Portugal

Republik Portugal República Portuguesa (Portugis)
Bendera Jata
Lagu kebangsaan: A Portuguesa
Lokasi Portugal (hijau tua) dalam Kesatuan Eropah (hijau muda)
Ibu negara dan bandar terbesar}	Lisbon 38°46′U 9°9′B
Bahasa rasmi	Bahasa Portugis
Bahasa serantau teriktiraf	Bahasa Miranda
Demonim	Portugis
Pemerintah	Republik kesatuan separa presiden
• Presiden	António José Seguro
• Perdana Menteri	Luís Montenegro
Badan perundangan	Perhimpunan Republik
Pembentukan
• Daerah Portugal	868
• Pertempuran São Mamede	24 Jun 1128
• Pengisytiharan kerajaan	1139
• Perjanjian Zamora	5 Oktober 1143
• Pengiktirafan kepausan	23 Mei 1179
• Penubuhan republik	5 Oktober 1910
• Revolusi Bunga Teluki	25 April 1974
• Perlembagaan semasa	2 April 1976
Keluasan
• Jumlah	92,225.20 km2 (35,608.35 bt2)
Populasi
• Perkiraan 2025	11,405,627
• Bancian penduduk tahun 2021	10,347,892
• Kepadatan	123.7/km2 (320.4/sq mi)
KDNK (nominal)	2025
• Jumlah	AS$346.64 bilion
• Per kapita	AS$32,081.8
Gini (2024)	30.9 sederhana
HDI (2023)	0.890 sangat tinggi (ke-40)
Mata wang	Euro (€) (EUR)
Zon waktu	UTC±0; −1 (WET dan AZOT)
• Musim panas (DST)	UTC+1; ±0 (WEST dan AZOST)
Kod panggilan	+351
Kod ISO 3166	PT
DPT internet	.pt

Portugal, secara rasminya Republik Portugal (Portugis: República Portuguesa), ialah sebuah negara di barat daya Eropah. Wilayahnya merangkumi bahagian barat Semenanjung Iberia serta dua kepulauan autonomi di Lautan Atlantik Utara, iaitu Azores dan Madeira. Portugal tanah besar bersempadan dengan Sepanyol di utara dan timur serta Lautan Atlantik di barat dan selatan. Lisbon ialah ibu negara dan bandar terbesarnya, manakala Porto merupakan pusat bandar dan ekonomi utama di bahagian utara.

Portugal ialah sebuah republik kesatuan separa presiden yang diperintah menurut Perlembagaan 1976. Presiden ialah ketua negara, manakala perdana menteri mengetuai kerajaan. Negara ini mempunyai kira-kira 11.4 juta penduduk pada 2025 dan keluasan 92,225 kilometer persegi. Sebahagian besar penduduk tertumpu di pesisir Atlantik, khususnya di kawasan metropolitan Lisbon dan Porto, sedangkan beberapa kawasan pedalaman mengalami penuaan dan penyusutan penduduk. Bahasa Portugis ialah bahasa rasmi, sementara bahasa Miranda diberikan pengiktirafan dan perlindungan undang-undang di kawasan penuturannya.

Negara Portugal terbentuk secara beransur-ansur semasa Reconquista. Afonso Henriques mengukuhkan kedudukannya selepas Pertempuran São Mamede pada 1128, menggunakan gelaran raja pada abad ke-12 dan memperoleh pengiktirafan kepausan pada 1179. Sempadan Portugal tanah besar hampir mencapai bentuknya yang moden pada penghujung abad ke-13. Pada abad ke-15 dan ke-16, pelayaran Portugis membuka laluan laut ke Afrika, Asia dan Amerika serta menghasilkan sebuah empayar maritim yang luas. Empayar itu menghubungkan perdagangan antara benua, tetapi turut dibina melalui peperangan, penaklukan, pemerintahan penjajah dan perdagangan hamba.

Monarki digulingkan pada 1910 dan digantikan oleh Republik Pertama. Rampasan kuasa tentera pada 1926 kemudiannya membawa kepada pemerintahan autoritarian Estado Novo, yang bertahan sehingga Revolusi Bunga Teluki pada 25 April 1974. Revolusi tersebut membuka jalan kepada demokrasi, penamatan Perang Penjajahan Portugal dan kemerdekaan kebanyakan jajahan Portugal di Afrika. Portugal menyertai Komuniti Ekonomi Eropah pada 1986 dan menjadi sebahagian daripada zon euro sejak 1999.

