Ορεινογραφίες

Καλοκαιράκι του 1991, μια παρέα τρία άτομα ορειβάτες (βουνήσιοι), ξεκινάμε οδικώς απ’ την Αθήνα για να περπατήσουμε τα βουνά των συνόρων (Ανατολική Μακεδονία και Θράκη).  Τα όρη Λεκάνης βρίσκονται στην ανατολική Μακεδονία,  ανάμεσα στους νομούς Καβάλας και Δράμας.  Στα βόρεια κι ανατολικά της οροσειράς  περνάει ο Νέστος ποταμός και πιο βόρεια είναι το Παρανέστι και η Ροδόπη.  Χαμηλά, νότια αυτών «βλέπουν» την πόλη της Καβάλας και ο κόλπος της..   Μιλάμε για Ανατολική Μακεδονία και για τους νομούς Δράμας και Καβάλας. 
Οριοθετήσαμε γενικά το ορεινό συγκρότημα, κατά πού πέφτει, γιατί εμείς από την νότια Ελλάδα, πάνω απ’ την Λαμία «δυσκολευόμαστε» να βγούμε, άντε και μέχρι την Θεσσαλονίκη βαριά – βαριά.  Αυτό (το συγκρότημα) ήταν και «χαμηλό» σε ύψος και το παρακάμψαμε.  Είχαμε βλέψεις για ψηλούς στόχους.  Δεν τόλμησα να πω στην παρέα να κάνουμε κάποια παράκαμψη και να επισκεφθούμε «τα Όρη Λεκάνης», θα με πετάγανε έξω απ’ το αμάξι.   Μερικές φώτος πρόλαβα να κάνω από μακριά και τώρα που τις ανέσυρα και τις κοιτάζω, προσπαθώ να «βρω» από πιο σημείο της δημοσιάς τις έκανα.  
Εξ’ αρχής ξεκαθαρίζω ότι δεν έχω καταφέρει να επισκεφθώ και να περπατήσω  μέχρι τώρα τα Όρη Λεκάνης, αλλά θέλω, όπως σε ελεύθερη απόδοση λέει  και το σλόγκαν της ΕΡΤ3 της εκπομπής «Περίμετρος», δεν έχω πάει, αλλά ΘΑ ΠΑΩ.  Έτσι ξεκινώ τις ορεινογραφίες μου με ονειρο-γραφίες αρχίζοντας απ’ τις «ασκήσεις επί χάρτου»!

Κοιτάζοντας τον οδικό χάρτη της Ανάβασης Μακεδονία R4, topo, κλίμακος 1:230.000, εκδ. 2020, διακρίνω τα όρη Λεκάνης είναι μεταξύ των νομών Δράμας και Καβάλας.  Το μεγαλύτερο μέρος τους βρίσκεται στον νομό Καβάλας. Η κορυφή τους είναι το γεωγραφικό διαχωριστικό όριο των δύο νομών. 
Παρατηρώ ακόμη,  τους κύριους οδικούς άξονες που περιτριγυρίζουν τα Όρη Λεκάνης: Απ’ τα βόρεια: Πόλη Δράμας – Παρανέστι.  Απ’ τα ανατολικά στα Νότια: Σταυρούπολη – Αμυγδαλεώνας και από τα δυτικά: Αεροδρόμιο Καβάλας (Αμυγδαλεώνας – πόλη Δράμας).

Προσέγγιση
Αρκετοί οικισμοί «φωλιάζουν» στα πλευρά της Λεκάνης, το μάτι μου σταματά σε δυο αρχικά,  το χωριό Λεκάνη και το χωριό Λυκόστομο. Το πρώτο, λόγω ονόματος είναι ΒΑ της Λεκάνης και το άλλο, λόγω υψομέτρου, ΝΔ.  Μετά και σ’ ένα ακόμη χωριό από τον νομό Δράμας, δυτικά της ψηλότερης κορφής, το χωριό, ονόματι Δρυμότοπος.  Εστίασα στα δύο πρώτα, επειδή στα βιβλία του, τα αναφέρει ο Νίκος Νέζης (2010:τ.2,σ.413), ως πιθανή ανάβαση στην κορυφή του βουνού τους οικισμούς αυτούς.  Παρατηρώντας το υψόμετρο των δύο αρχικά χωριών (Λεκάνης και Λυκόστομου) βλέπω ότι είναι στο ίδιο ύψος 740μ. και 760μ. αντίστοιχα.  Ανακαλύπτω μετά το υψόμετρο του Δρυμότοπου που είναι 960μ. και σκέφτομαι ότι είναι πιο «βολικό».  Κοιτάζω στοιχεία του χωριού Δρυότοπου και μαθαίνω, ότι: Δρυμότοπος ο, (έως 1928 Οβατσίκ), υψ.960μ., οικισμός της Ανατολικής Μακεδονίας, δήμου Νικηφόρου νομού Δράμας.  Στα 1928 είχε 48 κατοίκους, 1940 > 163, 1951 > 0, 1961 > 40, 1971 > (-), 1981 > (-), 1991 > 12, 2001 > 40, 2011 > 1.  
