Narva
Narva | |
|---|---|
Bandar | |
 | |
 Bendera  Jata | |
 Peta interaktif bagi Narva | |
| Koordinat: 59°22′33″U 28°11′46″T / 59.37583°U 28.19611°T | |
| Negara |  Estonia |
| Daerah |  Ida-Viru |
| Disebut pertama kali | 1172 |
| Hak perbandaran | 1345 |
| Kerajaan | |
| • Datuk Bandar | Katri Raik[1] |
| Keluasan | |
• Jumlah | 84.54 km2 (32.63 batu persegi) |
| Ketinggian | 25 m (82 ft) |
| Penduduk (2024)[2] | |
• Jumlah | 52,495 |
| • Pangkat | Ke-3 |
| • Kepadatan | 620/km2 (1,600/batu persegi) |
| Etnik (2011)[3] | |
| • Rusia | 87.7% |
| • Estonia | 5.2% |
| • lain-lain | 7.1% |
| Zon waktu | UTC+2 (EET) |
| • Musim panas (WMP) | UTC+3 (EEST) |
| Kod poskod | 20001 hingga 21020 |
| Kod kawasan | (+372) 035 |
| ISO 3166 code | EE-511 |
| Tapak sesawang | www |
Narva[a] ialah sebuah bandar dan perbandaran di timur Estonia, terletak di Daerah Ida-Viru, berhampiran sempadan Estonia–Rusia di tebing Sungai Narva. Pada 1 Januari 2025, jumlah penduduknya sekitar 52,495 orang, menjadikannya bandar ketiga terbesar di Estonia selepas Tallinn dan Tartu.
Bandar ini hampir musnah sepenuhnya semasa Perang Dunia Kedua pada tahun 1944.[4] Ketika era Soviet (1944–1991), penduduk asal tidak dibenarkan kembali dan ramai pekerja imigran dari Rusia serta wilayah Soviet lain dibawa masuk.[5][4] Akibatnya, komposisi etnik berubah secara ketara daripada majoriti etnik Estonia sebelum perang kepada majoriti bukan etnik Estonia selepas itu. Kini, sebahagian besar penduduk terdiri daripada warganegara Estonia dan Rusia, manakala sebahagian lagi tidak mempunyai kewarganegaraan yang ditentukan.[6]
Sejarah
[sunting | sunting sumber]Narva mula didiami sejak milenium ke-5 hingga ke-4 SM, dibuktikan melalui penemuan arkeologi peradaban Narva.[7] Penempatan berkubu tertua di Estonia ditemui di Narva Joaoru (sekitar 1000 SM).[8] Nama Narva muncul dalam catatan Hikayat Novgorod Pertama pada tahun 1172, dipercayai berkait dengan laluan perdagangan penting di kawasan itu.[9]
Pada Zaman Pertengahan, lokasi strategik di laluan perdagangan membawa kepada pembinaan Istana Narva pada abad ke-13 ketika pemerintahan Denmark.[10] Bandar ini kemudian menjadi milik Order Livonia, manakala Kubu Ivangorod dibina oleh Ivan III dari Rusia pada 1492 di seberang sungai. Walaupun aktif dalam perdagangan, Narva kekal sebagai bandar kecil pada era tersebut.
Pada era moden awal, Narva silih berganti dikuasai Rusia dan Sweden. Semasa Perang Utara Besar, pertempuran besar berlaku antara Charles XII dari Sweden dan Peter I dari Rusia, sebelum bandar itu akhirnya jatuh ke tangan Rusia pada 1704. Abad ke-19 menyaksikan Narva berkembang pesat sebagai pusat perindustrian selepas penubuhan Syarikat Pembuatan Krenholm pada 1857, menjadikannya antara kilang kapas terbesar di Eropah dan pemangkin pertumbuhan ekonomi bandar.[11]
Narva menyertai Republik Estonia merdeka pada 1918, namun mengalami kemusnahan besar semasa Perang Dunia Kedua,[12] dengan kira-kira 98% bandar musnah menjelang 1944.[4][4][13][14] Dalam era Soviet (1944–1991), penduduk asal tidak dibenarkan kembali dan digantikan oleh pekerja berbahasa Rusia dari seluruh Kesatuan Soviet, mengubah komposisi etnik bandar secara drastik.[4][5]
Selepas Estonia merdeka semula pada 1991, isu kewarganegaraan dan hubungan sempadan dengan Rusia menjadi sensitif, termasuk referendum autonomi 1993 yang tidak diiktiraf.[15] Ketegangan meningkat selepas 2014 dan lebih ketara selepas pencerobohan Rusia ke atas Ukraine pada 2022,[16] dengan sekatan media Rusia, pengurangan pergerakan rentas sempadan, dan pemindahan monumen Soviet. Pada 2025, Estonia mengumumkan rancangan membuka semula pangkalan tentera di Narva, menandakan kepentingan strategik bandar ini yang bersempadan dengan Rusia.[17]
Geografi
[sunting | sunting sumber]Narva terletak di hujung timur Estonia, kira-kira 200 km dari Tallinn dan 130 km dari Saint Petersburg. Bandar ini berhampiran sempadan Estonia–Rusia, dengan Sungai Narva (yang mengalir dari Tasik Peipus) membentuk garis sempadan tersebut. Muara sungai ke Teluk Finland terletak sekitar 13 km dari bandar.
