Ranye
Ranye | |
|---|---|
Bajar | |
 Dîmenek ji Ranyeyê | |
Ranye li ser nexşeyê | |
  Ranye | |
| Koordînat: 36°15′18″Bk 44°52′56″Rh / 36.25500°Bk 44.88222°Rh | |
| Welat | Başûrê Kurdistanê |
| Dewlet | Herêma Kurdistanê |
| Li beşa îdarî | |
biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre | |
Ranye (bi soranî: ڕانیە) bajarekî bi ser parêzgeha Silêmaniyê, li Başûrê Kurdistanê ye. Ranye ji sala 1789an de vir ve serbajarê Navçeya Ranyeyê ye ku bajar 70 kîlometre li bakurê rojavayê Silêmaniyê û nêzîkî Bendava Dûkanê ye. Bajar û niştecihên wê bi beşdariya xwe di Serhildana Raperîn a sala 1991an de li dijî Iraqa Beesî têne naskirin.[1]
Erdnîgarî
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]
Bajar nêzîkî çiyayên Hewramanê ye, û li ser bilindahiyekê 1300 metre cih digire. Bendava Dûkanê çend kîlometre li başûrê Ranyeyê e.
Ranye yek bajarên li Başûrê Kurdistanê ye ku yek ji navendên sereke yên nifûsê li Başûrê Kurdistanê ye ku li gorî herêmî bi hênikiya havînê û bi barana di mehên de zivistanê de tê destnîşan kirin. Germahiya navîn ji 0 heta 39 °C diguhere. Di mehên zivistanê de dibe ku rêjeyeke girîng berf bibare. Li bajêr berf her sal an du sal careke dibare.
Dîrok
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]
Herêma derdora Ranyeyê xwediyê gelek cihên dîrokî ye ku di nav de cihên wekê girên Şimşerê, Basmoyan, Girdedême, Kameryan, Boskîn û keleha Ranyeyê hene.
Şêniyên Ranyeyê kurd in ku di seranserê dîrokê de bi awayekî çalak beşdarî gelek serhildanên li dijî hikûmetên brîtanî û Iraqê bûne ku di nav van serhildanan de Serhildana Mehmûd Berzencî û serhildana Raperîn a sala 1991an de hebûn.[1] Di 5ê adara 1991an de, Erdalan Edhem Elî Baban ku ji Ranyeyê ye, guleya yekem a serhildanê avêtiye û bi vê guleyê re serhildanê daye destpêkirin. Ew endama malbata babaniyan e û niha li Norwêcê jiyan dike. Di 5ê adara 1991an de, sivîlên herêmî û leşkerên Pêşmerge bajêr piştî pêvçûnekî du hefteyan li dijî arteşa iraqî ya Sedam Huseynê parastine.[2] Salvegera serhildanê bi rêkûpêk ji aliyê kurdan ve li aliyên Kurdistanê tê pîrozkirin.[1]
Ranye di warê şûnwarên dîrokî de ciheke girîng e ku vedîtinên arkeolojîk ên li herêmê hebûna şaristaniyên destpêkê dane nîşan ku beşdarî ji bo mîrateya bajêr ya çandî çêdikin.
Çand
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]Ranya bi mîrateya xwe ya çandî hatiye naskirin ku di nav de muzîk, reqs û festîvalên gelêrî yên kurdî hene. Herêm malavaniya çend çalakiyên çandî dike ku tê de çandên kevneşopiyên kurdî yên wekê pîrozkirina cejna Newrozê heye.
Geştyarî
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]Bajar xwedî gelek cîhên xwezayî ye ku di nav de çiya, gol û çem hene ku ev dever bûye cihekî ji bo meş û çalakiyên li derve. Cihên geştiyariyê yên girîng û bûyerên girîng bûne sedema populerbûna zêde yê Ranyeyê ku bajêr bûye cihekî geştiyariyê.
Bajarên hevçeng
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]
Wênedank
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]-
Dîmenek ji Şikefta Bêtkar -
Mizgefta Ranyeyê -
Bermahiyên ji çanda neo-asûrî -
Kewêreş -
Navenda Ranyeyê
Binêre
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]Çavkanî
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]- ^ a b c "The wonders of the Kurdistan Region city of Ranya". Kurdistan24 (bi îngilîzî). 1 sibat 2022. Roja gihiştinê 5 adar 2025.
- ^ "Rania, 'gateway' of 1991 Kurdish uprising in Iraq, marks anniversary". Kurdistan24. 5 adar 2019. Roja gihiştinê 27 hezîran 2025.
- ^ "Rania". duluthmnsistercities.org. Duluth Sister Cities International. Ji orîjînalê di 24 nîsan 2021 de hat arşîvkirin. Roja gihiştinê 22 hezîran 2020.
Girêdanên derve
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]
Li Wikimedia Commons medyayên di warê Ranye de hene
- Bajarê Ranye Girêdana arşîvê 2011-02-02 li ser Wayback Machine
