Edukira joan

Erriberabeitia

Wikipedia, Entziklopedia askea
Erriberabeitia
Image Araba, Euskal Herria
Image

Erriberabeitiko armarria

Administrazioa
EstatuaEspainia
ErkidegoaEuskal Autonomia Erkidegoa
LurraldeaAraba
EskualdeaAñana
Izen ofizialaImage Ribera Baja/Erriberabeitia
AlkateaAmado Martinez de Iturrate Kuartango
(Ribera Baja Bizirik)
Posta kodea01213
INE kodea01047
Herritarraerriberabeitiar
Kokapena
Koordenatuak42°44′23″N 2°53′29″W / 42.7398°N 2.8913°W / 42.7398; -2.8913
Mapa
Azalera27,74 km²
Garaiera482 metro
Distantzia30 km Gasteiza
Demografia
Biztanleria1.477 (2025: Image 38)
alt_left 626 (%42,4) (%49) 724 alt_right
Dentsitatea48,02 bizt/km²
Hazkundea
(2003-2013)[1]		Image% 55,84
Zahartze tasa[1]% 21,08
Ugalkortasun tasa[1]‰ 47,17
Ekonomia
Jarduera tasa[1]% 75,98 (2011)
Genero desoreka[1]% 7,85 (2011)
Langabezia erregistratua[1]% 9,94 (2013)
Euskara
Euskaldunak[2]% 23.58 + % 14.04 hartzaile (2021)
Kaleko erabilera [3]%  (2021)
Etxeko erabilera[4]% 5.81 (2021)
Datu gehigarriak
Sorrera data1095
Webguneahttp://www.riberabaja.eus

Erriberabeitia[5] (ofizialki Ribera Baja/Erriberabeitia) Arabako erdi-mendebaldeko udalerri bat da, Añanako kuadrillakoa. Herriburua, Ribabellosa, udalerriaren erdi-hego-mendebaldean dago, Gasteiztik 30 bat kilometro hego-mendebaldera.

Izena

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erriberabeitia izenaren amaierako –a artikulua da eta deklinatzean honela egin behar da: Erriberabeitia, Erriberabeitiarekin, Erriberabeitian...; baina Erriberabeitiko, Erriberabeititik, Erriberabeitira... Era berean, izen honek bere azken –a galtzen du ondoan beste determinatzaile bat edo adjektiboa daramanean; adibidez: Erriberabeiti maitea, Erriberabeiti osoan, Gure Erriberabeiti hau...[5]

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ingurune naturala

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mendi gutxiko erliebea du Erriberabeitiak. Baia ibaiak udalerriaren mendebaldeko muga zeharkatzen du; ekialdeko muga, aldiz, Zadorrak.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza izan da udalerriaren ardatz ekonomiko tradizionala, gaur egun indarra galtzen ari bada ere.

Ribabellosan Arasur parke logistiko handia ireki zuten 2006ko urtarrilean. Oraindik ez da guztiz bukatu, baina 2008ko hasieran 70.000 m2 industria-nabe zituen jada. Ribabellosan bertan fabrikatzen dira Talgo trenen bagoiak 1964tik.

Banaketa administratiboa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sei herrik osatzen dute udalerria:

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

XX. mendearen lehen erdian Erriberabeitiak biztanle gutxi batzuk irabazi zituen, baina nekazaritzari lotutako udalerria izanik, 1950eko hamarkadatik aurrera galera iritsi zen. 1990eko hamarkadan 1950ean zituen biztanleen herena edukitzera iritsi zen. XX. mendearen amaieran eta XXI. mendearen hasieran aldaketa demografiko garrantzitsua gertatu zen, eta biztanle kopurua laukoiztu egin zen, batez ere Miranda Ebro hiriaren hazkundearen ondorioz hango jende asko Erriberabeitira etorri zelako bizitzera.

Biztanleriaren tamainaUrtea2004006008001000120014001600189019201950198020102040ErriberabeitiaBiztanleriaren estatistikaHonako hau Wikidata bidez sortutako biztanleria grafiko automatiko bat da. Aldaketa bat egin beharrez gero, Image bertan egin dezakezu.

Politika

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Sakontzeko, irakurri: «Hauteskundeak Erriberabeitian»

2023-2027 legegintzaldia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
2023ko hauteskundeen ondorengo Erriberabeitiako udalbatza
Alderdia 2023ko maiatzak 28
Zinegotziak Boto kopurua
Ribera Baja Bizirik (RBB)
4 / 9
230 (% 37,77)
Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ)
3 / 9
202 (% 33,17)
Alderdi Popularra (PP)
2 / 9
141 (% 23,15)
Euskadiko Alderdi Sozialista-Euskadiko Ezkerra (PSE-EE)
0 / 9
36 (% 5,91)
Datuen iturria: Hauteskunde emaitzak. Eusko Jaurlaritza

Boletin Oficial del Territorio Historico de Alava (Gaztelaniaz)

