Filed under: 1- Εισαγωγικό | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ
ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ
Posted on 26/02/2009 by sspiliakos
η ΓΙΟΡΤΗ – η ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ – η ΔΙΑΣΚΕΔΑΣΗ και το ΓΛΕΝΤΙ
Posted on 23/06/2026 by sspiliakos
Με αφορμή το γλέντι του Πάσχα (2026) στο παραλιακό μέτωπο της Χώρας της Νάξου.
Το Πάσχα (η Ανάσταση) είναι μέρα Γιορτής. Γιορτή για θρησκευόμενους και μη, αλλά με μια ευχή στα χείλη όλων.
Γιορτή που γιορτάζεται με διάφορες λαϊκές εκδηλώσεις, οι οποίες περιέχουν το φιλί της Αγάπης, της συντροφικότητας, την συνεύρεση της, υπό τη στενή και πλατύτερη έννοια, οικογένειας, το νοιάξιμο των γειτόνων και το μοίρασμα της καλής και υψωμένης διάθεσης, το συμπόσιο με το κοινό τραπέζι προσφορά, με τα κόκκινα αυγά και το τσούγκρισμά τους για την καλοτυχία, με την κρασοκατάνυξη, με το τραγούδι και τον χορό που συνήθως εξελίσσεται σε γλέντι.
Γλέντι, μια λέξη που εξοβέλισε και αντικατέστησε την ψυχαγωγία που έγινε διασκέδαση, από το “σκεδάννυμι = σκορπίζω, διασκορπίζω, διασπείρω, διαλύω”, βλ. LIDDELL & SCOTT Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας.
Μια λέξη – όρος που έρχεται απ’ ευθείας από την τουρκική γλώσσα και που υιοθετήθηκε ευρέως τον ελλαδικό χώρο κατά την γνωστή περίοδο της τουρκοκρατίας. Μια λέξη που χρησιμοποιεί λίγο απαξιωτικά, ως εκδήλωση, και ο Παπαδιαμάντης σε βιβλίο του: “Η θεματολογία ενός διηγήματος με τίτλο «Γλέντι» πιθανόν να περιλαμβάνει ένα παραδοσιακό πανηγύρι ή οικογενειακή γιορτή, με σκηνές χορού, τραγουδιού, φαγητού και ανθρώπινων διαλόγων, μέσα στα οποία ο Παπαδιαμάντης αποτυπώνει και τις κοινωνικές συνθήκες, τα έθιμα και τις μέχρι τότε καθημερινές πρακτικές του λαού. Μέσα από αυτό, συνδυάζεται η ιδιωτική χαρά με τη συλλογική ηθική και τα ήθη, ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα του συγγραφέα” Βιογραφικά. Σαν παράδειγμα η αποδοχή από τον Παπαδιαμάντη της τούρκικης λέξης “γλέντι” σε αντικατάσταση των λέξεων “γιορτή” και “ψυχαγωγία” στο έργο του, δείχνει τη δύναμη και την ενέργεια της λέξης αυτής.
Εννοιολογική τοποθέτηση της λέξης “γλέντι” από το “Παραδοσιακό Εργαστήρι Χορού” (αυτός είναι ο τίτλος του):
“Βασικό χαρακτηριστικό της ιδιοσυγκρασίας των Ελλήνων είναι ο εορτασμός πάσης φύσεως κοινωνικών εκδηλώσεων που δημιουργούν ένα συνονθύλευμα (sic) συναισθημάτων και έναν βασικό τρόπο επικοινωνίας μεταξύ φίλων και γνωστών.
Με μία λέξη: το γλέντι!
Τα γλέντια αποτελούν ίσως την πιο σταθερή, διαχρονικά, πτυχή της ελληνικής παράδοσης μέσα από τα οποία ζούμε στιγμές που ξεχειλίζουν από χαρά και αυθορμητισμό…
… Συνολικά, το γλέντι είναι περισσότερο από απλή διασκέδαση· είναι μια έκφραση χαράς, παράδοσης και κοινωνικής σύνδεσης, χαρακτηριστικά που το καθιστούν σημαντικό στοιχείο της ελληνικής κουλτούρας”.
Μ’ αυτό το περιεχόμενο λοιπόν, κάπου ταυτίζονται όσοι διοργανώνουν συναντήσεις με μουσική, τραγούδι και χορό (κυρίως με “παραδοσιακά” χαρακτηριστικά ή έτσι θέλουν να τις παρουσιάζουν) για να ορίζουν το περιεχόμενό τους! Κυρίως παραπέμπουν σε γλέντι με ασύντακτη παρουσία και αχόρευτη με κριτήρια συνήθους κατ’ έθιμον αισθητικής!
- Ετήσιο γλέντι του Εργαστηρίου χορού
- Γλέντι έναρξης μαθημάτων της Σχολής χορού
- Beach γλέντι
- Γλέντι στο ρακοκάζανο
- Γλέντι με μουσική απ’ όλη την Ελλάδα
- Πασχαλινό γλέντι
- Γλέντι Γάμου
- Γλέντι στην παραλία
- Γλέντι της Αγια Παρασκευής
- Αποκριάτικο γλέντι
- Γλέντι τοπικών Συλλόγων (Κυνηγών, Εμποροϋπαλλήλων κ.ά.)
- Νησιώτικο γλέντι με χορό
- Αντάμωμα με γλέντι
- Παραδοσιακό γλέντι (δηλαδή;)
- Γλέντια διαφήμισης γεωργικών προϊόντων
- Γλέντια με υποκείμενο το ζωικό κεφάλαιο μιας περιοχής
Ζητούμενο θεωρητικό και πρακτικό η σχέση του με αυτό που είναι και λέγεται παράδοση που δημιούργησαν κάποιοι άλλοι νωρίτερα από εμάς στις εθιμικές Γιορτές τους.
Λέξεις – όροι που περιέχονται σ’ αυτό που εννοείται ως γλέντι:
πάρτι, πανηγύρι, φαγοπότι, τσιμπούσι, φιέστα, ξεφάντωμα, κουρμπάνι, ραβαΐσι, ζεύκι, μουχαπέτ, ζιαφέτ’.
Η γενική επωδός είναι: “Μα εγώ την έχω την καρδιά στα γλέντια μαθημένη…”.
Filed under: 2- Οι Δημοσιεύσεις μου,4- Διάφορα άρθρα | Tagged: πολιτισμός,Ελληνικός Παραδοσιακός χορός,Νάξος,Οργανοπαίχτες,Παραδοσιακός χορός,Χορολογία,αισθητική,μουσική παράδοση | Leave a comment »
Ο φωτογράφος της ψυχής της Λέσβου
Posted on 10/06/2026 by sspiliakos
Αυτονόητη η ελευθερία του λόγου
Posted on 27/04/2026 by sspiliakos
Αυτονόητη η ελευθερία του λόγου, ως κατάκτηση της Ακαδημαϊκής δεοντολογίας!!
Ασκείς εγκεκριμένο από την Ελληνική Πολιτεία ερευνητικό και διδακτικό έργο, που το καθιστάς και παιδαγωγικό επί 35 χρόνια και το απευθύνεις στη νέα γενιά, η οποία φοιτά στο παλαιότερο και ελεύθερο Ελληνικό Πανεπιστήμιο. Η αυτονόητη ελευθερία του λόγου, ήτοι η διατύπωση δημοσίως των δικών σου τεκμηρίων, του δικού σου επιστημονικού ορίζοντα, μετά από πολυετή συστηματική έρευνα με συμμετοχική παρατήρηση, όταν αναγκάζεται να περάσει (αν τα καταφέρει) μέσα από πετρόχτιστους τοίχους, οι οποίοι σου τυπώνουν στο μέτωπο σημάδια που τα κουβαλάς ακόμα και στα νοσηλευτικά ιδρύματα δια βίου, τότε δεν μπορεί να μην νοιώσεις ως ο βαρήκοος Οδυσσέας, που δεν μπορείς να ακούσεις τις Σειρήνες και να συνεχίσεις τον ελεύθερο λόγο σου.
Στον καιρό μου (που λιγοστεύει) διατυπώνω τις θέσεις μου δημόσια, ελεύθερα και τεκμηριωμένα σε εργασίες, άρθρα και αναρτήσεις μου σε πλατφόρμες Ακαδημαϊκές και μη. Το αποτύπωμα για άλλους θετικό και για άλλους ως ανεπαρκές εν μέσω τόσης ακαδημαϊκής επάρκειας κλικαδόρικης εμπάθειας!!
