Sabah

Sabah
	Instancia de estado de Malaisia
	Parte de Malaisia
	Nome oficial Sabah (ms)
	Texto lema Sabah Maju Jaya
Características
	Grupo cultural Pobo malaio; Murut people (en) ; Malaysian Chinese (en) ; Bajau; Kadazan-Dusun (en) ; Indian Malaysians (en)
	Lingua oficial lingua malaia
	Lingua usada mandarín estándar; lingua mandarín; Lingua iban; Lingua bajaw da costa occidental; Kimaragang (en) ; Língua lun bawang (pt) ; Kuijau (en) ; Dumpas (en) ; Lotud (en) ; Klias River Kadazan (en) ; Sabah Malay (en) ; Sugut Dusun (en) ; Tatana (en) ; Minokok (en) ; Southern Tidung (en) ; Sabah Bisaya (en) ; Upper Kinabatangan (en) ; Tampias Lobu (en) ; Tobilung (en) ; Lanas Lobu (en) ; Sesayap Tidung (en) ; Kota Marudu Talantang (en) ; Keningau Murut (en) ; Língua bonggi (pt) ; Papar (en) ; ingua kadazandusun; Eastern Kadazan (en) ; Okolod (en) ; Momogun (en) ; Bookan (en) ; Língua molbog (pt) ; Abai Sungai (en) ; Gana’ (en) ; Serudung (en) ; Kalabakan (en) ; Tombonuwo (en) ; Língua ida'an (pt) ; Timugon (en) ; Selungai Murut (en) ; Tagal Murut; Sembakung (en) ; lingua malaia
Implicados
	Xefe de estado Cargo: Yang di-Pertua Negeri of Sabah (en) ; Musa Aman (en) (2025 - ); Mohamad Adnan Robert (en) (1978 - 1986); Mohammad Said Keruak (en) (1987 - 1994); Sakaran Dandai (en) (1995 - 2002); Ahmadshah Abdullah (en) (2003 - 2010); Ahmad Koroh (en) (1977 - 1978); Fuad Stephens (en) (1973 - 1975); Mohd Hamdan Abdullah (en) (1975 - 1977); Mustapha Harun (en) (1963 - 1965); Pengiran Ahmad Raffae (en) (1965 - 1973); Juhar Mahiruddin (en) (2011 - 2024)
	Xefe do goberno Cargo: Chief Minister of Sabah (en) ; Hajiji Noor (en) (2020 - ); Yong Teck Lee (en) (1996 - 1998); Salleh Said Keruak (en) (1994 - 1996); Sakaran Dandai (en) (1994 - 1994); Bernard Giluk Dompok (en) (1998 - 1999); Chong Kah Kiat (en) (2001 - 2003); Osu Sukam (en) (1999 - 2001); Musa Aman (en) (2003 - 2018); Joseph Pairin Kitingan (en) (1985 - 1994); Harris Salleh (en) (1976 - 1985); Peter Lo Sui Yin (en) (1965 - 1967); Fuad Stephens (en) (1963 - 1964); Mustapha Harun (en) (1985 - 1985); Mustapha Harun (en) (1967 - 1975); Fuad Stephens (en) (1976 - 1976); Mohammad Said Keruak (en) (1975 - 1976); Shafie Apdal (en) (2018 - 2020)
	Órgano lexislativo Sabah State Legislative Assembly (en)
	Órgano executivo Government of Sabah (en)
Datas
	Fundación / creación 16 de setembro de 1963
	Día festivo King's Birthday (en) (primeiro luns de xuño); Ano Novo Chinés (Lunar/Lunisolar New Year's Day (en) ); Diwali (pt) (Ashvin Krishna Trayodashi (en) ); Hari Merdeka (en) (31 de agosto); Official Birthday of the Yang di-Pertua Negeri of Sabah (en) (30 de marzo); Kaamatan (en) (30 de maio); Nadal (25 de decembro); Noiteboa (24 de decembro); Venres Santo (2 días antes de Pascua); Eid al-Fitr (2 Shawwal); Malaysia Day (en) (16 de setembro); Mawlid (12 Rabi' al-awwal); Eid al-Adha (10 Dhu al-Hijjah); Aninovo (1 de xaneiro); Día Internacional dos Traballadores (1 de maio); Ano novo musulmán (1 Muharam); Vesākha
1963
Historia
1963	Acontecementos importantes
1963	confronto Indonésia-Malásia (pt)
1976	1976 Sabah Air GAF Nomad crash (en)
1976	1976 Sabah earthquake (en)
2013	2013 Lahad Datu standoff (en)
2015	Sismo de Sabah de 2015 (pt)
	Historia history of Sabah (en)
	Substitúe North Borneo (en) (1946 - 1963)
Localización
	Situado en Malaisia
	Xeografía Q12686897
	Bañado por Mar da China Meridional; Mar de Célebes; Mar de Sulu; Estreito de Balabac (pt)
	Situado na entidade xeográfica Borneo
	Capital Kota Kinabalu
	Comparte fronteira con Kalimantan Utara; Sarawak
	Contén división administrativa Kudat Division (en) ; Sandakan Division (en) ; Interior Division (en) ; West Coast (en) ; Tawau Division (en)
OpenStreetMap
	Coordenadas 5°30′N 116°48′L / 5.5, 116.8
Cifras e dimensións
	Poboación 3.418.785 (2020); 653.604 (1970); 955.712 (1980); 1.734.685 (1991); 2.468.246 (2000); 3.117.405 (2010); 3.855.900 (2017); 3.898.400 (2018); 3.904.400 (2019); 3.882.800 (2020); 3.830.000 (2021)
	Índice desenvolvemento humano 0,558 (1990)
	Taxa desemprego 5,6 % (2017); 5,8 % (2018); 5,8 % (2019); 8 % (2020); 3 % (1982); 4,1 % (1983); 6 % (1984); 6,4 % (1985); 8,2 % (1986); 9 % (1987); 8,2 % (1988); 7,4 % (1989); 9 % (1990)
	Orzamento 4.596.000.000 RM (2022); 4.303.260.000 RM (2021)
	Exportacións totais 51.707.000.000 RM (2017); 56.466.000.000 RM (2018); 49.192.000.000 RM (2019); 41.337.000.000 RM (2020)
	Importacións totais 28.715.000.000 RM (2017); 30.659.000.000 RM (2018); 35.343.000.000 RM (2019); 38.090.000.000 RM (2020)
	Superficie 76.115 km²
	Altitude 4.095 m
	Fuso horario UTC+08:00
	Esperanza de vida 71,5 a; 76,2 a; 72,7 a; 74,4 a; 72,6 a; 76,5 a; 74,3 a; 72,7 a; 74,8 a; 76,2 a; 72,6 a; 76,4 a; 74,3 a
Código postal
Códigos e identificadores
Código postal
Código postal	88000–91999
OpenStreetMap	3879783
VIAF	141493496
ISNI	0000000106669205
Freebase	/m/07348
Fontes e ligazóns
	Páxina WEB sabah.gov.my
	Descrito pola fonte Enciclopedia soviética armenia, volume 10 pp. 106 ;
	Wikidata G:Commons C:Commons