Ο οικισμός Δρυμότοπος, υψ. 970μ. βρίσκεται ανάμεσα στις κορυφές Μαυροβούνι, 1.039μ. και Μικρό Ύψωμα,1.199μ., είναι κατάφυτο από οξιές, και η έδρα του είναι στο Παρανέστι και απέχει 50 χιλ. από την Δράμα.  (Στο χωριό, κατά την απογραφή 2011, αναφέρεται ένας κάτοικος και αυτό μου αυξάνει την επιθυμία μου ακόμη μεγαλύτερη να επισκεφθώ το βουνό απ’ αυτή την περιοχή.  Καταλαβαίνω ότι αφού η έδρα του είναι στο Παρανέστι, απ’ εκεί θα έπρεπε να πάρω σχετικές πληροφορίες.  Το Παρανέστι το επισκέφθηκα το 1991, τότε που γυρνάγαμε τα βουνά της Ροδόπης.. 

Επί το έργον..
Η Άνοιξη έχει προχωρήσει για τα καλά, έχει περάσει το Πάσχα και δεν έχουν φτάσει οι ζέστες του καλοκαιριού.   Τούτη τη στιγμή βρίσκομαι στο τραίνο για την Θεσσαλονίκη με ένα σακίδιο νάχει μέσα τα βασικά.  Στη Θεσσαλονίκη κατεβαίνω απ’ αυτό και παίρνω ανάσες.  Μετά βρίσκομαι σε τραίνο, που πάει Αλεξανδρούπολη κι’ αισθάνομαι ακόμη καλλίτερα.  Βλέπω τον τόπο και απ’ τα δυο παράθυρο, τον σημειώνω/ κρατάω σημειώσεις στο σημειωματάριο μου.  Στην Δράμα κατεβαίνω από το τραίνο, και νοιώθω μια συγκίνηση.  Πόσο καιρό έχω να φτάσω μέχρι εδώ.  Τρώω κάτι στη πόλη και βρίσκω ένα μέρος παραέξω να στήσω το αντίσκηνο μου και να περάσω το βράδυ.  Το κάνω.  Ο αέρας είναι αλλιώτικος εδώ πάνω, ή νύχτα, οι ήχοι, τα πάντα.
Το πρωϊ, νωρίς – νωρίς παίρνω το λεωφορείο για τα χωριά του δήμου Νικηφόρου, που κινούνται ανατολικά στο χωριό Τερψιθέα, όπου σταματά ο δρόμος!  
Μαθαίνω εκεί επί τόπου ότι δρόμος   για χ. Δρυμότοπο δεν υπάρχει, οπότε δεν συζητάμε για συγκοινωνία αλλά υπάρχει δρόμος και δρομολόγιο κάποιες μέρες για τα χωριά Περιστέρια και Λυκόστομο του Δήμου Νικηφόρου.
Από την πόλη της Δράμας ακολουθώ την δημοσιά Δράμας – Καβάλας κατεβαίνω στον κόμβο Άγιος Αθανάσιος.  Απ’ εκεί με κάποιο τρόπο και με μεταφορικό μέσο διέρχομαι τα χωριά: Κύρια, Πηγάδια, Αίγειρος, Περιστέρια.  Τελευταίο χωριό του νομού.  Ξανακοιτάζω τον χάρτη και βλέπω ότι μπορώ να προωθηθώ στο χωριά Περιστέρια και απ’ την διαδρομή:  Πόλη Δράμας ανατολικά, μέσω του παλαιού οδικού άξονα  (παράλληλα με την Σ. γραμμή) να κατέβω στην Ανδριανή και απ’ εκεί να προωθηθώ μέσω των χωριών: Αγορά, Αίγειρος για Περιστέρια.  Όλα αυτά απ’ τον Νομό Δράμας. 