Alkateak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hauek izan dira Erriberabeitiko azken alkateak:

Alkatea Agintaldi hasiera Agintaldi amaiera Alderdia[6]
Felix Camara Molina[6]/Carlos Julian Sainz[7] 1979 1983 Independenteak[6] / Zentro Demokratikoaren Batasuna[7]
Luis Maria Angulo Lopez[6] 1983 1987 Euzko Alderdi Jeltzalea
Luis Maria Angulo Lopez[6] 1987 1991 Euzko Alderdi Jeltzalea
Luis Maria Angulo Lopez[6][7] 1991 1995 Euzko Alderdi Jeltzalea
Jose Maria Unamunzaga Guinea[6] 1995 1999 Alderdi Popularra
Jose Maria Unamunzaga Guinea[6][8] 1999 2002a Alderdi Popularra[9]
Pedro Montoya Ruiz[6][10] 2002 2003 Euskadiko Alderdi Sozialista-Euskadiko Ezkerra
Pedro Montoya Ruiz[6][10] 2003 2007 Euskadiko Alderdi Sozialista-Euskadiko Ezkerra
Pedro Montoya Ruiz[6][10][11] 2007 2011 Euskadiko Alderdi Sozialista-Euskadiko Ezkerra
Pedro Montoya Ruiz[6][10] 2011 2014b Euskadiko Alderdi Sozialista-Euskadiko Ezkerra
Pedro Montoya Ruiz[6][10][12][13][14] 2014 2015 Ez esleituak
Peio Ruiz Garcia[6][15][16][17] 2015 2018c Euzko Alderdi Jeltzalea
Miren Santamaria Martinez[6][16][18] 2018 2019 Euzko Alderdi Jeltzalea
Miren Santamaria Martinez[6][18][19][20][21][22] 2019 2023 Euzko Alderdi Jeltzalea
Amado Martinez de Iturrate Kuartango[23][24][25][26][27][28] 2023 2025d Ribera Baja Bizirik
Mentxu Zamorano Rubio[29][30][31] 2025 Jardunean Ribera Baja Bizirik
2027 2031

a 2001. urtean Jose Maria Unamunzaga 8 urtez gaitasungabetu zuten, Euzko Alderdi Jeltzaleari informazioa ukatzeagatik[32]. 2002an zentsura-mozio bat bere kargutik bota zuen.[10]

b 2014. urtean Pedro Montoyak bere alderdia utzi zuen, ez ordea bere kargua.

c Alkateak bere kargua utzi zuen, udalerri bertan dagoen Arasur parke logistikoa gidatzeko.

d Alkateak bere kargua utzi zuen, zinegotzi izateari jarraituz, arrazoi pertsonalak zirela eta.[33][34][35][36]

Kultura

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Maiatzaren 15a, landa-herri guztietan bezala, San Isidro eguna.
  • Abuztuaren azken astean, Rivabellosako festak.