Sabah é un dos estados federais de Malaisia. Situado no extremo nordeste da grande illa de Borneo, ocupa unha extensión de 73 711 km².

No ano 2010 tiña unha poboación de 3 117 405 habitantes, polo que a súa densidade de poboación, nese ano, era de 40,96 hab./km²

A súa capital é a cidade de Kota Kinabalu (antigamente Jesselton).

Nome

Segundo a tradición, o nome Sabah deriva do árabe as sabah, é dicir, "o amencer" por ser o punto máis oriental frecuentado na Idade Media polos navegantes árabes.

Entre 1888 e 1963 foi chamado pola coroa británica "Borneo Setentrional" (Northern Borneo).

O territorio tamén recibe o alcume malaio de Sabah, negeiri di bawah bayu ("Terra baixo os ventos monzónicos").

Xeografía

Límites

Sabah limita ao suroeste co outro estado federado de Malaisia Oriental: Sarawak.^[1] e ao sur co Borneo (Kalimantán) de Indonesia. Os seus outros límites son marítimos: ao norte co mar da China Meridional e o mar de Sulu, e ao leste o límite vén dado polo mar de Célebes.

Orografía e ríos

En Sabah encóntrase a altura máxima de Malaisia (ou Federación Malaia) e de todo o Sueste Asiático, o monte Kinabalu (ou Gunong Kinabalu), con 4 175 m de altura. Este cume está situado case no extremo norte da illa de Borneo, sendo o punto culminante dos cristalinos montes Croker, Terus Madi e Witti, sistemas montañosos que ocupan máis da metade do estado, quedando as áreas baixas máis importantes nas rexións costeiras onde abundan os manglares.

As cordilleras forman varios pequenos vales selváticos polos cales corren caudalosos pero curtos e rápidos ríos, entre os que destacan o Labuk, o Kinabatangan e o Padas (que atravesan o centro do territorio) e o Sagama que corre sinuosamente polo leste de Sabah. O Kinabatangan é navegábel por barcos de grande e medio calado, ao longo dun treito de 193 km.

Clima

O clima es tropical subecuatorial, hiperhúmido, e sometido a frecuentes monzóns.

Notas

↑ United Nations Treaty Registered Nº 10760, Acordo en relación a Malasia entre o Reino Unido da Gran Bretaña e Irlanda do Norte, a Federación Malaia, Borneo Norte, Sarawak e Singapur.

Véxase tamén

Bibliografía

Regina Lim (2008): Federal-state Relations in Sabah, Malaysia: The Berjaya Administration, 1976–85. Institute of Southeast Asian Studies. ISBN 978-981-230-812-2, pp. 36–84.
Jane Bickersteth & Amanda Hinton (1996): Malaysia & Singapore Handbook. Footprint Handbooks. ISBN 978-0-8442-4909-4.
Tamara Thiessen (2012): Borneo: Sabah, Brunei, Sarawak. Bradt Travel Guides. ISBN 978-1-84162-390-0, pp. 18–219.

Outros artigos

Malaisia

Este artigo sobre xeografía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.
Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.

[1] United Nations Treaty Registered Nº 10760, Acordo en relación a Malasia entre o Reino Unido da Gran Bretaña e Irlanda do Norte, a Federación Malaia, Borneo Norte, Sarawak e Singapur.

[1]