Για να προωθηθώ στη συνέχεια από το χωριό Περιστέρια στο χ. Λυκόστομο δήμου Καβάλας περνάμε στον γειτονικό νομό Καβάλας,  που ανήκει το Λυκόστομο!  Για συγκοινωνία το ξεχνάμε, κάποιο ταξί από γειτονικό χωριό.  Κανένα πρόβλημα γι’ αυτό.  Οι κάτοικοι έχουν μάθει και κινούνται σαν να μην υπάρχει νοητή διαχωριστική γραμμή, που δεν υπάρχει.  Αγροτικά πηγαινοέρχονται και οι άνθρωποι στην επαρχία, όταν βλέπουν άνθρωπο στο δρόμο, σταματούν.  Θυμήθηκα τα παλιά μου.  Πόσα βουνά τότε, που η συγκοινωνία δεν βοηθούσε, κάτι το περπάτημά μας, κάτι οι ντόπιοι μας εξυπηρετούσαν.  Νάναι καλά οι άνθρωποι, στήριγμα και ανθρωπιά η επαρχία..  
«Ωχ κουράστηκα!  Και ακόμα δεν έχω φτάσει στο βουνό», αναφώνησα.  Μεγάλωσα! Παλιά τα έκανα αυτά, περπάτημα και περίμενε κάτι θα «σκάσει» αναμονή,  με τις ώρες για να φτάσω στα ριζά βουνού.  Τώρα.. Ξαναδιαβάζω τις σημειώσεις μου για το χ. Δρυμότοπο και σταματώ στο σημείο που έχω σημειώσει  «η έδρα του χωριού είναι το Παρανέστι».  Γυρίζω το πίσω μέρος του χάρτη, και  ξανακοιτάζω τις γραμμές του τραίνου  Χωρίς να το καταλάβω ξαναγύριζα χρόνια πολλά πίσω, εκεί στα 1971, όπου φαντάρος ταξίδευα για τον Έβρο.

Αφήνω τις οδικές προσεγγίσεις μέσω των χωριών και από την πόλη της Δράμας παίρνω το τραίνο και αραχτός και χαλαρός προσεγγίζω το Παρανέστι.  Το παρακάτω εδάφιο, το βρήκα στην Σύγχρονη Γεωγραφία της Ελλάδας, 1960,  ψάχνοντας και μου άρεσε:  
«..ταξιδεύουμε με το τραίνο και από την Δράμα στο Παρανέστι, 42 χιλ. και περνάμε διάφορα χωριά..  Ύστερα από το Νικηφόρο, στο ρέμα  του Νταν, μια διακλάδωση δεξιά  οδηγεί στο Μικρολιβάδι και την Τερψιθέα, ενώ ο κεντρικός δρόμος περνά την σιδηροδρομική  γραμμή και τα Χαμοκέρασα (24 χιλ.) αφήνει δρόμο δεξιά προς Παλιάμπελα,  Πλατανόβρυση.  Στο Ρέμα του Λυκοδιάσελου δρόμος αριστερά ανεβαίνει στον Πρινόλοφο και το Μαυροκορδάτο, ενώ άλλος στα 29 χιλ. δυο δρόμοι δεξιά συναντούν ο πρώτος (ΝΔ) στο 33 χιλ. την Πλατανιά και την Πελεκητή και ο δεύτερος ανατολικά την Πτελέα (36 χιλ.)  Αριστερά οι κορυφές Καραγκιόζ, 1.065μ. και Ράχιστα,1.008μ. και δεξιά οι πλαγιές των Ορέων Λεκάνης: Χιονοβούνι, 1.260μ. και Τσολάκι,1.262μ.»  (Ροδάκη Περικλή, Τριανταφύλλου Κώστα1960:τ. Β΄,σ.940)
..τώρα αισθάνομαι αλλιώς.  Σκέφτομαι στο Παρανέστι, που θα αποβιβαστώ θα απευθυνθώ στο Δασαρχείο Δράμας, Δασονομείο Παρανεστίου, θα μιλήσω με τους ανθρώπους, θα μάθω ότι θέλω.  