Ο επιστημονικός μου ορίζοντας αφορά, εκτός των άλλων, και τη σχέση του υποκειμένου του χορού, του ανθρώπου, αυτού που δημιούργησε αυτόν τον πλούτο, με εμάς που τον διαχειριζόμαστε βαυκαλιζόμενοι εθελοτυφλούντες ότι, είμαστε συνεχιστές σ’ αυτά που κοινωνούσαν οι κοινότητές τους και όχι μοντέρ μερικών Frames του χορευτικού τους βίου.
Ο πλούτος αυτός ανήκει σε ΟΛΟΥΣ, ως τεκμήριο κοινοτικού βίου των υποκειμένων, και κατά μια άλλη οπτική, και καλλιτεχνική δημιουργία (ως συμπέρασμα κάποιου καταγραφέα) και έχουμε υποχρέωση να το προσφέρουμε επίσης σε ΟΛΟΥΣ, όχι σαν ιατρικό γιατροσόφι, αλλά σαν προίκα πλουτωνικού πετρογραφήματος για να γίνουμε καλύτεροι άνθρωποι σαν την ώρα που χορεύουμε!!!
Τα πρωτόκολλα στο πεδίου έχουν όνομα, κοινοτική ταυτότητα, εικόνα, εποχή (απαραίτητη). Είναι πομποί που μετέδιδαν σε δέκτες σε κοινοτικές δράσεις. Αυτά τα πρωτόκολλα καταγράψαμε και διαχειριζόμαστε σήμερα με σχέση καρδιογραφήματος με κορυφές κι όχι ευθύγραμμου!!
Ας διδάξουμε αυτά που μας παρέδωσαν κι όχι να τα θεωρούμε ως κλήρου νομή (γης, οικίας, αντικειμένων) ήτοι κληρονομιάς ορίζοντάς την ως άυλη για να δικαιολογηθεί η “νομιμοποίηση” οποιασδήποτε νομής!!
……………………………………………………….
Αυτά διδάχτηκαν δεν κληρονομήθηκαν!!!
Filed under: 2- Οι Δημοσιεύσεις μου | Tagged: πολιτισμός,Χορολογία,αισθητική,ελληνική παράδοση | Leave a comment »
Μια αφήγηση σε σχολείο για τα Αποκριάτικα Δρώμενα στη Νάξο
Posted on 20/04/2026 by sspiliakos
Αφήγηση του κ. Νικόδημου Φλεριανού (1) για το Αποκριάτικο Δρώμενο
των Φουστανελάδων – Κορδελάδων – Κορδελάτων
προσκεκλημένος σε σχολείο της Γλυφάδας το 2022
«Περίπου 40 χωριά Νάξος, στα 30 γινόταν προπολεμικά. Τώρα, αυτή τη στιγμή, γίνεται σε πέντε χωριά της Νάξου, όπως ήταν και παλιά. Δεν έχει σταματήσει να γίνεται.
Στον Κινίδαρο, στις Μέλανες, στο Κουρουνοχώρι, στη Γαλήνη και στις Εγγαρές. Και σε άλλα τρία χωριά απλώς το κάνουν μια μέρα την τελευταία Κυριακή των Αποκρεών, σαν αναπαράσταση, αναβίωση μόνο. Αυτό το έθιμο είναι την Τυρινή εβδομάδα γίνεται.
Εμείς το φέραμε λίγο νωρίτερα εδώ για να είμαστε στην Νάξο την Τυρινή εβδομάδα.
Και ο χορός που χόρευαν οι Κορδελάτοι λέγεται Τυρινή Δευτέρα. Είναι ο σκοπός των Κορδελάτων. Λέγεται και Λεβέντικος χορός. Χορεύουν μόνο άντρες. Είναι συρτός χορός που χορεύεται στους ώμους και γυρνάει κάθε χορευτής Κορδελάς. Κάθε Κορδελάς μπαίνει πρώτος εναλλάξ για να δείξει τη δική του χάρη, τους συμβούλους, τα λοιπά. Για να δείξει τι έχει ο κάθε χορευτής που μπορούν να βγάλει έξω από μέσα του. Το έθιμο ξεκινάει.
Σημείωση: Όταν ανοίξει το αρχείο, επάνω δεξιά παρατηρούμε τρεις τελείες καθέτως. Πατάμε πάνω τους και ορίζουμε για να ανοίξει ο ήχος.
(1) Υπεύθυνος και Διαχειριστής “Παραδοσιακών Χορών” της χορευτικής Ομάδας της Νάξου ΝΑΞΟΠΑΤΗΜΑΤΑ.
Filed under: 2- Οι Δημοσιεύσεις μου,3- Αναρτήσεις σε άλλα blogs+sites | Tagged: παράδοση,πολιτισμός,χορευτικό,Απόκριες,Αιγαίο,Ελληνικός Παραδοσιακός χορός,Κοινωνική Ανθρωπολογία,Λαογραφία,Χορολογία | Leave a comment »
«…Φάγαμε ψωμί, τραγουδήσαμε και γλεντήσαμε…»
Posted on 05/04/2026 by sspiliakos
Επετειακή ομιλία του Καθηγητή του Μουσικού Τμήματος του Ε.Κ.Π.Α.
Λάμπρου Λιάβα
Για την 25η Μαρτίου 1821
«…Φάγαμε ψωμί, τραγουδήσαμε και γλεντήσαμε…»
Στη συνοπτική αυτή ομιλία θα επιχειρήσουμε μια γενική ιστορική ανασκόπηση με θέματα τραγούδια του Αγώνα του 1821, θέτοντας το βασικό ερώτημα. Πως τραγούδησε η λαϊκή μούσα τον Αγώνα της Εθνεγερσίας και ποιες υπήρξαν οι πρακτικές, επικοινωνιακές και συμβολικές λειτουργίες της μουσικής αυτή την περίοδο. Η αναφορά αυτή αποτελεί ένα μικρό μέρος μιας πολύχρονης ιστορικής και μουσικολογικής έρευνας που έχει συγκεντρώσει ένα ογκώδες υλικό το οποίο καλύπτει μια σειρά από επιμέρους θεματικές ενότητες.
Πρώτον, τα προεπαναστατικά τραγούδια και εμβατήρια με αναφορά στο Ρήγα Φεραίο και τους επώνυμους βάρδους του Αγώνα. Δεύτερον, τα ιστορικά και κλέφτικα τραγούδια. Τρίτον, τις γραπτές και εικαστικές μαρτυρίες από διάφορες πηγές, περιηγητές, αγωνιστές και άλλους σχετικά με τα τραγούδια, τα μουσικά όργανα και τους χορούς αυτής της περιόδου.
Τέταρτον, την προσπάθεια οργάνωσης της μουσικής παιδείας από τον Καποδίστρια. Πέμπτον, τον επαναστατικό Αγώνα ως πηγή έμπνευσης για τους ευρωπαίους συνθέτες της εποχής και τα φιλελληνικά τραγούδια και εμβατήρια. Έκτον, τις μουσικές και τους χορούς στα πρώτα χρόνια της Βαβαροκρατίας με το πέρασμα από το δημοτικό στο αστικό τραγούδι.
Και τέλος, τον απόηχο του 1821 σε όλο το φάσμα της νεότερης ελληνικής μουσικής δημιουργίας. Λόγια, δημοτική, αστική, λαϊκή και νεότερο ελληνικό τραγούδι. Έχουμε επιλέξει ως τίτλο της σημερινής ομιλίας ένα απόσπασμα από τα απομνημονεύματα του στρατηγού Μακρυγιάννη όπου περιγράφοντας τις προετοιμασίες για τη μάχη της Ακρόπολης το 1826 αφηγείται «Φάγαμε ψωμί, τραγουδήσαμε και γλεντήσαμε».
Θεωρούμε ότι η φράση αυτή περικλείει το βαθύτερο νόημα και τη διαχρονική λειτουργία του τραγουδιού για τον νεοέλληνα. Το τραγούδι αποτελεί για αυτόν, για εμάς, για όλους είδος πρώτης ανάγκης, όπως το ψωμί. Παράλληλα θα τοποθετούσαμε ως προμετωπίδα το γνωστό απόσπασμα με τίτλο «Λαός» από τα 18 λιανοτράγουδα της «Πικρής Πατρίδας» του Γιάννη Ρίτσου γραμμένο σε εξίσου δύσκολες συνθήκες μέσα στη δικτατορία το 1968.