Keluasan perbandaran Narva ialah kira-kira 84.54 km², termasuk kawasan bandar utama dan dua daerah berasingan, Kudruküla dan Orgina.[18] Kudruküla merupakan kawasan dacha (rumah percutian) terbesar dan terletak berhampiran Narva-Jõesuu.
Narva mempunyai iklim benua lembap musim panas sederhana (klasifikasi Köppen Dfb), dengan musim panas yang sederhana dan agak hujan serta malam yang sejuk, manakala musim sejuk pula sejuk, berawan dan bersalji. Kedudukannya di timur laut Estonia dan berhampiran Rusia menjadikannya antara bandar paling sejuk di negara itu.
| Data iklim untuk Narva, 1971–2000 normal, ekstrem 1928–kini | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Bulan | Jan | Feb | Mac | Apr | Mei | Jun | Jul | Ogo | Sep | Okt | Nov | Dis | Tahun |
| Rekod tinggi suhu, °C (°F) | 8.9 (48.0) |
10.6 (51.1) |
17.5 (63.5) |
27.0 (80.6) |
31.7 (89.1) |
34.6 (94.3) |
34.5 (94.1) |
35.4 (95.7) |
29.9 (85.8) |
21.0 (69.8) |
12.5 (54.5) |
10.4 (50.7) |
35.4 (95.7) |
| Purata maksimum suhu harian, °C (°F) | −3.2 (26.2) |
−3.1 (26.4) |
1.6 (34.9) |
8.7 (47.7) |
15.7 (60.3) |
19.9 (67.8) |
21.7 (71.1) |
20.2 (68.4) |
14.4 (57.9) |
8.3 (46.9) |
2.0 (35.6) |
−1.4 (29.5) |
8.7 (47.7) |
| Purata suhu harian, °C (°F) | −5.8 (21.6) |
−6.2 (20.8) |
−2.0 (28.4) |
4.0 (39.2) |
10.1 (50.2) |
14.8 (58.6) |
16.9 (62.4) |
15.4 (59.7) |
10.3 (50.5) |
5.4 (41.7) |
−0.1 (31.8) |
−3.8 (25.2) |
4.9 (40.8) |
| Purata minimum suhu harian, °C (°F) | −8.9 (16.0) |
−9.7 (14.5) |
−5.4 (22.3) |
−0.1 (31.8) |
4.4 (39.9) |
9.3 (48.7) |
11.7 (53.1) |
10.7 (51.3) |
6.3 (43.3) |
2.5 (36.5) |
−2.5 (27.5) |
−6.7 (19.9) |
0.9 (33.6) |
| Rekod rendah suhu, °C (°F) | −39.4 (−38.9) |
−37.4 (−35.3) |
−32.7 (−26.9) |
−25.1 (−13.2) |
−6.3 (20.7) |
−0.9 (30.4) |
2.3 (36.1) |
−0.5 (31.1) |
−5.4 (22.3) |
−12.4 (9.7) |
−22.9 (−9.2) |
−42.6 (−44.7) |
−42.6 (−44.7) |
| Purata kerpasan, mm (inci) | 36 (1.4) |
28 (1.1) |
33 (1.3) |
32 (1.3) |
43 (1.7) |
62 (2.4) |
75 (3.0) |
89 (3.5) |
76 (3.0) |
72 (2.8) |
54 (2.1) |
47 (1.9) |
646 (25.4) |
| Purata bilangan hari kerpasan (≥ 1.0 mm) | 11 | 8 | 9 | 8 | 7 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 12 | 124 |
| Purata kelembapan relatif (%) | 86 | 84 | 79 | 72 | 67 | 73 | 76 | 79 | 83 | 84 | 87 | 87 | 80 |
| Purata bulanan jangka masa sinaran matahari | 29.6 | 60.3 | 123.9 | 178.4 | 274.5 | 284.0 | 286.7 | 231.0 | 133.2 | 76.0 | 26.8 | 16.5 | 1,718.7 |
| Sumber: Perkhidmatan Cuaca Estonia[19][20][21][22] | |||||||||||||
| Data suhu pesisiran di Narva-Jõesuu | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Bulan | Jan | Feb | Mac | Apr | Mei | Jun | Jul | Ogos | Sep | Okt | Nov | Dis | Tahun |
| Purata suhu laut °C (°F) | 0.1 (32.18) |
-0.4 (31.28) |
-0.2 (31.64) |
1.3 (34.34) |
7.2 (44.96) |
14.6 (58.28) |
19.4 (66.92) |
18.7 (65.66) |
15.1 (59.18) |
10.2 (50.36) |
6.1 (42.98) |
3.0 (37.40) |
7.9 (46.27) |
| Sumber 1: Seatemperature.org[23] | |||||||||||||