Απ’ τον χάρτη, που τον έχω ανοικτό στα πόδια μου διακρίνω, χωματόδρομους που ανηφορίζουν κατευθείαν στα Όρη Λεκάνης και επισκέπτονται τον οικισμό Δρυμότοπο και απ’ τους δυο νομούς Δράμας και Καβάλας.  Τηλεφωνώ στο δασαρχείο Δράμας, Δασονομείο Παρανεστίου Τηλέφωνο 25240-22169.  Ούφ έφτασα στο Παρανέστι.  Εδώ θυμάμαι κάμποσα από τα παλιά, αλλά είναι πολύ ωραία και τώρα.  Είναι απόγευμα προχωρημένα.  Στο μαγαζάκι τρώω κάτι και συζητώ με τους ανθρώπους, που έχουν μάθει, πού θέλω να πάω και μαθαίνω ακόμη περισσότερα.  Κάτι ακούστηκε  στο τραπέζι, όπως «ο Γιώργης θ’ ανέβει το πρωϊ, ψηλά για τα γελάδια του και αν θέλεις νάρθεις..».  «Μετά χαράς και ευχαριστώ πολύ».  Μετά, επειδή η ώρα περνούσε, κερνάω στην παρέα το κρασάκι και πάω για ύπνο.
Το πρωί, αξημέρωτα, ακούω σφύριγμα, όχι κλάξον απ’ το αμάξι του κυρ Γιώργη.  Είχα ξυπνήσει νωρίτερα, είχα μαζέψει τα πράγματά μου.  Ξεστήνω μόνο το αντισκηνάκι και μπαίνω στο αγροτικό αμάξι του κυρ Γιώργη.  Τώρα είμαι καθ’ οδόν για το βουνό.  Του λέω τους προβληματισμούς μου,  που ήθελα αρχικά να βγω στο βουνό απ’ την άλλη μεριά και γελάει.  Ξημέρωσε, και φτάσαμε σε διάσελο ψηλά εκεί που διχαλώνει ο χωμάτινος δρόμος και χωρίζουμε.  Αυτός για τη δουλειά του και εγώ για ν’ ανέβω στην ψηλότερη κορφή των Ορέων Λεκάνης.  Σφίγουμε τα χέρια, τον ευχαριστώ για πολλοστή φορά, παρ’ που ήθελε να με πάει ακόμη πιο ψηλά.  «Ευχαριστώ κυρ Γιώργη, νάσαι καλά, να περπατήσω και λίγο, γι’ αυτό ήρθα, είναι μικρή η απόσταση πια ίσα με την κορυφή, να μετασμίξουμε..». Τελικά χωρίζουμε και είμαι μόνος.  Έχει φέξει, ο τόπος είναι απερίγραπτος σε ομορφιά, η ησυχία καταλυτική, τα χρώματα μοιάζουν ψεύτικα.  Περπατάω χώματα Μακεδονίας μετά από χρόνια κι’ αυτό μου φτάνει.
Φτάνω στο ψηλό διάσελο, όπου σταματώ.  Βγάζω τον χάρτη απ’ το σακίδιο και του ρίχνω μια τελευταία ματιά.  Μπροστά μου διακρίνω το διάσελο όπου ανεβαίνει απ’ το χωριό Δρυμόποτος, χωματόδρομος, που συνδέει τον όγκο της κορφής Μαυροβούνι, και αυτόν τον όγκο της κεντρικής κορφής Λεκάνη,1.300μ.  Απ’ το διάσελο αυτό ξεκινά ένα ρεματάκι, που φτάνει το νερό του κάτω το χωριό Πολύνερο και ακόμη πιο κάτω.  Η ψηλή κορφή είναι απέναντι, την βλέπω.  Ανηφορίζω κατά κει σιγά – σιγά, απολαμβάνοντας την κάθε πατημασιά μου  Φτάνω, έφτασα.  Φιλάω το τσιμεντένιο κολωνάκι.  Είμαι σε υψόμετρο 1.300 μέτρων, κάθομαι  στα ριζά του υψομετρικού και μασουλάω κουλουράκια της Βάνας, πίνοντας  νερό απ’ το παγούρι. 