Portugal ialah sebuah negara berpendapatan tinggi dengan ekonomi yang dikuasai sektor perkhidmatan, perindustrian berorientasikan eksport serta kegiatan pelancongan yang besar. Negara ini merupakan anggota Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu, Kesatuan Eropah, Pertubuhan Perjanjian Atlantik Utara, Pertubuhan Kerjasama dan Pembangunan Ekonomi dan Komuniti Negara Berbahasa Portugis. Pengaruh sejarahnya dapat dilihat pada penyebaran bahasa Portugis, seni bina, agama, masakan dan tradisi kebudayaan di beberapa bahagian Afrika, Asia dan Amerika.

Etimologi

Nama Portugal berasal daripada bentuk zaman pertengahan Portucale, yang dikaitkan dengan nama petempatan Rom–Celt Portus Cale di muara Sungai Douro. Unsur Latin portus bermaksud “pelabuhan”. Asal tepat unsur Cale masih diperdebatkan dan mungkin berkaitan dengan nama sebuah petempatan atau kelompok penduduk pra-Rom di kawasan berkenaan.

Pada zaman pemerintahan Rom dan awal Zaman Pertengahan, bentuk Portucale digunakan bagi kawasan sekitar Porto dan Vila Nova de Gaia. Nama itu kemudian diperluas kepada daerah di antara Sungai Douro dengan Sungai Minho. Apabila daerah tersebut berkembang menjadi sebuah pemerintahan yang berasingan, Portucale beransur-ansur berubah menjadi Portugal. Penjelasan lain yang mengaitkan nama itu dengan dewi Celt, bahasa Gaelik atau bentuk Portus Gallus tidak mendapat penerimaan yang meluas dalam kajian sejarah dan linguistik moden.

Sejarah

Prasejarah dan zaman purba

Peta bentuk muka bumi Portugal tanah besar.

Kawasan Portugal kini telah didiami sejak zaman Paleolitik. Tapak seni batu prasejarah di Lembah Côa mengandungi ribuan ukiran terbuka yang dihasilkan sejak Paleolitik Akhir dan merupakan antara himpunan seni batu prasejarah terpenting di dunia. Pembinaan monumen megalit, pengembangan pertanian dan penternakan serta pembentukan petempatan tetap berlaku secara berperingkat pada zaman Neolitik dan Zaman Logam.

Sebelum penaklukan Rom, bahagian barat Semenanjung Iberia didiami oleh beberapa masyarakat, termasuk orang Lusitania, Gallaeci, Celtici dan Conii. Pedagang Fenisia, Yunani dan Carthage pula mewujudkan hubungan perdagangan dengan petempatan pesisir. Rom memasuki Semenanjung Iberia semasa Perang Punik Kedua pada penghujung abad ke-3 SM. Penaklukan wilayah barat berlangsung lama dan menghadapi tentangan, terutama pemberontakan Lusitania yang diketuai Viriathus pada abad ke-2 SM.

Di bawah Empayar Rom, sebahagian besar Portugal selatan dan tengah dimasukkan ke dalam wilayah Lusitania, yang beribu kota di Emerita Augusta, kini Mérida, Sepanyol. Bahagian utara pula menjadi sebahagian daripada Gallaecia. Pemerintahan Rom membawa pembangunan jalan raya, jambatan, bandar, lombong dan sistem pertanian, di samping penyebaran bahasa Latin yang kemudiannya menjadi asas bahasa Portugis.

Selepas kemerosotan kuasa Rom pada abad ke-5, orang Suebi membentuk sebuah kerajaan di Gallaecia, manakala Visigoth akhirnya menguasai hampir seluruh Semenanjung Iberia. Pada 711, tentera Islam dari Afrika Utara menyeberangi Selat Gibraltar dan menakluki sebahagian besar semenanjung. Wilayah Portugal kini kemudiannya menjadi sebahagian daripada al-Andalus, walaupun kawasan utara silih berganti antara kuasa Islam dengan kerajaan Kristian. Pemerintahan Islam meninggalkan kesan pada pertanian, sistem pengairan, kosa kata, seni bina dan susunan petempatan, khususnya di bahagian tengah dan selatan negara.

Pembentukan kerajaan

Sebuah daerah Kristian yang dikenali sebagai Daerah Portugal dibentuk di kawasan sekitar Porto pada abad ke-9. Daerah itu disusun semula pada penghujung abad ke-11 sebagai wilayah naungan Kerajaan León. Pada 1128, Afonso Henriques menewaskan penyokong ibunya, Teresa dari León, dalam Pertempuran São Mamede dan mengambil alih pemerintahan daerah tersebut.