Ekonomi
[sunting | sunting sumber]Sehingga 2025, Narva bukan lagi pusat utama industri tekstil. Bandar ini kini memberi tumpuan kepada industri berteknologi tinggi apabila syarikat dari Kanada, Neo Performance Materials membina kilang pengeluaran magnet nadir bumi terbesar di Eropah dalam tempoh kira-kira 500 hari, berhampiran fasiliti pemisahan nadir bumi sedia ada. Projek ini turut dibiayai bersama oleh Kesatuan Eropah sebanyak ASD16.9 juta kerana bahan nadir bumi dianggap sebagai bahan mentah kritikal.
Kini, sektor terpenting di Narva ialah pengeluaran produk logam, industri mekanikal dan elektronik, serta penyelenggaraan dan pembaikan mesin yang menyumbang sekitar 60% hasil jualan industri. Industri tekstil, pakaian dan kulit telah merosot kepada sekitar 17% hasil jualan, walaupun masih terdapat kilang jahitan dan kemasan pakaian berskala kecil. Selain itu, terdapat juga industri kayu, perabot dan plastik.
Kawasan perindustrian Narva turut merangkumi kuari Enefit Power, Loji Janakuasa Terma Balti serta Loji Janakuasa Terma Eesti, selain beberapa kilang pemprosesan minyak yang beroperasi di kawasan pentadbiran berhampiran.
Demografi
[sunting | sunting sumber]Narva mengalami penurunan populasi sejak 1990-an, daripada sekitar 83,000 orang pada 1992 kepada kira-kira 59,888 pada 2013.[24][25] Majoriti besar penduduknya ialah penutur asli bahasa Rusia (95.7%),[26] dan 87.7% merupakan etnik Rusia.[3] Etnik Estonia kini hanya sekitar 5.2% daripada jumlah penduduk,[3] berbeza dengan keadaan sebelum Perang Dunia Kedua apabila etnik Estonia membentuk majoriti (64.8% pada banci 1934).[27][28] Perubahan ketara ini berlaku selepas Perang Dunia Kedua apabila bandar musnah dan pihak Soviet tidak membenarkan ramai penduduk asal kembali, lalu membawa masuk pendatang dari Rusia, Belarus dan Ukraine.
Dari segi kewarganegaraan, 46.7% penduduk ialah warganegara Estonia, 36.3% warganegara Rusia, dan 15.3% tidak mempunyai kewarganegaraan yang ditentukan.[6] Selepas pencerobohan Rusia ke atas Ukraine pada 2022, terdapat peningkatan dalam kalangan penduduk Narva yang memohon kewarganegaraan Estonia.[16]
Narva juga pernah berdepan isu penularan HIV yang serius pada awal 2000-an,[29] menjadikannya antara kawasan paling terjejas di Estonia bersama Tallinn dan wilayah Ida-Viru.[30] Bagaimanapun, kadar jangkitan baharu menurun dengan ketara menjelang 2014.[31]
Tarikan pelancongan
[sunting | sunting sumber]Latar langit Narva didominasi oleh Istana Narva abad ke-15, dengan Menara Pikk Hermann setinggi 51 meter sebagai mercu tanda utamanya. Kompleks besar Syarikat Pembuatan Kreenholm yang terletak berhampiran air terjun Narva pula pernah menjadi antara kilang tekstil terbesar di Eropah Utara pada abad ke-19. Bangunan penting lain termasuk rumah agam abad ke-17, Dewan Bandaraya bergaya Baroque (1668–1671), serta sisa kubu pertahanan yang direka oleh Erik Dahlberg.