Διευκρίνηση: Στο χωριό Δρυμότοπο, ύψ. 970μ.  δεν κατηφόρισα!!.  Ξαναβγήκα στον χωματόδρομο και πήρα τον μακρύ χωματόδρομο για το Παρανέστι.
Τώρα περπατώ και χαλαρώνω ολοένα και πιο πολύ.   Η σιγουριά της διαδρομής, ο καιρός πούναι μαζί μου και η φύση με υποδέχεται σιωπηλά στο μεγαλείο της.  Αφήνω τα πόδια να με οδηγούν και το μυαλό μου να ταξιδεύει.  Και πάω, πάω…  Έχω δρόμο μπροστά μου, αλλά δεν με ενοχλεί, απεναντίας με ευχαριστεί. Τον χρόνο τον έχω με το μέρος μου, μπορώ να γυρίζω όποτε θέλω και μέχρι τότε περπατώ και τραγουδώ συντροφιά με την ομορφιά του τόπου!

του Τάκη Δ. Ντάσιου, Γενάρης 2026

Παραπομπές

Βουνά: 
Όρη Λεκάνης, «Μικρό ορεινό συγκρότημα στο ΒΑ. άκρο του Ν. Καβάλας.  Η ψηλότερη κορυφή είναι Μούτζουνος.  Άλλες κορυφές: Αρμένοβα, 1.135μ., Πλατάνια,1.018μ., Στάνα, 1.156μ., Τίποβα,1.096μ., Τσαλάκι,1.202μ., Τσαλάκι,1.127μ., Χιονοβούνι, 1.260μ.και Χρίστος,1.174μ.  Ανάβαση γίνεται από το χωριό Λυκόστομο, υψ.760μ., 34 χιλ. από την Καβάλα σε 0300ω. περίπου.»  (Νέζη Νίκου1979:115) 
«Όρη Λεκάνης, οροσειρά της Ανατολικής Μακεδονίας στους ν. Καβάλας κυρίως και Δράμας, κορυφή 1.298μ. (Ανώνυμη), 1.260μ., (Χιονοβούνι), 1.202μ. (Τσαλάκι), 1.174μ. (Χρίστος), 1.006μ. (Κεστενές).  Είναι συνέχεια προς Ν. της Δυτικής Ροδόπης, αρχίζει Α. της πεδιάδας των Φιλίππων. Προχωρεί ΒΑ, φθάνει στο ΝΔ άκρο του ν. Δράμας και έχει μήκος περίπου 30 χιλ.  Δεν έχει μεγάλα δάση ούτε αξιόλογα υδάτινα ρεύματα».  (Σταματελάτου Μιχαήλ- Βάμβα Σταματελάτου Φωτεινή2012: τ.Β΄,σ.149)
«Όρη Λεκάνης,1298μ.  Ο κύριος όγκος τους βρίσκεται στο εσωτερικό του νομού Καβάλας, αλλά η ψηλότερη κορυφή  τους, στα όρια με τον νομό Δράμας.  Άλλες κορυφές του όρους αυτού είναι το Χιονοβούνι, 1.260μ., στα όρια με τον νομό Δράμας, το Τσαλάκι, 1.202μ. και η Μαρούσκα, 621μ στα όρια με το Ν. Ξάνθης και στο εσωτερικό του νομού Καβάλας, ο Χρίστος,1.174μ., Κεστενές, 1.006μ., Στεγνό, 865μ., Χαλκερό, 841μ.,  Το βόρειο τμήμα της οροσειράς είναι πολύ δασωμένο.  Η οροσειρά των ορέων Λεκάνης και η λοφοσειρά του Συμβόλου ενώνονται στην περιοχή Καβάλας αποκλείοντας έτσι τη διέξοδο των νερών της περιοχής των αρχαίων Φιλίππων.  Έτσι η αποξήρανση των ελών της περιοχής έγινε προς την πεδιάδα της Δράμας και του ποταμού Αγγίτη»  (Ροδάκη Περικλή, Τριανταφύλλου Κώστα1960:τ.Β΄,σ.942)