«Μικρός λαός και πολεμά δίχως σπαθιά και βόλια για όλου του κόσμου το ψωμί, το φως και το τραγούδι. Κάτω απ’ τη γλώσσα του βαστεί τους βόγγους και τα ζήτω κι αν κάνει πως τα τραγουδεί ραγίζουν τα λιθάρια». Την περίοδο της Εθνεγερσίας, πολλά από τα ιστορικά τραγούδια λειτουργήσαν ως σύμβολα για την τοπική ταυτότητα, σημεία αναφοράς για την ιδεολογία και τη συλλογική μνήμη, ενώ ορισμένα από τα εθνεγερτήρια εμβατήρια διαδόθηκαν ευρύτερα, δημιουργώντας τη βάση για ένα υπερτοπικό πανελλήνιο ρεπερτόριο. Συνέχεια
Filed under: 3- Αναρτήσεις σε άλλα blogs+sites,4- Διάφορα άρθρα,5- Επικαιρότητα & Σχόλια | Tagged: πολιτισμός,Μουσική,αισθητική,δημοτικό τραγούδι,ελληνική παράδοση | Leave a comment »
ΑΠΟΚΡΙΕΣ 2026 (πέντε σύντομες σκέψεις)
Posted on 04/04/2026 by sspiliakos
Πέντε σύντομες σκέψεις:
1. Τα έθιμα των Απόκρεων στη Νάξο είναι πανελλαδικά, πανελλήνια, παμβαλκανικά, πανευρωπαϊκά και όλα πανανθρώπινα. Επιχωριάζουν και στη Νάξο, όμως η Ναξιακή αισθητική αποτυπώθηκε στην εξωτερική τους εικόνα και στην ψυχική επιτέλεσή τους και έδωσε τις συγκεκριμένες παραλλαγές. Η ιδέα του θανάτου του γεροχειμώνα και της μετάβασης στην αναγεννητική άνοιξη (η βασική έννοια των Απόκρεων), η αγωνία του αρχαϊκού ανθρώπου για ένα ευοίωνο μέλλον (για την επίτευξη της ευγονίας, της γονιμότητας γης και ανθρώπων) ήταν πανανθρώπινη ανάγκη, που εκφράστηκε στους λαούς του κόσμου με διαφορετικούς τρόπους. Οι «Απεραθίτες» Κουδουνάτοι είναι πανελλήνιοι, παμβαλκανικοί, πανευρωπαϊκοί, πανανθρώπινοι. Έχουν χρωματισθεί όμως με το Απεραθίτικο χρώμα, με το ήθος και τα χαρακτηριστικά ψυχικά γνωρίσματα των ανθρώπων του χωριού. Το ίδιο και οι του Φιλωτιού. Αντιπροσωπεύουν τους αναστημένους νεκρούς όλων των «πρωτόγονων» λαών που πίστευαν στο γνωστό μοτίβο «θάνατος – ανάσταση», στην προγονολατρεία, στην ιδέα ότι οι νεκροί πρόγονοι (οι κυρίαρχοι του κάτω Κόσμου, οι ρυθμιστές της ευφορίας της επί γης ευφορίας), ετούτες τις διαβατήριες ημέρες του χρόνοι, βρίσκονται επί γης, αφού, κατά τη λαϊκή αντίληψη, τα όρια των δύο κόσμων (Πάνω και Κάτω] είναι ανοικτά, άρα πρέπει να τους καλωσορίσουμε, να τους εξευμενίσουμε, με τη σόμπα ανά χείρας (σύμβολο της γονιμότητας, αφού παραπέμπει στο ανδρικό μόριο), με τα βωμολοχικά άσματα. Ο λαϊκός άνθρωπος κάποιες συγκεκριμένες στιγμές της ζωής του (στους γάμους π.χ., στις Αποκριές) βωμολοχούσε επί σκοπόν («λεκτικές τελετουργίες» ονομάζουμε τις βωμολοχίες αυτές, διότι συμπλήρωναν τις λαϊκές τελετουργίες τις σχετικές με την γονιμότητα, την τεκνογονία, την αύξηση της παραγωγής ή των κοπαδιών).
2. Τα «Δικαστήρια» (γνωρίζω πως παρασταίνονταν στο Φιλώτι, στην Κόρωνο, κ.α.) είναι πανελλήνια, πανελλαδικά, παμβαλκανικά, πανευρωπαϊκά. Δυστυχώς, δεν βρίσκονται πλέον στις επιλογές των τοπικών διαχειριστών του Ναξιακού πολιτισμού, για να αναβιώσουν, με όλες τις αναπότρεπτες μεταβολές τους. Στη Νάξο σήμερα προβάλλονται κατά κόρον κατά τις αποκριάτικες εκδηλώσεις οι Κορδελάτοι (Κορδελάδες, Φουστανελάδες, Λεβέντες) και οι Κουδουνάτοι. Ίσως έχουν ήδη καταντήσει πιο «εμπορικοί», ίσως πιο εύκολοι στην αναπαράστασή τους… Επίσης, χάθηκε παντελώς από το νησί η (πανελλαδικά τουλάχιστον) γνωστή «Καμήλα» ή εμφανίζεται όλο και ολιγότερο δίπλα στους Κορδελάτους η σχεδόν παμβαλκανική και πανελλαδική «Αρκούδα» με τον «Αρκουδιάρη» της. Συνέχεια
Filed under: 3- Αναρτήσεις σε άλλα blogs+sites,4- Διάφορα άρθρα | Tagged: πολιτισμός,Απόκριες,Αιγαίο,Ελληνικός Παραδοσιακός χορός,Λαογραφία,Νάξος,Χορολογία,αισθητική,ελληνική παράδοση | Leave a comment »
Η λέξις Βράκα
Posted on 03/04/2026 by sspiliakos
Η Βράκα
Δημητρίου Β. Οικονομίδη (Καθηγητού Πανεπιστημίου)
Εις τα υπό του Εμμ. Ι. Ψαρρά λίαν ενδιαφέροντα λαογραφικά άρθρα, που εδημοσιεύθησαν εις την φιλολογικήν έκδοσιν του «Ναξιακού Μέλλοντος» δια την βράκαν, επιθυμώ να παραθέσω το κατωτέρω σημείωμα:
Η ΛΕΞΙΣ ΒΡΑΚΑ
Η β ρ ά κ α ως λέξις ενθυμίζει την εις πάπυρον του 4ου πιθανώς αιώνος, όπου μεταξύ άλλων ενδυμάτων αναφέρονται και β ρ α κ ί α. Eκ των αρχαίων συγγραφέων πρώτος μνημονεύει την λέξιν βράκα Διόδωρος ο Σικελιώτης κατά τον πρώτον αιώνα π.Χ. εις τον πληθυντικόν, ονομάζων βράκας τας αναξυρίδας κατά την γλώσσαν των Κελτών. Λέγει (Ε 30) «οι Κέλται εσθήσι χρώνται και αναξυρίσιν, ας βράκας προσαγορεύουσι». Δεν εγνώριζε λοιπόν ο Διόδωρος την λέξιν ως ελληνικήν ή δεν ενδιεφέρετο να την εξετάση, αλλά δεν αποκλείεται η συγγένεια των λέξεων βράκος και βράκα της νεωτέρας εκ της παλαιοτέρας σχηματιζομένης. Από τα γραφέντα του Διοδώρου εσχηματίσθη η γνώμη ότι ή λέξις βράκα δεν είναι ελληνική, επολιτογραφήθη δε ως Κελτική. Υπάρχουν όμως και οι συσχετίζοντες αυτήν με το ρ ά κ ο ς και το εκλιπόν δίγαμμα (βράκος) και με το βραχύς, ως καλύπτουσα μικρόν μέρος του σώματος. Οι θεωρούντες ελληνικήν την λέξιν νομίζουν ότι εκ του αυτού θέματός προέρχονται αι λέξεις πλην του β ρ ά κ ο ς
τα β ρ ά κ ε α και τα β ρ ά κ ι α.
Ο Θεόκριτος εις το 28ον Ειδύλλιόν του (Ηλακάτη) έχει τα υ δ α τ ι κ ά β ρ ά κ η, δηλαδή τα διαφανή ως ύδωρ πολύτιμα των Μιλησίων γυναικών υφάσματα β ρ ά κ η δ’ εις την αρχαίαν αιολικήν διάλεκτον είναι τα ρ ά κ η με δίγαμμα, εκαλείτο δ’ ούτω μακρά εσθήρ διήκουσα μέχρι του εδάφους. Η δε Σαπφώ (Απόσπασμα 7ο) απευθυνομένη προς φίλον της λέγει: «Τις αγροιώτις τοι θέλγει νόον, ουκ επιστάμενα τα βράκεα έλκειν επί των σφυρών», ήτοι ποια χωριάτισσα σου πήρε τα μυαλά, που δεν ξέρει το βρακί της στους αστραγάλους να τραβήξη. Νομίζω ότι περί της ελληνικότητος της λέξεως βράκα συνηγορούν τα από του Θεοκρίτου και της Σαπφούς λεγόμενα.