Di seberang Sungai Narva terletak Kubu Ivangorod di Rusia, dibina pada 1492 oleh Ivan III dari Rusia dan pernah dikenali sebagai "Counter-Narva". Dari abad ke-17 hingga 1945, kubu ini bersama kawasan pinggirannya (Jaanilinn) pernah menjadi sebahagian pentadbiran Narva.
Dalam bidang sukan, Stadium Narva Kreenholmi menjadi gelanggang utama kelab bola sepak FC Narva Trans yang beraksi dalam liga utama Estonia.
Pengangkutan
[sunting | sunting sumber]Narva mempunyai stesen kereta api di laluan antarabangsa Tallinn–Narva yang menghubungkan Estonia dan Rusia. Namun begitu, semua perkhidmatan tren penumpang antara kedua-dua negara digantung sejak pandemik 2020 dan belum disambung semula. Di pihak Rusia, masih terdapat tren domestik antara Saint Petersburg dan Ivangorod, jadi perjalanan dari Narva ke Saint Petersburg masih boleh dilakukan dengan berjalan kaki menyeberangi sempadan Narva–Ivangorod (jarak kira-kira 3.5 km ke stesen Ivangorod). Selain itu, terdapat lima tren domestik setiap hari antara Narva dan Tallinn, dengan tren ekspres mengambil masa sekitar 2 jam 30 minit.
Bersebelahan stesen kereta api ialah terminal bas pusat yang menyediakan sambungan domestik dan antarabangsa (termasuk ke Latvia, Lithuania, Poland dan Belarus). Bagaimanapun, laluan bas terus ke Rusia dihentikan pada 1 Februari 2024 selepas Rusia menutup sempadan Narva–Ivangorod untuk kenderaan; kini hanya pejalan kaki dibenarkan melintas.[32]
Narva juga mempunyai lapangan terbang kecil untuk penerbangan am (ICAO: EENA) dengan landasan rumput sepanjang 600 meter.
Bandar kembar
[sunting | sunting sumber]Berikut merupakan bandar kembar Narva:[33]
Nota
[sunting | sunting sumber]Catatan
[sunting | sunting sumber]- ↑ ERR News. Katri Raik elected Narva mayor again as Toots ousted by no-confidence vote. Retrieved 22 February 2025.
- ↑ Population by sex, age and place of residence after the 2017 administrative reform, 1 January. Statistics Estonia.
- 1 2 3 Census 2011: population by ethnic nationality, sex, age group and place of residence. Statistics Estonia.
- 1 2 3 4 5 Kattago, Siobhan (2008). "Commemorating Liberation and Occupation: War Memorials Along the Road to Narva". Journal of Baltic Studies. 39 (4): 431–449. doi:10.1080/01629770802461225. S2CID 145001694.
- 1 2 Duncan, W. Raymond (2019). Ethnic Nationalism And Regional Conflict: The Former Soviet Union And Yugoslavia. Routledge. m/s. 207. ISBN 9780429715938.
According to the last census held in interwar Estonia in 1934, Narva's population of 23,500 was 65 percent Estonian.55 What took place under Stalin's rule can only be termed a form of "ethnic cleansing" in which evacuated and otherwise displaced residents of Narva were not allowed to return after World War II. As an editorial in a Russian-language newspaper in Narva in 1950 put it, "Soviet Narva" did not want to see the return of "many White Guardists, spies, and exploiters."56 In short, although Narva has always been a border region with a mixed population, it was deliberately turned into an overwhelmingly non-Estonian city by Soviet policy
- 1 2 "Üldinfo - Narva Linnavalitsus" [Narva in figures] (PDF). www.narva.ee. 2013.
- ↑ "History of Narva: Formation of city". Narva Museum. Dicapai pada 19 March 2009.
- ↑ Kriiska, Aivar; Lavento, Mika (2006). "Narva Joaoru asulakohalt leitud keraamika kõrbekihi AMS-dateeringud". Narva Muuseumi Toimetised (dalam bahasa Estonia, Inggeris, dan Rusia) (6). Diarkibkan daripada yang asal pada 20 July 2011. Dicapai pada 2 April 2009.