«Λεκάνης Όρη, 1.300μ. Τσαλδάγ ή Τσαλ Νταγ ή Τσαλ ή Τσάλι.  Μεγάλο ορεινό συγκρότημα στη Β-ΒΑ πλευρά του Ν. Καβάλας και στην ανατολική πλευρά του Ν. Δράμας.  Πήρε την ονομασία από τον οικισμό Λεκάνη (Μούντζινος) ύψ. 750μ., που γύρω του υψώνονται οι ψηλότερες κορυφές.  Στα βόρεια και ανατολικά ο ποταμός Νέστος το χωρίζει από τα βουνά της Θράκης Κούλα ή Αχλαδόβουνο.  Οι ψηλές κορυφές του είναι κατάφυτες από οξιές, κρανιές, γάβρους κ.ά. είδη.  Τα πετρώματά του είναι κρυσταλλικοί ασβεστόλιθοι, σχιστόλιθοι με μάρμαρα και γνεύσιοι.  Τα Στενά του Νέστου και η εκατέρωθεν περιοχή έχουν ανακηρυχθεί αισθητικό δάσος και έχουν ενταχθεί στο δίκτυο προστατευόμενων περιοχών Natura 2000 (1120004 & 1120005).  Η ψηλότερη κορυφή ονομάζεται Όρος ή Τσάλι Μούντζουνος, ύψους 1.300μ.  Υπάρχουν πολλές κι’ άλλες ψηλές κορφές και πολύ περισσότερες χαμηλότερες (Βλέπε Νέζη Νίκου2010:τ.2,σ.413).   Ανάβαση στην κορυφή μπορεί να γίνει από τον οικισμό Λυκόστομο (Κουρτλού,υψ.760μ.) σε 0330ω. περίπου ή από τον οικισμό Λεκάνη (Μούντζινος,υψ.750μ.) σε 0330ω. περίπου, ή από τον οικισμό Δρυμότοπο (Οβατζίκ, ύψ.970μ.) σε 0130ω περίπου»  ( Νέζη Νίκου2010:τ.2,σ.413) 
Οικισμοί:
Λεκάνη η, (έως 1928 Μούντζινος), υψ.740μ, οικισμός της Ανατολικής Μακεδονίας στις πλαγιές των Ορέων της Λεκάνης ΒΑ της Καβάλας δήμου Ορεινού νομού Καβάλας.  Στα 1928 είχε 1.193 κατοίκους, 1940 > 1.059, 1951 > 1.863, 1961 > 1.470, 1971 > 871, 1981 > 906, 1991 > 632, 2001 > 608.  Η Λεκάνη βρίσκεται βορειοανατολικά στην ορεινή περιοχή και το ψηλότερο βουνό της περιοχής της, το Τσαλ Νταγ με υψόμετρο 1.298 μέτρα. Κατά την εποχή της τουρκοκρατίας το χωριό λεγόταν «Μούντζιονος» όνομα που διατηρήθηκε μέχρι το 1926. Το χωριό απελευθερώθηκε, μαζί με τον υπόλοιπο νομό Καβάλας το 1913. Οι κάτοικοι είναι οι περισσότεροι πρόσφυγες από τον Πόντο.
Λυκόστομο το, (έως 1928 Κουρτλού), υψ.760μ. οικισμός της Ανατολικής Μακεδονίας στις πλαγιές των Ορέων της Λεκάνης, δήμου Φιλίππων νομού Καβάλας.  Στα 1928 είχε 307 κατοίκους, 1940 > 282, 1951 > 259, 1961 > 249, 1971 > 104, 1981 > 50, 1991 > 60, 2001 > 88
Τερψιθέα η, (έως 1928 Καραμανλή), υψ.320μ., οικισμός της Ανατολικής Μακεδονίας δήμου Νικηφόρου, νομού Δράμας.  Στα 1928 είχε 154 κατοίκους, 1940 > 253, 1951 > 217, 1961 > 135, 1971 > 68, 1981 > 41, 1991 > 83, 2001 > 67
Παλιάμπελα τα, (έως 1928 Χασάν Μπαλάρ), υψ. 270μ., οικισμός της Ανατολικής Μακεδονίας ΒΑ της Δράμας, δήμου Νικηφόρου νομού Δράμας.  Στα 1928 είχε 101 κατοίκους, 1940 > 186, 1951 > 145, 1961 > 154, 1971 > 81, 1981 > 64, 1991 > 95, 2001 > 99.