Afonso menggunakan gelaran raja selepas kemenangannya dalam Pertempuran Ourique, yang menurut tradisi berlaku pada 1139. Perjanjian di Zamora pada 1143 lazimnya dianggap sebagai satu tahap penting dalam pengiktirafan kedudukannya, tetapi sifat perundangan perjanjian itu dan tarikh tepat kemerdekaan Portugal masih dibincangkan oleh ahli sejarah. Pengiktirafan kepausan yang lebih jelas diberikan melalui bula Manifestis Probatum oleh Paus Alexander III pada 1179.

Kerajaan itu berkembang ke selatan melalui penaklukan wilayah al-Andalus. Lisbon ditawan pada 1147 dengan bantuan tentera Perang Salib. Penaklukan Algarve pada 1249 secara umumnya menandakan berakhirnya perluasan wilayah Portugal di Semenanjung Iberia. Perjanjian Alcañices pada 1297 menetapkan sebahagian besar sempadan dengan Castile yang kekal hingga kini, menjadikan sempadan Portugal antara yang paling stabil di Eropah.

Pada Zaman Pertengahan akhir, monarki memperkukuh pentadbiran, menggalakkan pertanian dan perdagangan serta mengembangkan bandar pelabuhan. Universiti Coimbra, yang asalnya ditubuhkan di Lisbon pada 1290, menjadi institusi penting dalam kehidupan intelektual kerajaan.

Pengembangan maritim dan empayar

Menara Belém di Lisbon dibina pada awal abad ke-16 dan dikaitkan dengan zaman pengembangan maritim Portugal.

Penawanan Ceuta di Afrika Utara pada 1415 menandakan permulaan perluasan Portugal ke luar Semenanjung Iberia. Sepanjang abad ke-15, pelaut Portugis meneroka pesisir barat Afrika, membangunkan teknik pelayaran laut lepas dan menduduki atau menjajah Madeira, Azores serta beberapa pulau di Teluk Guinea. Penaungan diraja, termasuk kegiatan yang dikaitkan dengan Putera Henry si Pelayar, membantu perkembangan kartografi, pembinaan kapal dan perdagangan maritim.

Bartolomeu Dias mengelilingi Tanjung Harapan pada 1488. Vasco da Gama tiba di India melalui laut pada 1498, sementara armada Pedro Álvares Cabral sampai ke pesisir Brazil pada 1500. Perjanjian Tordesillas pada 1494 membahagikan lingkungan pengembangan Portugal dan Castile di luar Eropah, walaupun pembahagian itu tidak diiktiraf oleh semua kuasa lain.

Portugal membina rangkaian kubu, pelabuhan perdagangan dan jajahan yang terbentang dari Brazil dan pesisir Afrika hingga Teluk Parsi, India, Asia Tenggara, China dan Jepun. Goa, Melaka dan Macau menjadi antara pusat penting rangkaian tersebut. Perdagangan rempah, emas, gula dan barangan lain memperkayakan mahkota serta golongan pedagang, tetapi empayar itu turut bergantung pada kekerasan tentera, pemaksaan monopoli dan perhambaan. Pedagang dan pihak berkuasa Portugis memainkan peranan besar dalam perdagangan hamba Atlantik, termasuk penghantaran orang Afrika secara paksa ke Brazil.

Kematian Raja Sebastian tanpa waris dalam Pertempuran Alcácer Quibir pada 1578 mencetuskan krisis pewarisan. Pada 1580, Raja Philip II dari Sepanyol memperoleh takhta Portugal, lalu mewujudkan Kesatuan Iberia di bawah raja-raja Habsburg. Portugal mengekalkan undang-undang dan institusinya sendiri, tetapi empayarnya menjadi sasaran musuh Sepanyol. Pemberontakan pada 1 Disember 1640 mengangkat John IV daripada Wangsa Braganza sebagai raja. Kemerdekaan Portugal akhirnya diiktiraf oleh Sepanyol pada 1668.

Gempa bumi, liberalisme dan berakhirnya monarki

Pada 1 November 1755, gempa bumi besar, tsunami dan kebakaran memusnahkan sebahagian besar Lisbon serta menjejaskan kawasan lain di Portugal dan Afrika Utara. Kerajaan di bawah Marquis Pombal menyelia pembinaan semula ibu negara mengikut rancangan bandar yang lebih teratur dan melaksanakan pembaharuan pentadbiran, pendidikan serta ekonomi.

Portugal diserang oleh tentera Perancis semasa Perang Napoleon pada 1807. Keluarga diraja dan kerajaan berpindah ke Rio de Janeiro dengan perlindungan armada British. Pembukaan pelabuhan Brazil kepada perdagangan antarabangsa dan peningkatan kedudukan politik Brazil mengubah hubungan dalam empayar. Revolusi Liberal 1820 menuntut pemerintahan berperlembagaan dan kepulangan istana ke Lisbon. Brazil mengisytiharkan kemerdekaan pada 1822 di bawah Pedro, putera raja Portugal.

