Przejdź do zawartości

Indie

Ze starnë Wikipedia
Indie
भारत
(Bhārat)
Mòtto: सत्यमेव जयते
(Jeno prôwda zwëcãża)
Himn: Jana Gana Mana
Indie na karce
Òficjalny jãzëkHindi
StolëcaNowé Delhi
Fòrma państwarepùblika
PrezydeńtDraupadi Murmu
PremiéraNarendra Modi
Wiéchrzëzna
% wòdë
3.287.590 km²
9,56%
Lëdztwò (2025)1 463 865 525
Dëtkrupia (INR)
Czasowô conaUTC 5:30
Nôrodné swiãto15 zélnika
Kòd ISO 3166IN
Internet.in
Aùtowi kòdIND
Telefón+91

Indie (hindi: भारत, Bhārat, pò anielskù: India) to państwò w pôłniowi Azji, na Indijsczim półostrówie.

Historiô

[edicëjô | edituj kòd]

Indie to barzo stôrô cywilizacëjô. Pòwstała ok. 3300 p.n.e. w dolënie Indusu[1]. Jej wôżnymi zwënégami sã kanalizacëjô, systema miar i wôg czy kòłowi transpòrt. Jãzëkã bëł Sanskrit Bëło też tam wiele religijów, nôstarszô je wedizm (pòtemù braminizm i hinduizm), Indie sã także tatczëznã bùddizmu, chtërën narodzëł sã w VI stalata p.n.e.[2]

W 320 p.n.e. indijscze garde-państwa òstały zjednóne pòd wòdzã Czandragupti z dinastëji Maurjów, chtërna stwòrzëła stolemne jimperium, zmòcnione pòtemù przez Aśokę. Rozkwit Indji miał mol za rzãdów dinastëji Gùptów (ok. 320–ok. 540) w jich czasach bëło rozszérzenié greńc państwa[3]. Jimperium ùstało jistniec z przëczëne nôjôzdu Hunów. VII-XII st miały mol nôjôzdi mùzułmónów.

W 1526 pòwstało państwo wiôldżich Mogołów, chtërne w XIX stalata stało sã britijskô kòloniã (Britijsczé Indie)[4]. 15 zélnika 1947 Indie zwëskałë samòstójnotã[5]. 26 stëcznika Indie stały sã repùblikã[6] (do 1950 przédnikã kraju bëł król britijsczi).

Demografiô

[edicëjô | edituj kòd]

W 2025 Indie bëłë nôbarzi zalëdzônym krajem swiata. Lëdztwo je 1 463 865 525[7] mieszkańców, w tim: : 39% to Hindusë, 8% Telugòwie, 8% Bengalczëcë, 7% Marathowie, 7% Tamilowie, 5% Gùdzaratowie, 4% Kannadowie, 4% Keralczëcë (18% jinsze miészëznë).

Nôwikszô religijô to hinduizm, chtërnego w 2011 wëznawało 79.8%, na drëdzim molu islam, zaòstałë chrzescëjaństwò 2.3%, sikhizm 1.7% a jinsze niesprecyzowône 2%[8].

Przëpisë

[edicëjô | edituj kòd]

Bùtnowé lënczi

[edicëjô | edituj kòd]

Image Commons: Indie – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

Państwa w Azji
Afganistan | Armeniô | Azerbejdżan | Bahrajn | Bangladesz | Bhutan | Brunejô | Chinë | Cyper | Filipinë | Grëzóńskô | Indie | Iran | Irak | Izrael | Japóńskô | Jemen | Indonezjô | Jordaniô | Kambòdżô | Katar | Kazachstan | Kirgistan | Kùwejt | Laòs | Liban | Malediwë | Malezjô | Mòngòlskô | Mianma | Nepal | Nordowô Kòreja | Òman | Pakistan | Palestina | Pòrénczny Timór | Pôłniowô Kòreja | Ruskô | Saudijskô Arabiô | Sri Lanka | Syngapùr | Syriô | Tadżikistan | Tajlandiô | Tajwan | Tëreckô | Turkmenistan | Ùzbekistan | Wietnam | Zjednóné Arabsczé Emiratë
Zanôléżné teritoria: Makaù | Tibet
Nieùznôwóné teritoria: Kùrdistan | Nordowi Cyper
Teritoria państwów bùten Azje: Aùstraliô: Gòdowi Òstrów ë Kòkòsowé Òstrowë | Egipt: Synaj | Greckô: òstrowë Spòradë, Chijos ë Lesbòs


Image To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.