Παρανέστι το, (έως 1928 Μπούκια), υψ.120μ., οικισμός της Ανατολικής Μακεδονίας δήμου Παρανεστίου νομού Δράμας.  Στα1928 είχε 798 κατοίκους, 1940 > 1.168, 1951 > 822, 1961 > 1.244, 1971 > 685, 1981 > 552, 1991 > 597, 2001 > 619
Πλατανιά η, (έως 1928 Κουζλούκιοϊ), υψ.340μ., οικισμός της Ανατολικής Μακεδονίας, δήμου Νικηφόρου νομού Δράμας.  Στα 1928 είχε 945 κατοίκους, 1940 > 1.229, 1951 > 1.108, 1961 > 923, 1971 > 530, 1981 > 393, 1991 > 498, 2001 > 686
Πτελέα η, (έως 1928 Μπέρνιτσα), υψ.425μ. οικισμός της Ανατολικής Μακεδονίας δήμου Νικηφόρου νομού Δράμας.  Στα 1928 είχε 535 κατοίκους, 1940 > 785, 1951 > 706, 1961 > 748, 1971 > 406, 1981 > 357, 1991 > 299, 2001 > 376
Πλαταμώνας ο, (έως 1928 Όλα-τζακ, έως 1940 Πλαταμώνα), υψ. 700μ., οικισμός της Ανατολικής Μακεδονίας, στις ΒΑ πλαγιές των Ορέων Λεκάνης, δήμου Ορεινού, νομού Καβάλας.  Παραδοσιακός οικισμός.  Στα 1928 είχε 385 κατοίκους, 1940 > 494, 1951 > 558, 1961 > 358, 1971 > 237, 1981 > 224, 1991 > 202, 2001 > 159.  
Πολύνερο το, (έως 1928 Ναϊπλή), υψ. 500μ., οικισμός της Ανατολικής Μακεδονίας τις πλαγιές των Ορέων Λεκάνης, δήμου Φιλίππων, νομού Καβάλας.  Στα 12928 είχε 160 κατοίκους, 1940 > 233, 1951 > 161 1961 > 153, 1971 > 37, 1981 > 24, 1991 > 45, 2001 > 55


Ενδεικτική Βιβλιογραφία
Ροδάκη Περικλή, Τριανταφύλλου Κώστα(Επιμ.)1960: Σύγχρονη Γεωγραφία – ΄Ατλας της Ελλάδος, τόμος Β΄, εκδ. Άτλας
Νέζη Νίκου1979: Τα Ελληνικά βουνά, ορεογραφία, οδηγός, Αθήνα
Μανιατέα Ηλία Τεγόπουλου Ιωάννη (Εκδ.): Νομός Δράμας Μακεδονία, Νο 25, σειρά: Ελλάδα, εκδ. Δομή
Μανιατέα Ηλία, Τεγόπουλου Ιωάννη (Εκδ): Νομός Καβάλας Μακεδονία, No 27, σειρά: Ελλάδα, εκδ. Δομή
Ολάγια Πέδρο2001:Μυθολογικός Άτλας της Ελλάδας, μια πρωτότυπη προσέγγιση της ελληνικής μυθολογίας μέσα από τη γεωγραφία και τις αρχαίες λογοτεχνικές πηγές, δεύτερη έκδοση, εκδόσεις Road 
Νέζη Νίκου2010: Τα Ελληνικά βουνά γεωγραφική εγκυκλοπαίδεια, τόμος 2, Ηπειρωτική Ελλάδα (Πελοπόννησος, Στερεά Ελλάδα, Θεσσαλία, Ήπειρος, Μακεδονία, Θράκη), εκδ. Ελληνική Ομοσπονδία Ορειβασίας Αναρρίχησης – Κληροδότημα Αθ. Λευκαδίτη
Σταματελάτου Μιχαήλ Βάμβα Σταματελάτου Φωτεινή2012: «Γεωγραφικό λεξικό της Ελλάδας», ειδική έκδοση για την εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ, για αυτή την έκδοση Δημοσιογραφικός Οργανισμός Λαμπράκη
Οδικός Χάρτης: Μακεδονία, κλίμακας 1:230.000, Topo, R4, εκδόσεις Anavasi