Φιλωτίτης βρακάς 1876 – 196… (από F/b_Αντώνης Ψαρράς)
Η γαλοτολατινική λέξις BRACA ή BRACCA (πληθ. BRACAE) εκ της κελτικής NRACA πιθανώς παραγομένη κατ’ αρχάς μεν εδήλου αυτό το ούτως ονομαζόμενον γαλατικόν ένδυμα, αλλ’ ύστερον προσέλαβεν ίσως ευροτέραν σημασίαν λεγομένη καθ’ όλου επί των ενδυμάτων των ποδών. Δια τούτο καν αι- παραλαβούσαι εκ της λατινικής την λέξιν γλώσσαι δεικνύουν την μεταβολήν αυτήν της σημασίας- έτσι έχομεν ιταλικά BRACA, ισπανικά και πορτογαλικά BRAGAS και γαλλικά BRAYE. Εκ του Διοδώρου, παρελήφθη υπό των Ρωμαίων (BRACA και εις τον πληθ. BRACAE) και εκληροδοτήθη εις τους Βυζαντινούς δηλούσα ένδυμα των σκελών, προσηλούμενον εις την ζώνην και καλύπτον το εσώβρακον. Από εδώ έπειτα εσχηματίσθη η λέξις β ρ α κ ά τ ο ι, επίθετον που σημαίνει πουλιά, τα οποία έχουν π τ ε λ ω τ ά σκέλη. Όπου εκ των παλαιών συγγραφέων γίνεται λόγος περί, ενδύματος, πληρούντος τον σκοπόν της β ρ ά κ α ς, το ένδυμα τούτο είναι η περσική αναξυρίς, την οποίαν οι σχολιασταί αποδίδουν δια του όρου β ρ ά κ α. Οι Ησύχιος, Σούδας, έτι και ο Κοραής, συμφωνούν περί της αναξυρίδος ότι πρόκειται δι’ ένδυμα πλατύ ή στενόν των σκελών βορείων ή ανατολικών λαών.
ΑΠΟ ΠΟΤΕ ΚΑΙ ΑΠΟ ΠΟΙΟΥΣ ΕΛΑΒΟΜΕΝ ΚΑΙ ΕΧΟΜΕΝ ΤΗΝ BΡAKAN.
Όπως είναι γνωστόν, οι Ομηρικοί ήρως δεν φορούσαν βράκες. Ούτε κατά την ιστορικήν εποχήν της αρχαιότητας είχαν οι Έλληνες τέτοιο ένδυμα. Ο Ηρόδοτος, ο Ξενοφών, ο Ιπποκράτης, ο Λουκιανός ομιλούν περί αναξυρίδων. Τόσον αι ασιατικαί αναξυρίδες, όσον και αι γαλατικαί βράκες ήταν ενδύματα ποδών, την γενικωτέραν δε τούτην σημασίαν είχε κατά τους βυζαντινούς χρόνους η λέξις β ρ α κ ί ο ν. Εις δε τους Έλληνας συγγραφείς των μέσων χρόνων, εις τους οπαίους είναι συχνή η χρήσις της λέξεως και των παραγωγών αυτής, παράδειγμα δεν υπάρχει, που να έχη την ιδιαιτέραν σημασίαν της θ υ λ α κ ο ε ι δ ο ύ ς βράκας. Κατά τον Ν. Γ. Πολίτην, τον Στέφανον Ξανθουδίδην, τον Εμμ. Γενεράλην, τον Γ. Α. Μέγαν και άλλους το νησιωτικόν τούτο ένδυμα δεν έχει βίον μεγαλύτερον των δύο και ημίσεως αιώνων.
Ο Ν. Γ. Πολίτης εστηρίχθη κυρίως εις τας μαρτυρίας των ξένων συγγραφέων ταξιδιωτικών έργων επί Τουρκοκρατίας DAPPER και BELON. Υπάρχουν όμως και μαρτυρίαι του περιηγητού TOU RNEFORT (αυτός πρώτος δίδει περιγραφήν της φουφούλας βράκας το 1717), του BRUZEN και του SONARY. Αλλ’ από που τέλος εισήχθη η βράκα εις τον νησιωτικόν Ελληνισμόν; Είναι γεγονός ότι αύτη ούτε τουρκικόν, ούτε αραβικόν, ούτε βενετικόν ένδυμα είναι. Η επιστημονική έρευνα κατέληξεν εις την γνώμην ότι προήλθε από την φορεσιά των Αλγερινών κουρσάρων, που απετελείτο από την μπλε ή πράσινη βράκα, το γιλέκο, το φέσι, τη ζώνη και τις μπόττες. Παραλλαγή της είναι η βράκα της Κρήτης, των νησιών του Αιγαίου, της Κύπρου, των παραλίων Πελαποννήσα και Μικράς Ασίας και των Ελλήνων ναυτικών. Πατρίδα λοιπόν της βράκας είναι η Αλγερία. Λεπτομερείας με εξαντλητικήν βιβλιογραφίαν επί του θέματος μας έδωκεν η Ευαγγελία Κ. Φραγκάκη εις το έργον της: «Η λαϊκή τέχνη της Κρήτης, τόμ. Α’, Αθήνα 1960, σσ. 97—144. Εις τας 47 σελίδας αυτάς είχε συγκεντρώσει ότι έχει γραφεί δια την βράκα, ήτοι τα δημοσιεύματα των Γ. Ι. Καλαϊσάκη, Στεφ. Ξανθουδίδου, Εμμ. Γενεράχη, Γ. Α. DAPPER, BELON, TOURNEFORT, BRUZEN, SOΝARY, N. Γ. Πολίτου, Γ. Α. Mέγα και άλλων καθώς ακόμη και όσα εγράφησαν εις το Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν Ελευθερουδάκη και εις την Μεγάλην Ελληνικήν Εγκυκλοπαίδιαν.
Filed under: Χωρίς κατηγορία | Leave a comment »
«Χορευτικό σκορβούτο»
Posted on 21/03/2026 by sspiliakos
Κάτι από τα παλιά!!!
Προς μορφολόγους, κινησιολόγους αναλυτές, σημειογράφους του χορού, και γενικώς προς αυτούς που βάλθηκαν να αποτυπώσουν στο χαρτί ένα και μόνο frame από τη χορευτική ζωή χιλιάδων Ελλήνων. Η τυποποίηση και εξ αυτού η κονσέρβα, ήδη έχει προκαλέσει «χορευτικό σκορβούτο». Σ’ αυτό το βίντεο, το υποκείμενο του χορού παραμένει ο άνθρωπος. Κι όταν ο άνθρωπος κατέχει την αλήθεια, την λέει χορεύοντας ακόμα και το 2010 κι έχει όλα τα στοιχεία, κινησιολογικά και κοινοτικά που διακρίνουν και αναδεικνύουν έναν εσωτερικό μετανάστη σε νέο τόπο και άλλο χρόνο.
Filed under: 2- Οι Δημοσιεύσεις μου | Tagged: πολιτισμός,Ελληνικός Παραδοσιακός χορός,Κοινωνική Ανθρωπολογία,Παραδοσιακός χορός,Χορολογία,αισθητική,ελληνική παράδοση | 1 Comment »
Οι Απόκριες στην Ερυθραία της Μικρασίας
Posted on 15/03/2026 by sspiliakos
Καραλής ΦώτηςΠερήφανα Βουρλά !
Διαχειριστής
Εξέχων συντελεστής
Το σύνθημα για την έναρξη της Αποκριάς στην Ερυθραία έδιναν την Κυριακή της «Προφωνής» (Τελώνου και Φαρισαίου), τα τουμπελέκια, οι ρουκάνες και οι τσαμπούνες. Τους μασκαράδες στην Ερυθραία τους έλεγαν «κουδουνάτους», «μουτσούνες» ή «μουτσουναργκιές» και γύριζαν από σπίτι σε σπίτι, σε όλη της διάρκεια της Αποκριάς. Στα Βουρλά, τον Τσεσμέ και τα Αλάτσατα ομάδες κουδουνάτων έπαιζαν σε ανοικτούς χώρους αυτοσχέδια κωμικά έργα, ενώ γίνονταν και χοροί στις κατά τόπους λέσχες, όπου συνηθίζονταν οι ευρωπαϊκοί χοροί. Τα τραγούδια ποίκιλαν, από σατιρικά και σκωπτικά έως ακριτικά, ενώ δεν έλειπε και ο πανελλήνιος καλαματιανός. Το δείπνο της Κυριακής της Τυρινής το τελείωναν με ένα αυγό, λέγοντας: «Με αβγό το σφαλήξαμε και μ’ αβγό θε’ να τ’ ανοίξομε», αφού με αυτό θα ξεκινούσαν μετά τη νηστεία της Μεγάλης Σαρακοστής.
