ Brasky TM, Till C, White E, Neuhouser ML, Song X, Goodman P, et al. (xuño de 2011). "Serum phospholipid fatty acids and prostate cancer risk: results from the prostate cancer prevention trial". American Journal of Epidemiology 173 (12): 1429–39. PMC 3145396. PMID 21518693. doi:10.1093/aje/kwr027.
  89. ↑ "Breast cancer: a role for trans fatty acids?". World Health Organization (Nota de prensa). 11 de abril de 2008. Arquivado dende o orixinal o 13 April 2008.
  90. ↑ Chajès V, Thiébaut AC, Rotival M, Gauthier E, Maillard V, Boutron-Ruault MC, et al. (xuño de 2008). "Association between serum trans-monounsaturated fatty acids and breast cancer risk in the E3N-EPIC Study". American Journal of Epidemiology 167 (11): 1312–20. PMC 2679982. PMID 18390841. doi:10.1093/aje/kwn069.
  91. ↑ Hu FB, van Dam RM, Liu S (xullo de 2001). "Diet and risk of Type II diabetes: the role of types of fat and carbohydrate". Diabetologia 44 (7): 805–17. PMID 11508264. doi:10.1007/s001250100547.
  92. ↑ van Dam RM, Willett WC, Rimm EB, Stampfer MJ, Hu FB (marzo de 2002). "Dietary fat and meat intake in relation to risk of type 2 diabetes in men". Diabetes Care 25 (3): 417–24. PMID 11874924. doi:10.2337/diacare.25.3.417.
  93. ↑ Gosline, Anna (12 de xuño de 2006). "Why fast foods are bad, even in moderation". New Scientist. Consultado o 9 de xaneiro de 2007.
  94. ↑ "Six years of fast-food fats supersizes monkeys". New Scientist (2556): 21. 17 de xuño de 2006.
  95. 1 2 Kavanagh K, Jones KL, Sawyer J, Kelley K, Carr JJ, Wagner JD, Rudel LL (xullo de 2007). "Trans fat diet induces abdominal obesity and changes in insulin sensitivity in monkeys". Obesity 15 (7): 1675–84. PMID 17636085. doi:10.1038/oby.2007.200.
  96. ↑ Thompson, Tommy G. "Trans Fat Press Conference". Arquivado dende o orixinal o 9 de xullo de 2006., US Secretary of health and human services
  97. ↑ Chavarro JE, Rich-Edwards JW, Rosner BA, Willett WC (xaneiro de 2007). "Dietary fatty acid intakes and the risk of ovulatory infertility". The American Journal of Clinical Nutrition 85 (1): 231–7. PMID 17209201. doi:10.1093/ajcn/85.1.231.
  98. ↑ Roan, Shari (28 de xaneiro de 2011). "Trans fats and saturated fats could contribute to depression". The Sydney Morning Herald. Consultado o 8 de febreiro de 2011.
  99. ↑ McNamara RK, Hahn CG, Jandacek R, Rider T, Tso P, Stanford KE, Richtand NM (xullo de 2007). "Selective deficits in the omega-3 fatty acid docosahexaenoic acid in the postmortem orbitofrontal cortex of patients with major depressive disorder". Biological Psychiatry 62 (1): 17–24. PMID 17188654. doi:10.1016/j.biopsych.2006.08.026.
  100. ↑ Golomb BA, Evans MA, White HL, Dimsdale JE (2012). "Trans fat consumption and aggression". PLOS ONE 7 (3 (número de artigo: e32175)). Bibcode:2012PLoSO...732175G. PMC 3293881. PMID 22403632. doi:10.1371/journal.pone.0032175.
  101. ↑ Golomb BA, Bui AK (2015). "A Fat to Forget: Trans Fat Consumption and Memory". PLOS ONE 10 (6 (número de artigo: e0128129)). Bibcode:2015PLoSO..1028129G. PMC 4470692. PMID 26083739. doi:10.1371/journal.pone.0128129.
  102. ↑ Melnik BC (15 de xullo de 2015). Weinberg J, ed. "Linking diet to acne metabolomics, inflammation, and comedogenesis: an update". Clinical, Cosmetic and Investigational Dermatology 8: 371–88. PMC 4507494. PMID 26203267. doi:10.2147/CCID.S69135.