Abad ke-19 dicirikan oleh konflik antara golongan liberal dengan penyokong pemerintahan mutlak, termasuk Perang Liberal dari 1828 hingga 1834. Selepas kemenangan pihak liberal, Portugal berkembang sebagai monarki berperlembagaan. Pembinaan kereta api, perindustrian dan peluasan pendidikan berlaku secara beransur-ansur, tetapi kewangan kerajaan yang lemah, ketidaksamaan sosial dan pertikaian mengenai wilayah penjajahan menjejaskan kestabilan politik.

Pada 1 Februari 1908, Raja Carlos I dan putera mahkotanya dibunuh di Lisbon. Dua tahun kemudian, Revolusi 5 Oktober 1910 menggulingkan Raja Manuel II dan menubuhkan republik.

Republik dan Estado Novo

Republik Pertama memperkenalkan perlembagaan baharu, pemisahan yang lebih luas antara negara dengan Gereja Katolik serta beberapa pembaharuan pendidikan. Namun begitu, kerajaan republik menghadapi pergantian kabinet yang kerap, pemberontakan tentera, keganasan politik dan masalah kewangan. Portugal menyertai Perang Dunia Pertama di pihak Kuasa Bersekutu, dengan tentera dihantar ke Flanders dan Afrika.

Rampasan kuasa pada 28 Mei 1926 menamatkan Republik Pertama dan membentuk pemerintahan tentera. Pada 1933, perlembagaan baharu mewujudkan Estado Novo, sebuah rejim autoritarian, korporatis dan nasionalis yang dikaitkan terutamanya dengan António de Oliveira Salazar. Rejim itu mengehadkan kebebasan politik, menapis media dan menggunakan polis rahsia untuk mengekang pembangkang. Portugal kekal berkecuali dalam Perang Dunia Kedua, tetapi membenarkan pihak Bersekutu menggunakan pangkalan di Azores sejak 1943.

Portugal menjadi anggota pengasas NATO pada 1949. Namun, berbeza daripada kuasa Eropah lain yang menjalankan penyahjajahan selepas Perang Dunia Kedua, Estado Novo mempertahankan wilayah Afrika sebagai bahagian yang kononnya tidak terpisah daripada negara. Pemberontakan bersenjata bermula di Angola pada 1961 dan kemudian merebak ke Guinea Portugis serta Mozambique. Perang Penjajahan Portugal membebankan kewangan negara dan melibatkan sebahagian besar angkatan tentera. Salazar digantikan oleh Marcelo Caetano pada 1968, tetapi asas rejim dan dasar penjajahannya dikekalkan.

Revolusi Bunga Teluki dan demokrasi

Pada 25 April 1974, pegawai pertengahan dalam Gerakan Angkatan Tentera menggulingkan Estado Novo melalui Revolusi Bunga Teluki. Rampasan kuasa itu mendapat sokongan awam yang meluas dan berlaku dengan pertumpahan darah yang terhad. Tempoh peralihan selepas revolusi menyaksikan persaingan antara kelompok politik, nasionalisasi beberapa industri, pembaharuan tanah serta pembentukan institusi demokrasi.

Perang penjajahan ditamatkan dan Angola, Tanjung Verde, Guinea-Bissau, Mozambique serta São Tomé dan Príncipe mencapai kemerdekaan pada 1974 dan 1975. Ratusan ribu penduduk Portugal dan keturunan Portugis berpindah dari bekas jajahan Afrika ke Portugal. Timor Portugis diduduki Indonesia pada 1975 sebelum mencapai kemerdekaan sebagai Timor-Leste pada 2002. Pentadbiran Portugal di Makau diserahkan kepada China pada 1999.

Pilihan raya bebas untuk Perhimpunan Perlembagaan diadakan pada 25 April 1975. Perlembagaan baharu diluluskan pada 2 April 1976 dan menjadi asas republik demokratik semasa. Portugal menyertai Komuniti Ekonomi Eropah pada 1 Januari 1986, menyertai Kawasan Schengen pada 1995 dan menjadi anggota pengasas zon euro pada 1999. Wang kertas dan syiling euro mula digunakan pada 2002.