Οι Αποκριές αποτελούσαν για τον ελληνικό λαό περίοδο χαράς, διασκέδασης και γλεντιού, που αγγίζει τα όρια του οργιαστικού. Είναι μια καθαρά λαϊκή γιορτή με πανάρχαιες ρίζες, έξω από τα καθιερωμένα της Εκκλησίας, η οποία πάντα την καταπολέμησε με κάθε μέσο, χωρίς ωστόσο να την βλάψει ουσιαστικά, αλλά και έξω από κάθε υποκριτικό μικροαστισμό, που μαστίζει την κοινωνία μας τις τελευταίες δεκαετίες.
Στην Ερυθραία της Μ. Ασίας η Απόκρια προεξαγγελλόταν θορυβωδώς από την Προφωνή (Κυριακή Τελώνου και Φαρισαίου) με τουμπελέκια, ρουκάνες και τσαμπούνες. Ούλα τα σπίτια ηβάνανε μπάλλο, δηλαδή είχαν γλέντι με παιχνίδια (όργανα), τραγούδι και χορό. Ρακί, κρασί και ούτζο έρρεαν άφθονα και ο κόσμος πήγαινε βεγγέρες και βίζιτες σε συγγενικά και φιλικά σπίτια για να γλεντήσει, κυρίως την Τσικνοπέφτη και τις δυο τελευταίες Κυριακές της Αποκριάς, την Κρεατερή και την Τυρινή.
Τους μασκαράδες στην Ερυθραία τους λέμε κουδουνάτους, αλλά και μουτσούνες ή μουτσουναργκιές (Καράμπουρνα). Ποτέ όμως δεν φορούσαν κουδούνια, εκτός από τυχαίες περιπτώσεις. Η ονομασία αυτή είναι σίγουρα κατάλοιπο μιας παλαιότερης εποχής, τότε που οι μεταμφιεσμένοι φορούσαν απαραιτήτως στη μέση τους κουδούνια, καθώς συνηθίζεται ως σήμερα στη Σκύρο, στη Θράκη, στη Δράμα, στο Σοχό, στα χωριά του Παγγαίου κι αλλού. Οι κουδουνάτοι γύριζαν στα σπίτια σε όλη την αποκριάτικη περίοδο και σκορπούσαν το κέφι και το γέλιο με τα γκεβεζελίκια (αστεία), τα πειράγματα και τα ζεβζέκικα (ανόητα) καμώματά τους. Σατίριζαν με τον τρόπο τους πρόσωπα, γεγονότα και καταστάσεις.
Πολλοί μασκαρεύονται με φαντασία και κωμική ευρηματικότητα για το καλό και γιατί το απαιτεί το αντέτι (έθιμο). Οι μεταμφιέσεις είναι αυτοσχέδιες και χαρακτηρίζονται από την αντιμετάθεση των ρόλων. Οι άντρες ντύνονται γυναίκες και οι γυναίκες άντρες, γιατί η Αποκριά ανατρέπει την καθιερωμένη κοινωνική τάξη, μπερδεύει, ανακατεύει και παραπλανά. Φορούν ό,τι βρεθεί στο σπίτι και βάφουν συχνά το πρόσωπο, τα χέρια και τα πόδια με φούμο και καπνιά από τσι ‘στιες (τζάκια) ή από τα χαρκώματα (μαγειρικά σκεύη). Τότε δεν χρησιμοποιούσαν μουτσούνες (μάσκες) όπως σήμερα. Χαβούτσια (καρότα), κρομμύδια, γουδόχερα, λεμόνια, πράσα, ραπάνες και άλλα στρογγυλά ή μακρουλά αντικείμενα χρησιμοποιούνται ευρηματικά από τους κουδουνάτους με φαλλική και γονιμική σημασία. Συνέχεια
Filed under: 3- Αναρτήσεις σε άλλα blogs+sites,4- Διάφορα άρθρα | Tagged: παράδοση,πολιτισμός,Απόκριες,Ερυθραία,Λαογραφία,Μ. Ασία,δημοτικό τραγούδι,ελληνική παράδοση | Leave a comment »
“ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ” ΕΤΕΡΟΚΛΗΤΑ [1]
Posted on 04/03/2026 by sspiliakos
Α)
Μαζί με το παράπονο του τσοπανάκου, μας γνέφει από ψηλά για το δικό του παράπονο μα κι εγώ για το δικό μου!!!!
Από το γλεντοκόπι στην πλατεία της Εκκλησίας ή την αισθητική ανάταση σε μια αίθουσα υψηλών προδιαγραφών, ποια η χρεία Geust εμφάνισης!!!
Τι σημαίνει στα Ελληνικά «… Αντάμωμα Δημοτικού Τραγουδιού»;
Σημείωνε στο τεφτέρι σου μπάρμπα – Τάσο !!!
………………………………………………….
ΣυνέχειαFiled under: 2- Οι Δημοσιεύσεις μου | Leave a comment »
Τυρινή Δευτέρα (Κορδελάδες) (Μέλανες Νάξου)
Posted on 16/02/2026 by sspiliakos
Κείμενο Β. Ανεβλαβή (Αρχαιολόγος), Εμ. Ανεβλαβής (Μουσειολόγος)
https://www.youtube.com/watch?v=OcbirC6bBHc
Παραγωγή βίντεο – βιντεοσκόπηση: STUDIO KOUROS -Κονδύλης Νίκος
https://melanesnaxos.gr/ethima/
Τα πνευματικά δικαιώματα των τραγουδιών ανήκουν στους δημιουργούς τους.
https://melanesnaxos.gr/
822 προβολές 14 Απρ 2024
ΜΕΛΑΝΕΣ ΝΑΞΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΚΟΥΡΟΣ Ο ΕΛΛΗΝΑΣ
Την Τυρινή Δευτέρα (η Δευτέρα της τελευταίας εβδομάδας της αποκριάς) κάθε χρόνο αναβιώνεται το έθιμο της μοσκαράδας στα χωριά μας. Το έθιμο αυτό τοποθετείται μετά από την απελευθέρωση του ελληνικού έθνους. Δυστυχώς, δεν υπάρχουν ιστορικά στοιχεία για το αν επικρατούσε το έθιμο και κατά την διάρκεια της τουρκοκρατίας. Οι κορδελάδες προετοιμάζονταν από την Τσικνοπέμπτη, για να μαζέψουν τα ρούχα που τους χρειάζονταν για να ντυθούν με την στολή τους. Στις μέρες μας η στολή είναι έτοιμη. Τότε χρειάζονταν μεγάλη προετοιμασία για να μαζέψει από διάφορα σπίτια του χωριού τα ρούχα για να φτιάξει μια ολοκληρωμένη στολή και να την έχει έτοιμη ραμμένη και σιδερωμένη μέχρι και την τυρινή Δευτέρα. Το μπαϊράκι ή αλλιώς μοσκαράδα αποτελείται από τον αρχηγό του , τον μπαϊρακτάρη, τους λεβέντες, νέους με στολή τσολιά που στην πλάτη τους κρέμονται πολύχρωμες κορδέλες και μαντήλια ( κατ΄ αναλογία ίσως με το γαϊτανάκι), τους ληστές και τέλος τα όργανα μαζί με τη σημαία, το μπαϊράκι. Την Κυριακή έβγαζαν σε ένα συγκεκριμένο σπίτι το μπαϊράκι δηλαδή την σημαία που συνόδευε τους κορδελάδες, που απεικονίζει τον Μάρκο Μπότσαρη και στην οποία αναγράφεται η « τυρινή Δευτέρα ». Πάνω στο κοντάρι είναι δεμένο ένα μπουκέτο με λουλούδια. Στην συνέχεια τουφεκιοφόροι μαζί με το μπαϊράκι γύριζαν όλο το χωριό για να δείξουν ότι την άλλη μέρα θα πάνε στην μοσκαράδα, που λέγεται αλλιώς και ανεγρία.