  103. ↑ Vega-López S, Ausman LM, Jalbert SM, Erkkilä AT, Lichtenstein AH (xullo de 2006). "Palm and partially hydrogenated soybean oils adversely alter lipoprotein profiles compared with soybean and canola oils in moderately hyperlipidemic subjects". The American Journal of Clinical Nutrition 84 (1): 54–62. PMID 16825681. doi:10.1093/ajcn/84.1.54.
  104. ↑ "Palm oil not a healthy substitute for trans fats, study finds". ScienceDaily. 11 de maio de 2009. Consultado o 12 de maio de 2010.
  105. ↑ "Welcome to TransFatSolutions.com powered by Bunge". Transfatsolutions.com. Consultado o 14 de xullo de 2011.
  106. ↑ "Chick-fil-A Removes Trans Fats from Menu" (Nota de prensa). NBC News. 10 de outubro de 2008.
  107. ↑ Sainz, Adrian (6 de xullo de 2006). "Burger King to Use Trans-Fat-Free Oil" (Nota de prensa). Associated Press. Arquivado dende o orixinal o 29 de setembro de 2007. Consultado o 6 de xullo de 2007.
  108. ↑ Nutrition Information Arquivado 21 de xullo de 2015 en Wayback Machine.. Ihop.com (2015). Consultado o 22 de agosto de 2015.
  109. ↑ "Crisco 0 grams trans fat per serving all-vegetable shortening". Arquivado dende o orixinal o 15 de outubro de 2006. Consultado o 18 de xaneiro de 2007.
  110. ↑ ""Crisco Frequently Asked Questions". Arquivado dende o orixinal o 27 de setembro de 2007.
  111. ↑ "List of Canadian industry actions to reduce transfats". Food & Consumer Products of Canada (FCPC). Arquivado dende o orixinal o 27 de setembro de 2007. Consultado o 13 de setembro de 2007.
  112. ↑ Urban, Lorien E. (2014). "Temporal Trends in Fast-Food Restaurant Energy, Sodium, Saturated Fat, and Trans Fat Content, United States, 1996–2013". Preventing Chronic Disease 11: E229 (número de artigo: 140202). ISSN 1545-1151. PMC 4283359. PMID 25551184. doi:10.5888/pcd11.140202.
  113. ↑ "Trans Fat Food Industry Response". News-Medical.net. 24 de marzo de 2010.
  114. ↑ "KFC Sued for Fouling Chicken with Partially Hydrogenated Oil: Lawsuit Aimed at Eliminating, or Disclosing Use of Artery-Clogging Frying Oil" (Nota de prensa). Center for Science in the Public Interest. 12 de xuño de 2006. Consultado o 18 de xaneiro de 2007.
  115. ↑ "Class action complaint" (PDF). 12 de xuño de 2006. Consultado o 18 de xaneiro de 2007.
  116. ↑ Burros, Marian (14 de xuño de 2006). "KFC Is Sued Over the Use of Trans Fats in Its Cooking". The New York Times. Consultado o 18 de xaneiro de 2007.
  117. ↑ "KFC announces switch to zero trans fat cooking oil following two-year test for same great taste" (Nota de prensa). KFC. 30 de outubro de 2006. Arquivado dende o orixinal o 19 de xaneiro de 2007. Consultado o 18 de xaneiro de 2007.
  118. ↑ "KFC Canada phasing in zero grams trans fat menu in all 786 restaurants nationally early in the new year" (Nota de prensa). KFC Canada. 30 de outubro de 2006. Arquivado dende o orixinal o 18 de febreiro de 2007. Consultado o 18 de xaneiro de 2007.
  119. ↑ "Wendy's Significantly Cuts Trans Fats – Switch to New Cooking Oil Under Way" (Nota de prensa). Wendy's. 8 de xuño de 2006. Arquivado dende o orixinal o 9 de novembro de 2006. Consultado o 11 de abril de 2013.

Véxase tamén

[editar | editar a fonte]

Outros artigos

[editar | editar a fonte]

Bibliografía

[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas

[editar | editar a fonte]
Obtido de «https://gl.wikipedia.org/w/index.php?title=Graxa_trans&oldid=7444050»