Ondasun nabarmenak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 3 4 5 6 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
  2. ↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika). Eusko Jaurlaritza.
  3. ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
  4. ↑ «Etxeko erabilera» Euskararen erabilera (Wikipedia).
  5. 1 2 Euskaltzaindia: 150. araua: Arabako herri izendegia.
  6. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 (Gaztelaniaz) «Base de datos de Alcaldes y Concejales: Ministerio de Política Territorial y Función Pública.» www.mptfp.gob.es (kontsulta data: 2020-04-05).
  7. 1 2 3 «Ribera Baja / Erribera Beitia» Auñamendi Eusko Ikaskuntza (kontsulta data: 2020-04-17).
  8. ↑ (Gaztelaniaz) «La política alavesa se enreda en el juzgado» El Correo 2008-09-20 (kontsulta data: 2021-10-19).
  9. ↑ (Gaztelaniaz) «Treviño entra en una nueva etapa con dos alcaldes independientes» El País 1999-07-03 ISSN 1134-6582. (kontsulta data: 2021-01-12).
  10. 1 2 3 4 5 6 (Gaztelaniaz) «El alcalde de Ribera Baja, Pedro Montoya, deja el PSE-EE, por desencuentros con sus ediles» El Mundo 2014-12-12 (kontsulta data: 2021-10-19).
  11. ↑ (Gaztelaniaz) «El alcalde de Ribera Baja pide al Puerto de Bilbao que rectifique su plan de Pancorbo» Diario de Noticias de Álava 2010-11-19 (kontsulta data: 2021-10-19).
  12. ↑ (Gaztelaniaz) «PSE: "El alcalde de Ribera Baja no ha representado los valores socialistas"» El Diario 2014-12-12 (kontsulta data: 2021-10-19).
  13. ↑ (Gaztelaniaz) «El alcalde de Ribera Baja se da de baja en el PSE tras votar dos compañeros contra él» El Correo 2014-12-15 (kontsulta data: 2026-05-28).
  14. ↑ (Gaztelaniaz) «El alcalde de Ribera Baja, Pedro Montoya, deja el PSE-EE, por desencuentros con sus ediles» El Mundo 2014-12-12 (kontsulta data: 2026-05-31).
  15. ↑ «Arasurreko lehendakaritza hartu eta alkate kargua utzi du Peio Ruizek» Alea 2018-02-13 (kontsulta data: 2026-05-31).
  16. 1 2 (Gaztelaniaz) «Peio Ruiz deja la Alcaldía de Ribera Baja para presidir Arasur» Diario de Noticias de Álava 2018-02-14 (kontsulta data: 2021-10-19).
  17. ↑ (Gaztelaniaz) «Peio Ruiz deja Arasur para gestionar los polígonos industriales» El Correo 2024-07-29 (kontsulta data: 2026-05-29).
  18. 1 2 (Gaztelaniaz) «Alcaldías en Álava: Labastida, Zigoitia y Laguardia para el PNV, Samaniego para EH Bildu» Gasteiz Hoy 2019-06-15 (kontsulta data: 2020-04-05).
  19. ↑ (Gaztelaniaz) «Hablamos con Miren Santamaría, alcaldesa de Ribera Baja-Erribera Beitia» Radio Gorbea 2020-04-01 (kontsulta data: 2026-05-30).
  20. ↑ (Gaztelaniaz) «Paso adelante para configurar la supermanzana de Arasur» Diario de Noticias de Álava 2022-07-30 (kontsulta data: 2023-02-11).
  21. ↑ (Gaztelaniaz) «La alcaldesa de Ribera Baja pasa a la Cámara Vasca» Diario de Noticias de Alava 2023-03-15 (kontsulta data: 2026-05-30).
  22. ↑ (Gaztelaniaz) «Muere la exalcaldesa de Ribera Baja Miren Santamaría» El Correo 2026-02-08 (kontsulta data: 2026-05-30).
  23. ↑ «Erriberabeitia Bizirik-ek gobernatuko du» Alea 2023-06-15 (kontsulta data: 2023-07-06).
  24. ↑ «Hego Euskal Herriko alkateak 2023ko ekainak 17» Orain 2023-06-17 (kontsulta data: 2025-11-17).
  25. ↑ (Gaztelaniaz) «Todos los alcaldes y alcaldesas de Álava, pueblo a pueblo» Diario de Noticias de Álava 2023-06-18 (kontsulta data: 2024-02-11).
  26. ↑ (Gaztelaniaz) «'El Gobierno Vasco ha decidido que el sur de Álava sea para huertos solares. Vamos a ser la Almería de las placas'» Radio Vitoria 2023-10-23 (kontsulta data: 2026-05-31).
  27. ↑ (Gaztelaniaz) «Ribera Baja alerta de que el paso del TAV por Álava le "condena"» Diario de Noticias de Álava 2024-02-19 (kontsulta data: 2026-05-31).
  28. ↑ (Gaztelaniaz) «Hablamos con Amado Martínez de Iturrate, Alcalde Erribera Beitia – Ribera Baja» Radio Gorbea 2025-08-08 (kontsulta data: 2025-12-02).
  29. ↑ (Gaztelaniaz) «Hablamos con Mentxu Zamorano Rubio, alcaldesa de Ribera Baja/Erriberabeitia» Radio Gorbea 2026-01-08 (kontsulta data: 2026-05-31).
  30. ↑ (Gaztelaniaz) «La nueva alcaldesa de Ribera Baja tendrá dedicación exclusiva» Zuk 2026-01-23 (kontsulta data: 2026-06-31).
  31. ↑ (Gaztelaniaz) «La alcaldesa de Ribera Baja pide dedicación exclusiva y una subida de sueldo» El Correo 2026-01-26 (kontsulta data: 2026-05-31).
  32. ↑ (Gaztelaniaz) «Condenado a ocho años de inhabilitación un alcalde del PP» El País 2001-02-09 (kontsulta data: 2026-05-29).
  33. ↑ (Gaztelaniaz) «Dimite el alcalde de Ribera Baja, Amado Martínez de Iturrate» Zuk 2025-11-27 (kontsulta data: 2026-05-31).
  34. ↑ (Gaztelaniaz) «Dimite el alcalde de Ribera Baja, el independiente Amado Martinez de Iturrate» El Correo 2025-11-27 (kontsulta data: 2026-05-31).
  35. ↑ (Gaztelaniaz) «Dejo la alcaldía de Ribera Baja para estar más con mi nieto» El Correo 2025-11-28 (kontsulta data: 2026-10-31).
  36. ↑ (Gaztelaniaz) «El alcalde de Ribera Baja deja su cargo para disfrutar más tiempo de la familia» Gasteiz Hoy 2025-11-29 (kontsulta data: 2026-05-31).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Erriberabeitia&oldid=10695886"(e)tik eskuratuta