Filed under: 2- Οι Δημοσιεύσεις μου,3- Αναρτήσεις σε άλλα blogs+sites,5- Επικαιρότητα & Σχόλια | Tagged: παράδοση,πολιτισμός,Αιγαίο,Κοινωνική Ανθρωπολογία,Λαογραφία,Νάξος,Ναξιακοί Σύλλογοι,Χορολογία,ελληνική παράδοση | Leave a comment »
Οι Κορδελάδες, τα ήθη και τα έθιμα των Μελάνων Νάξου
Posted on 15/02/2026 by sspiliakos
@naxospressgr-eg6gj
Γιώργος Βερύκοκκος – Οι Κορδελάδες, τα ήθη και τα έθιμα των Μελάνων Νάξου
….«είναι το πιο ωραίο έθιμο πανελλαδικά. Όχι επειδή το κάνουμε εμείς, αλλά νομίζω ότι είναι το πιο ωραίο έθιμο πανελλαδικά και δεν είναι θέμα καρναβαλιού, όπως ορισμένοι νομίζουν…….. ναι είναι παράδοση, είναι ένα έθιμο που είναι από πάρα πάρα πολλά χρόνια, δηλ. οι πιο παλιοί ο πάππος μου είχε γεννηθεί το 1908 φανταστείτε, το θυμάται από παιδάκι και μας λένε ότι αυτό είναι μεταπολεμικό, δηλ. μετά τον πόλεμο βασικά έχει ξεκινήσει όλος αυτός ο θίασος και εξελίσσεται από χωριό σε χωριό. Η ουσία του δηλ. δεν είναι απλά χορεύουμε ή βάζουμε δυο κορδέλες και χορεύουμε!
Είναι πολύ σημαντικό.
Αν θέλετε να σας εξηγήσω. Είναι πολύ σημαντικό να γνωρίζει ο κόσμος την ουσία.
Η ουσία είναι ότι, μετά τον πόλεμο, οι αντάρτες που κατεβαίνανε απ’ το βουνό, τα παιδιά τα δικά μας δηλαδή, που πολεμούσανε και πεινούσανε πάνω στα βουνά, κατεβαίνανε το βράδυ αργά στα χωριά και κατεβαίνανε. Γυναίκες τους περιμένανε πονηρά, κρυφά και καλά και τους είχανε ετοιμάσει φαγιά σε σακουλάκια, σε ταπεράκια να πάρουν και να πάνε να ταΐσουν και τους άλλους στο βουνό για να συνεχίσουν την πορεία τους για τότε που κάνε στον πόλεμο. Μετά λοιπόν, αφού τελείωσε ο πόλεμος πρέπει να πάνε οι ίδιοι οι αντάρτες τότε και πηγαίνανε μετά πια ναι με τη φουστανέλα με όλη τη στολή, αλλά πλέον βάλανε χαρούμενες έντονα χρώματα κορδέλες χαράς και με βιολιά αντί για σπαθιά και τέτοια και βιολιά να χορέψουνε και να ευχαριστήσουνε τις γυναίκες που τους ταΐσανε και δεν πεθάνανε πάνω στο βουνό από ασιτία.
Έτσι λοιπόν, γι’ αυτό είναι και το μπαϊράκι μπροστά η σημαία της κάθε του κάθε θίασου, γιατί θίασος είναι αυτό. Αποτελείται από το Μπαϊράκι και τον Μπαϊρακτάρη, έχει τους Λιάπηδες, τους Τσάτσους που είναι ντυμένοι με την άσπρη καμισόρα και το μαύρο μαντήλι και κρατάνε κι ένα όπλο και βαράνε τουφεκιές και από πίσω λοιπόν είναι οι Κορδελάδες, που η στολή τους απαρτίζεται από το ένα καλσόν άσπρο, τις πολύχρωμε κάλτσες τους, από μέσα φοράνε το βρακί με τα πλεχτά, από τον γύρο μετά, ο γύρος είναι, στους περισσότερους, πλεχτός όλος στο χέρι………………. Αυτό το πράγμα δεν το δίνει ούτε ο αδερφός σε αδερφό, είναι πολύτιμο και μετά είναι ο γύρος από πάνω με τις κορδέλες, τ’ άσπρο πουκάμισο, βάζουμε μπροστά μας κολιέδες, τέλος πάντων είναι ένα ευχάριστο μια ευχάριστη στρατιωτική στολή και με το φέσι τους και από πίσω οι ακόλουθοι.
Και πάμε λοιπόν να ξεκινήσουμε πότε θα βγάλουμε το μπαϊράκι μας την Κυριακή, μια Κυριακή πριν την Τυρινή εβδομάδα……»
Γιώργος Βερύκοκκος – Οι Κορδελάδες, τα ήθη και τα έθιμα των Μελάνων Νάξου
Πηγή:(Youtube.com) Γιώργος Βερύκοκκος – Οι Κορδελάδες, τα ήθη και τα έθιμα των Μελάνων Νάξου
Filed under: 3- Αναρτήσεις σε άλλα blogs+sites | Tagged: Αιγαίο,Νάξος,Ναξιακοί Σύλλογοι,Παραδοσιακός χορός | Leave a comment »
Οι “Γέροι” της Σκύρου
Posted on 15/02/2026 by sspiliakos
της Άννας Παπαμανώλη (Αρχαιολόγου – Εθνολόγου)
Ήτανε λέει, κάποτε στη Σκύρο ένας γέρος με τη γριά του κι είχαν πολλά κατσίκια. Όμως μια νύχτα του χειμώνα έπεσε στο βουνό χιόνι και άγρια παγωνιά κι όλα τα κατσίκια ψόφησαν. Στην απελπισία τους οι βοσκοί ζώστηκαν τα κουδούνια των νεκρών ζώων και ροβόλησαν τις δύσβατες πλαγιές του βουνού μέχρι τη Χώρα. Με το χτύπο των κουδουνιών έφεραν στους χωριανούς τους το μήνυμα της καταστροφής. Από τότε οι Σκυριανοί κρατούν το έθιμο των Γέρων.
Αυτός ο τοπικός σκυριανός μύθος αναφέρεται σε ένα από τα πιο ζωντανά χειμερινά έθιμα του ελληνικού χώρου.
Όλες τις Κυριακές της Αποκριάς αλλά κυρίως την Τυρινή, οι «Γέροι», φορώντας δέρματα κατσικιών και φορτωμένοι με κουδούνια που ζυγίζουν έως και 50 κιλά, εισβάλουν χοροπηδώντας από τα σοκάκια στους κεντρικούς δρόμους της Χώρας της Σκύρου.
Γύρω τους, ντυμένες με ατελείς ή αλλοιωμένες τοπικές ενδυμασίες, στριφογυρίζουν χορεύοντας οι Κορέλες. Συνέχεια
Filed under: 3- Αναρτήσεις σε άλλα blogs+sites,4- Διάφορα άρθρα | Tagged: πολιτισμός,Απόκριες,Αιγαίο,Λαογραφία,ελληνική παράδοση | Leave a comment »
Το έθιμο των Κορδελάτων στη Νάξο (μυθοπλασίες αντί συστηματικής καταγραφής και ενημέρωσης από τα ενημερωτικά portals του νησιού της Νάξου)
Posted on 12/02/2026 by sspiliakos
Η φωτογραφία δεν είναι από επιτέλεση του Δρωμένου στη Γαλήνη, αλλά από αναπαράσταση (με μαθητές) σε σχολική εκδήλωση του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων του Γυμνασίου της Χώρας στην ταβέρνα “ΓΟΡΓΟΝΑ” στην Αγία Άννα.
Το έθιμο των Κορδελάτων στη Νάξο – naxostimes.gr
21/02/2017 17:56
ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Κορδελάτοι της Νάξου! Ένα αποκριάτικο έθιμο το οποίο μεταφέρεται από γενιά σε γενιά και διατηρείται με τον ίδιο ζήλο για να παραδοθεί στους επόμενους…
Δεν υφίσταται έθιμο των Κορδελάτων γενικώς, αλλά αφενός στα διάφορα χωριά του νησιού έχουν και διαφορετική ονομασία και φορεσιά και αφετέρου στα χωριά Γαλήνη, Εγκαρές και Κινίδαρο οι μεταμφιεσμένοι στο μπροστινό μέρος (στο στήθος) φέρουν μαντήλια κι όχι κορδέλες. Σε αντίθεση με τους Μελανίτες και Κουρουνοχωρίτες (Κορδελάδες) που φέρουν μπρος – πίσω κορδέλες και τους Λειβαδίτες (Κορδελάτους) που φέρουν εμπρός μεγάλο μαντήλι σε φιόγκο και πίσω κορδέλες.
Ο Γ. Κρητικός (;) πιστεύει (πιστεύει ή ΓΝΩΡΙΖΕΙ;) ότι είναι ένα καθαρά ορθόδοξο, παγανιστικό έθιμο (;) που ξεκινά από τα χρόνια της Ενετοκρατίας, κάτι που όπως σημειώνει το διαπιστώνουμε από τα υλικά με τα οποία φτιάχνουν το «Μπαϊράκι». (Γιατί; Με ποιο τρόπο;) Ένα χοντρό καλάμι για ιστό, ένα πολύχρωμο μαντίλι για να δηλώσει τη ευφορία και την ευτυχία και ο Σταυρός στην κορυφή του ιστού, στολισμένος με φρούτα (πορτοκάλια) [νεράντζι (ενικός) γιατί του πορτοκαλιού έτρεχαν οι χυμοί του] και λουλούδια της περιοχής.