- ↑ Raik, Katri (2005). "Miks pidada linna, eriti Narva sünnipäeva?". Narva Muuseumi Toimetised (dalam bahasa Estonia) (5).
- ↑ Kivimäe, Jüri (2004). "Medieval Narva: Featuring a Small Town between East and West". Dalam Brüggemann, Karsten (penyunting). Narva and the Baltic Sea Region. Narva: Narva College of the University of Tartu. ISBN 9985-4-0417-3.
- ↑ "History of Narva: Timeline". Narva Museum. Dicapai pada 25 March 2009.
- ↑ Нарва: культурно-исторический справочник [Narva: kulturno-istoricheskiy spravochnik] (dalam bahasa Rusia). Narva: Narva Museum. 2001.
- ↑ "History of Narva: Narva fortifications and Narva Castle". Narva Museum. Dicapai pada 19 March 2009.
- ↑ Maripuu, Alise (June 19, 2025). "False Narratives: How Narva Was Rebuilt from the Ruins of War". ERR. Dicapai pada June 19, 2025.
- ↑ Batt, Judy; Wolczuk, Kataryna, penyunting (2002). Region, state and identity in Central and Eastern Europe. London, Portland: Frank Cass Publishers. m/s. 222. ISBN 0-7146-5243-1. Dicapai pada 12 November 2009.
- 1 2 Deutsche Welle; BBC (19 June 2022), Najbardziej "rosyjskie" miasto Unii Europejskiej (dalam bahasa Poland), onet.pl
- ↑ ERR, Johannes Voltri | (2025-04-23). "Estonian Defense Forces to build new base in Narva". ERR (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 2025-08-17.
- ↑ Narva LV Arhitektuuri- ja Linnaplaneerimise Amet Diarkibkan 28 Ogos 2008 di Wayback Machine (in Estonian)
- ↑ "Kliimanormid-Õhutemperatuur" (dalam bahasa Estonia). Estonian Weather Service. Diarkibkan daripada yang asal pada 22 Februari 2012. Dicapai pada 24 September 2016.CS1 maint: bot: original URL status unknown (link)
- ↑ "Kliimanormid-Sademed, õhuniiskus" (dalam bahasa Estonia). Estonian Weather Service. Diarkibkan daripada yang asal pada 22 Februari 2012. Dicapai pada 24 September 2016.CS1 maint: bot: original URL status unknown (link)
- ↑ "Kliimanormid-Päikesepaiste kestus" (dalam bahasa Estonia). Estonian Weather Service. Diarkibkan daripada yang asal pada 22 Februari 2012. Dicapai pada 24 September 2016.CS1 maint: bot: original URL status unknown (link)
- ↑ "Rekordid" (dalam bahasa Estonian). Estonian Weather Service. Dicapai pada 19 March 2021.CS1 maint: unrecognized language (link)
- ↑ "Narva-Jõesuu Sea Temperature". 2023-04-25.
- ↑ Population by sex, age and administrative unit or type of settlement, 1 January. Statistics Estonia.
- ↑ "Narva in figures 2008" (PDF). Narva City Government. Diarkibkan daripada yang asal (PDF) pada 5 November 2010. Dicapai pada 12 November 2009.
- ↑ Census 2011: population by mother tongue, sex and place of residence. Statistics Estonia.
- ↑ Rahvastiku koostis ja korteriolud. 1.III 1934 rahvaloenduse andmed. Vihk II (dalam bahasa Estonia dan Perancis). Tallinn: Riigi Statistika Keskbüroo. 1935. hdl:10062/4439.
- ↑ Raun, Toivo U. (2001). Estonia and the Estonians. Stanford, United States: Hoover Institution Press, Stanford University. ISBN 0-8179-2852-9.
- ↑ Lewis, Mark (21 January 2013). "Why Europe's Healthiest Economy Has Its Worst Drug Problem". Time.
- ↑ HIV statistics for Estonia: 2001–2006, 2007[pautan mati kekal], 2008[pautan mati kekal]
- ↑ "HIV infection rate slows in Estonia". ERR.ee. 5 January 2015.
- ↑ "Russia announces closing Narva border point to vehicles from February". 4 January 2024.
- ↑ "Narva sõprus- ja partnerlinnad - Rahvusvaheline koostöö - Narva Linnavalitsus". www.narva.ee. Dicapai pada 13 March 2023.
Pautan luar
[sunting | sunting sumber]
| Antarabangsa | |
|---|---|
| Kebangsaan | |
| Geografi | |
| Lain | |
