Surinami

Republika e Surinamit Republiek Suriname
Flamuri Stema
Motoja: "Justitia – Pietas – Fides" "Drejtësi – Devotshmëri – Besim"
Himni: "God zij met ons Suriname"
Vendndodhja e Surinamit në Amerikën e Jugut
Kryeqyteti	Paramaribo 05°50′N 55°10′W
Qyteti më i madh	kryeqyteti
Gjuhët zyrtare	Holandishtja
Demonim(et)	surinamaz, surinamaze
Qeverisja	Republikë parlamentare unitare me presidencë ekzekutive
• Presidentja	Jennifer Geerlings-Simons
• Zëvendëspresidenti	Gregory Rusland
Legjislatura	Asambleja Kombëtare
Themelimi
• Kolonia e Surinamit	1667
• Autonomia brenda Mbretërisë së Holandës	15 dhjetor 1954
• Pavarësia nga Holanda	25 nëntor 1975
• Kushtetuta aktuale	30 shtator 1987
Sipërfaqja
• Gjithsej	163,820 km2 (63,250 sq mi) (90)
• Uji (%)	1.1
Popullsia
• Llogaritja 2025	651.700
• Dendësia	4.0/km2 (10.4/sq mi)
PBB (BFB)	Llogaritja 2025
• Gjithsej	$14,34 miliardë
•  Për kokë banori	$21.830
PBB (nominal)	Llogaritja 2025
• Gjithsej	$4,66 miliardë
• Për kokë banori	rreth $7.100
HDI (2023)	0.722 i lartë
Valuta	Dollari surinamaz (SRD)
Zona kohore	UTC−3 (Ora e Surinamit)
Formati i datës	dd.mm.yyyy
Prefiksi telefonik	+597
Kodi ISO 3166	SR
TLD në internet	.sr

Surinami është një shtet në verin e Amerikën jugore. Kufizohet në veri nga Oqeani Atlantik, në lindje nga Guajanën Franceze, në jug nga Brazili dhe në perëndim nga Guajana. Ajo është vendi i Dytë më i vogël në amerikën jugore edhe është një nga katër territoret jo-spanjishte në kontinent me Brazilin, Guajanën dhe Guajanën Franceze.

Shteti u bërë i pavarur me 25 nëntor 1975 nga Holanda. Kryeqyteti i saj është Paramaribo me rreth 250.000 qytetar.

I banuar gjatë nga kultura të shumta të fiseve indigjene, Surinami u eksplorua dhe u kundërshtua nga fuqitë evropiane përpara se të vinte nën sundimin hollandez në fund të shekullit të 17-të. Në vitin 1954, vendi u bë një nga vendet përbërëse të Mbretërisë së Holandës. Më 25 nëntor 1975, vendi i Surinamës u largua nga Mbretëria e Holandës për t'u bërë një shtet i pavarur, megjithatë duke ruajtur lidhje të ngushta ekonomike, diplomatike dhe kulturore me kolonizuesin e saj të mëparshëm. Popujt e saj indigjenë kanë qenë gjithnjë e më aktivë në kërkimin e të drejtave të tokës dhe duke punuar për të ruajtur tokat dhe habitatet e tyre tradicionale.

Surinami konsiderohet të jetë një vend kulturor në Karaibe dhe është anëtar i Bashkësisë Karaibeve (CARICOM). Përserisa holandishtja është gjuha zyrtare e qeverisjes, biznesit, mediave dhe arsimit, [1] Sranan, një gjuhë angleze e kreoleve, është një gjuhë e përdorur gjerësisht. Surinami është i vetmi territor jashtë Evropës, ku holandishtja flitet nga shumica e popullsisë. Njerëzit e Surinamit janë ndër më të ndryshmit në botë, që përfshijnë një numër të madh grupesh etnike, fetare dhe gjuhësore.

Gjeografia

Historia

Holandezët këtë sipërfaqe e mbajnë nën kontroll që nga 1667-ta si koloni e quajtur Guajana holandeze. Nga viti 1954 ishte pjesë autonome e Holandës ndërsa nga 1974-ta e pavarur. Më 1980-të sundimin e marrin ushtarakët nën udhëheqjen e D. Boutersesë (D. Bouterse), sundim i cili zgjati edhe pas zgjedhjeve të vitit 1987. Më 1990 në Surinam ndodhë një puç dhe nga 1992 fillojnë përpjekjet për pajtim dhe procese demokratike. Nga viti 1996 president i zgjedhur i shtetit ishte J. Vijdenboshi (J. Wijdenbosch).

Popullsia

Feja

Duke u bazuar në regjistrimin e përgjithshëm të vitit 2012, 48.4% qenë të krishterë, ku 26.7% prej tyre qenë protestant (përfshirë 11.18% Pentekostal, 11.16% moravian dhe 4.4% të denominacioneve të tjera protestante) dhe 21.6% katolikë. Hindutë sendërtuan grupin e dytë religjioz më e përhapur në Surinam duke përfshirë 22,3% të popullatës. Muslimanët përbëjnë 13.9% të popullatës. Në bazë të këtyre regjistrimeve, 7.5% të popullatës u deklaruan jobesimtarë dhe 3.2% nuk iu përgjigjën pyetjes.

Burimet

1.Central Intelligence Agency (2013). "Suriname". The World Factbook. Retrieved 4 August 2013.