Ήταν ένας τρόπος για να επικοινωνήσουν μεταξύ τους οι Ορθόδοξοι, διότι ήταν καταπιεσμένοι από τους Καθολικούς Ενετούς, (αν είναι δυνατόν να γράφονται τέτοιοι μύθοι. Οι καταπιεσμένοι Ορθόδοξοι δεν επικοινωνούσαν μεταξύ τους, αλλά έκαναν ατέλειωτες ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΕΙΣ) που είχαν στην ιδιοκτησία τους τα καλύτερα και μεγαλύτερα κτήματα της κοιλάδας των Εγκαρών, όπως φαίνεται και από τις ονομασίες των κτημάτων (Μαργούνο, Χειμωνική Δελλαρόκα, Καλιβούρτση κ.λπ.). Συνέχεια
Filed under: 2- Οι Δημοσιεύσεις μου,3- Αναρτήσεις σε άλλα blogs+sites,5- Επικαιρότητα & Σχόλια | Tagged: πολιτισμός,Αιγαίο,Ελληνικός Παραδοσιακός χορός,Λαογραφία,Ναξιακοί Σύλλογοι,Χορολογία,αισθητική,ελληνική παράδοση | Leave a comment »
Iκάριοι…τραγόμορφοι και κουδουνάτοι!
Posted on 11/02/2026 by sspiliakos
Οι μάσκες μπαίνουν και ο καθωσπρεπισμός κρύβεται μαζί με τα πρόσωπα, η βαθύτερη φύση του ανθρώπου αναδύεται από τα κοινωνικά καλούπια και δείχνει την επιθυμία και ίσως τον πόθο της. Εξαγνίζεται και συμπεριφέρεται όπως θέλει ανεξαρτήτως ηλικίας ή φύλου. Ό,τι είναι στο σκοτάδι, το κλειδωμένο δωμάτιο που ονομάζουμε υποσυνείδητο, βγαίνει στο φως αλλά είναι καθαρό, δεν έχει πονηριά και δόλο, δεν υπονομεύει τις φιλίες ή τις σχέσεις. Αντιθέτως τις κάνει πιο ειλικρινείς και πιο δυνατές. Εκφράζεται χωρίς συντονισμό και με απόλυτη ελευθερία, το ύψιστο αγαθό που δυστυχώς δεν απολαμβάνουν όλοι οι άνθρωποι στη γη.
Η Αποκριά είναι μια από τις πιο χαρακτηριστικές χρονικές περιόδους του έτους, όσον αφορά στην ιδιοτυπία των εθίμων και των γιορτών της. Τα έθιμα των ημερών αυτών έχουν ρίζες στις αρχαίες ελληνικές γιορτές των Κρονίων, των Διονυσίων κ.α., ενώ το καρναβάλι είναι γιορτή προς τιμήν του Κάρνιου Απόλλωνος, προστάτη των βοσκημάτων, ή της νύμφης Κάρνας. Αργότερα πέρασε στους Ρωμαίους και στο Βυζάντιο.
Όμως η χριστιανική εκκλησία καταπολέμησε όλη την σειρά των εθίμων αυτών, ως ειδωλολατρικά κατάλοιπα, όπως χαρακτήριζε κάθε προχριστιανική σκέψη. Παρ’ όλες τις διώξεις και απαγορεύσεις, δεν μπόρεσε να καταργήσει τις λαϊκές αυτές εκδηλώσεις. Επικράτησαν ως από τις σπουδαιότερες γιορτές χαράς, ευθυμίας και διασκέδασης των ανθρώπων. Το καρναβάλι είναι μια ολόκληρη ιστορία, που αναπαριστάνεται με συμβολικά δρώμενα.
Με το πέρασμα του χρόνου οι εκδηλώσεις του καρναβαλιού χάθηκαν σε μικρό ή μεγάλο βαθμό επειδή η διασκέδαση μπόρεσε να γίνει καθημερινή σε κλειστούς ή ανοιχτούς χώρους. Από την άλλη, στα περισσότερα μέρη που έχει πλέον καθιερωθεί έχει περισσότερο καλλιτεχνικό παρά σατυρικό χαρακτήρα και γίνεται με σκοπό τον εντυπωσιασμό.
Η γιορτή γινόταν το Φλεβάρη για να υποδεχτούν την άνοιξη και να εξασφαλίσουν τη γονιμότητα, την ευφορία της γης και τη διαφύλαξη των κοπαδιών. Στα πλαίσια του εορτασμού εκείνου οι ιερείς θυσίαζαν τράγους, ντύνονταν με τις προβιές τους και τριγυρνούσαν στους δρόμους. Φέτος οι τραγόμορφοι κι οι κουδουνάτοι έκαναν την εμφάνισή τους και στη δική μας πόλη.
«…Κατά πάσα πιθανότητα οι Απόκριες συνδέονται με τις διονυσιακές γιορτές και στην Ικαρία, ως τόπο γέννησης του Διόνυσου, που επιβιώνουν μέχρι τις μέρες μας. Ο Σύλλογος Νέων Αγίου Κηρύκου στα πλαίσια των δραστηριοτήτων του, προσπαθεί χωρίς να καπηλευτεί αλλά ούτε και να υπερβάλει, να αναβιώσει, να αναπαραστήσει και να θυμηθεί τα παραδοσιακά καριώτικα δρώμενα. Το σκεπτικό είναι να εναντιωθεί στο κυρίαρχο ρεύμα της παγκοσμιοποίησης και της απάρνησης των ριζών μας. Με μουσικά φεστιβάλ, αθλητικές εκδηλώσεις, περιβαλλοντικές παρεμβάσεις κ.α. Ο σύλλογος είναι σήμερα εδώ με νέες και νέους που αντιστέκονται στο σύγχρονο ξέφρενο κόσμο της ισοπέδωσης, μέσα από τη συντροφιά, την παρέα και την ανάγκη να κάνουμε το χειμώνα μας καλύτερο…»
Έτσι ξεκίνησε το καλωσόρισμά του ο σύλλογος στην πλατεία του Αγίου Κηρύκου μπροστά σ’ ένα κοινό που αριθμητικά ξεπέρασε κάθε προσδοκία. Έπαιξαν (εννοείται με τσαμπουνοφυλάκα) και τραγούδησαν τον Αράπη, το Πιπέρι στην καριώτικη παραλλαγή του, το Γέρο και τον Καριώτικο. Στη συνέχεια έπαιξε το «νέο αίμα», ο Πάστης, ο Παμφίλης και το Καζαλάκι που έχουν τ’ αυτιά τους ορθάνοιχτα και το ίδιο πάθος με τους μεγαλύτερους.
Ένα μεγάλο μπράβο σε όλα τα παιδιά και την αμέριστη συμπαράστασή μας σε οποιαδήποτε μελλοντική πρωτοβουλία ή δραστηριότητα. Είναι σίγουρο ότι έχουν να δώσουν πολλά.
Προηγήθηκαν τραγούδια και χοροί από το Λύκειο των Ελληνίδων. Με το τέλος της εκδήλωσης, στα πηγαδάκια πριν την αποχώρηση, ακούστηκαν όλοι ενθουσιασμένοι και δήλωσαν την πρόθεση τους να συμμετάσχουν την επόμενη χρονιά, όχι πια ως θεατές αλλά ντυμένοι με τις προβιές τους.
Γιάννης Κέφαλος για το ikariamag
Filed under: 3- Αναρτήσεις σε άλλα blogs+sites | Tagged: Απόκριες,Αιγαίο,Ικαρία,Λαογραφία,ελληνική παράδοση | Leave a comment »
ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ από μια ζωντανή στην TV παρουσίαση των Αποκριανών Κορδελάδων
Posted on 10/02/2026 by sspiliakos
Η καθημερινή σκέψη κι επομένως ο καθημερινός λόγος, ως κυρίαρχος δημόσιος λόγος, έχει τοποθετήσει τον επιστημονικό στα ράφια των βιβλιοθηκών και εν πολλοίς σε ιδιωτικά data σε κάποιο σύννεφο του διαδικτύου. Έρχεται ως συνεπίκουρος και το εύκολο τηλεοπτικό μάτι και δημιουργείται έτσι μια εικονική πραγματικότητα, η οποία όμως διαχέεται όχι μόνο τοπικά, ούτε μόνο πανελλαδικά, αλλά πλέον παγκόσμια και “γράφεται” έτσι μια καινούργια πολιτισμική πραγματικότητα, η οποία ούτε καν υπολογίζει τα δεδομένα μιας εποχής. Μιας εποχής αφετηριακής όλων αυτών των πολιτιστικών δρωμένων, τα οποία έχουν την δική τους αλήθεια, αλήθεια των δημιουργών τους και δια των προσώπων, που ενώ ιδιωτεύουν επιστημονικά, καταφέρνουν να επιβάλλουν μέσω των ΜΜΕ την αναληθή και παραμορφωμένη εικόνα του παραδομένου πλούτου μας με έλλειψη κυρίως σεβασμού και προς τους παραδόσαντες και προς τους αναμένοντες δικαιωματικά την παράδοση του πλούτου.
ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ από μια ζωντανή στην TV παρουσίαση των Αποκριανών Κορδελάδων
Filed under: 2- Οι Δημοσιεύσεις μου,4- Διάφορα άρθρα | Tagged: πολιτισμός,Αιγαίο,Ελληνικός Παραδοσιακός χορός,Κοινωνική Ανθρωπολογία,Λαογραφία,Ναξιακοί Σύλλογοι,ελληνική παράδοση | Leave a comment »
Οι νέοι Έλληνες ανακαλύπτουν ξανά τη δύναμη του παραδοσιακού χορού
Posted on 30/12/2025 by sspiliakos
Σε μια εποχή οθονών και ταχύτητας, οι νέοι Έλληνες ανακαλύπτουν ξανά χορούς αιώνων. Το ΤΟ ΒΗΜΑ International Edition συνομιλεί με τους δασκάλους και τους χορευτές πίσω από την αναβίωση.
Είναι αυτό το τραγούδι που θυμάσαι από την παιδική σου ηλικία, όταν οι Έλληνες παππούδες σου σε τραβούσαν στον τρελό χορό την Κυριακή του Πάσχα. Σήμερα, αυτές οι ίδιες νότες φέρνουν ένα χαμόγελο στο πρόσωπό σας. Απλώνεις το χέρι σου και ξεκινάς προς τη σκηνή της συναυλίας. Στην πορεία, άλλοι έρχονται μαζί σας. Σύντομα η μουσική βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη: κλαρίνο, ούτι, λύρα και νταούλι ακούγονται στο ρυθμό τραγουδιών αιώνων. Ένας κύκλος σχηματίζεται και διευρύνεται. Νέοι Έλληνες και ξένοι με αθλητικά παπούτσια και φούτερ πιάνονται χέρι-χέρι και ο παραδοσιακός χορός απογειώνεται!
Πηγή: Young Greeks Rediscovering the Power of Traditional Dance – tovima.com
Στα Ελληνικά: Οι νέοι Έλληνες ανακαλύπτουν ξανά τη δύναμη του παραδοσιακού χορού
Filed under: 3- Αναρτήσεις σε άλλα blogs+sites,4- Διάφορα άρθρα | Leave a comment »
Προσοχή με τα Σεμινάρια ή όπως αλλιώς τα ονοματίζουν!!
Posted on 19/12/2025 by sspiliakos
Παρακολουθούμε τον τελευταίο καιρό να αναρτώνται αφίσες για “Σεμινάρια” για πολιτισμικά στίγματα μιας απέραντης Αιγαιοπελαγίτικης πολιτείας κι έκανα τις παρακάτω σκέψεις διατυπωμένες με ερωτηματικό τρόπο.
Δηλαδή άμα έχεις στο σπίτι ένα μπουκάλι
- Ρακή Αξώτικη από Σούπερ Μάρκετ
- ή Αμοργιανή Ψημένη
- ή Λαδοτύρι από τη Λέσβο
- ή σε φίλεψαν Θερμιώτικα Σφουγγάτα
- ή έφαγες Λημνιά Φλωμάρια
- ή προσκύνησες στην Εκατονταπυλιανή της Πάρου
- ή παρακολούθησες με την χορευτική ομάδα σου μια ή δυό φορές ένα Αποκριάτικο Έθιμο
- ή ……..
πιστεύεις ότι είσαι έτοιμος να παραδώσεις ως ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ αντίγραφο του χορευτικού βίου αυτών των νησιωτών σε λεγόμενα σεμινάρια, όπου προσέρχονται άνθρωποι με καλοπροαίρετη τη σκέψη για να διδαχθούν;
Ανήκουμε σε μια μεταχορευτική κοινωνία, η οποία δανείζεται καταγραφικά στοιχεία από άλλους του χορευτικού βίου από τον πλούτο των κοινοτήτων, την μετασχηματίζει και με όπλο τον προβληματικό, μη συστηματικό τρόπο συ-στήνει σεμινάρια, τα οποία εξ ορισμού έρχονται αντιμέτωπα με τον διεθνή ορισμό της λέξης – όρου.
Κι αυτό που είναι και λέγεται ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ με διαρκή συμμετοχική παρατήρηση στον τόπο των χορευτικών δρωμένων και χνώτιασμα με τα υποκείμενά τους, ήτοι τους βιώνοντες τούτα συνδρώντες;
Ώπα μπάστα!!!
Filed under: 2- Οι Δημοσιεύσεις μου | Tagged: πολιτισμός,Αιγαίο,Ελληνικός Παραδοσιακός χορός,Νάξος,Παραδοσιακός χορός,Χορολογία | Leave a comment »
ΤΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑΤΟΡΕΣ (ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ και ΤΖΑbΟΥΝΑ + dΟΥbΑΚΙ)
Posted on 06/12/2025 by sspiliakos
ΤΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑΤΟΡΕΣ
(ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ και ΤΖΑbΟΥΝΑ + dΟΥbΑΚΙ)
(Απόσπασμα από το βιβλίο του Δρ. Σταύρου Χαρ. Σπηλιάκου)
“ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ και ΠΑΙΧΝΙΔΙΑΤΟΡΟΙ του ΧΟΡΟΥ στη ΝΑΞΟ”
– Τα Μουσικά όργανα στη βιβλιογραφία
– Ηχητικά αντικείμενα και ψευδο-όργανα
– Αναφορές – Εκφράσεις – Τραγούδια – Ποιήματα – Παροιμίες για τα λαϊκά μουσικά όργανα
– Η τζαbούνα (κατασκευή – λαογραφικά στοιχεία)
– Το dουbάκι
Το πλήρες κείμενο της εν λόγω εργασίας έχει ως εξής:
Το πλήρες κείμενο
Filed under: 2- Οι Δημοσιεύσεις μου | Tagged: πολιτισμός,Αιγαίο,Ελληνικά μουσικά λαϊκά όργανα,Κινίδαρος,Κοινωνική Ανθρωπολογία,Λαογραφία,Παιχνιδιάτορες,ελληνική παράδοση | Leave a comment »
Η Λαογραφία και η Λειτουργία του Νεοελληνικού χορού
Posted on 01/12/2025 by sspiliakos
Με την αφυπηρέτηση ενός Ακαδημαϊκού ξεκινάει μια νέα ακόμα πιο δημιουργική περίοδος της ζωής του. Αυτό το έχει κάνει πράξη ο Ομότιμος Καθηγητής της Λαογραφίας, Νάξιος Μανόλης Σέργης με τις εκδόσεις πολλών βιβλίων από αυτά που είχε κατά νου, αλλά οι Πανεπιστημιακές του υποχρεώσεις και οι συνεχείς ερευνητικές του προσπάθειες δεν επέτρεπαν την πραγματοποίησή τους.
Εκτιμώντας οι συνάδελφοί του του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης την προσφορά του στην Επιστήμη δημιούργησαν ένα δίτομο Τιμητικό έργο με επιστημονικές εργασίες με τίτλο:
“Τση αρχοδιάς αχνάρια”.
Τιμή για μένα να συμπεριληφθεί στον τόμο Β’ εργασία μου με τίτλο:
“Η Λαογραφία και η λειτουργία του Νεοελληνικού Χορού”.
Ευχές για οικογενειακή ευτυχία και δημιουργική πνευματική δράση.
Η Λαογραφία και η Λειτουργία του Νεοελληνικού χορού
Η Λαογραφία και η Λειτουργία του Νεοελληνικού χορού
Το πλήρες κείμενο της εν λόγω εργασίας έχει ως εξής (τόμ. Β’, σελ. 1317):
Filed under: 2- Οι Δημοσιεύσεις μου | Tagged: πολιτισμός,Ελληνικός Παραδοσιακός χορός,Λαογραφία,Χορολογία,ελληνική παράδοση | Leave a comment »
xoroballomata 
Πρέπει να έχετε συνδεθεί για να σχολιάσετε.