Integrasi Eropah menyumbang kepada pembangunan infrastruktur, peluasan perkhidmatan awam dan perubahan ekonomi. Portugal menerima bantuan kewangan Kesatuan Eropah dan Tabung Kewangan Antarabangsa dari 2011 hingga 2014 semasa krisis hutang Eropah. Selepas itu, ekonomi kembali berkembang, walaupun negara terus menghadapi cabaran produktiviti, penuaan penduduk, kemampuan perumahan dan perbezaan pembangunan antara wilayah.

Geografi

Bentuk muka bumi dan kepulauan

Portugal mempunyai keluasan keseluruhan kira-kira 92,225 kilometer persegi. Portugal tanah besar membentuk sebahagian besar wilayah negara dan memanjang di sepanjang pesisir Atlantik barat Semenanjung Iberia. Sempadan daratnya hanya dikongsi dengan Sepanyol.

Bentuk muka bumi tanah besar secara umumnya lebih bergunung-ganang di utara Sungai Tagus dan lebih rendah serta beralun di selatan. Banjaran utama termasuk Serra da Estrela, yang mengandungi titik tertinggi di tanah besar, Torre, pada ketinggian 1,993 meter. Kawasan Minho dan Trás-os-Montes di utara mempunyai lembah sungai serta tanah tinggi, manakala kawasan Alentejo didominasi dataran dan bukit landai. Algarve di selatan merangkumi pergunungan rendah, dataran pesisir, lagun dan tebing batu kapur.

Sungai utama termasuk Douro, Tagus, Guadiana, Minho dan Mondego. Kebanyakan sungai utama mengalir dari Sepanyol ke Lautan Atlantik, manakala Mondego merupakan sungai terpanjang yang keseluruhan alirannya berada di Portugal. Muara Tagus di Lisbon dan muara Sado berhampiran Setúbal membentuk kawasan tanah lembap yang penting.

Azores terdiri daripada sembilan pulau gunung berapi di Atlantik Utara. Gunung Pico di Pulau Pico mencapai ketinggian 2,351 meter dan merupakan titik tertinggi Portugal. Madeira terdiri daripada pulau utama Madeira, Porto Santo dan beberapa pulau kecil. Kedua-dua kepulauan terletak di rantau biogeografi Makaronésia dan mempunyai tahap endemisme yang tinggi.

Kedudukan Portugal berhampiran sempadan beberapa struktur tektonik menjadikannya terdedah kepada gempa bumi, khususnya di Azores dan bahagian barat daya tanah besar. Hakisan pesisir, gelombang ribut dan kenaikan aras laut turut memberikan risiko kepada beberapa kawasan pantai.

Iklim

Portugal tanah besar mempunyai iklim yang sebahagian besarnya tergolong dalam kategori iklim Mediterranean musim panas panas dan musim panas sederhana menurut pengelasan Köppen. Pengaruh Atlantik mengurangkan julat suhu di kawasan pesisir, manakala pedalaman mengalami perbezaan suhu bermusim yang lebih besar.

Bahagian barat laut, termasuk Minho dan pesisir Douro, menerima hujan paling banyak. Hujan semakin berkurang ke arah pedalaman dan tenggara, dengan kawasan Baixo Alentejo dan Algarve antara yang paling kering. Musim panas lazimnya kering dan cerah, manakala kebanyakan hujan turun dari musim luruh hingga musim bunga. Salji berlaku secara berkala di kawasan pergunungan utara dan tengah, terutama Serra da Estrela.

Azores mempunyai iklim lautan yang sederhana, lembap dan berubah-ubah sepanjang tahun. Madeira pula beriklim sederhana hingga subtropika, dengan perbezaan ketara antara cerun utara yang lebih lembap dengan pesisir selatan yang lebih panas dan kering.

Biodiversiti dan alam sekitar

Istana Pena dan persekitaran berhutan di Sintra.

Pertemuan pengaruh Atlantik, Mediterranean dan Makaronésia menghasilkan kepelbagaian habitat yang tinggi. Ekosistem Portugal merangkumi hutan oak, belukar Mediterranean, padang rumput, tanah lembap, bukit pasir, tebing pesisir serta hutan laurel subtropika. Spesies endemik amat ketara di Azores dan Madeira.

Rangkaian kawasan perlindungan negara merangkumi taman negara, taman semula jadi, rizab semula jadi dan landskap perlindungan. Taman Negara Peneda-Gerês di utara merupakan satu-satunya kawasan yang diklasifikasikan sebagai taman negara. Hutan Laurisilva di Madeira, tinggalan hutan laurel yang pernah tersebar luas di Eropah selatan, merupakan tapak Warisan Dunia semula jadi UNESCO.

Kebakaran hutan, kemarau, kemerosotan tanah, spesies invasif dan tekanan pembangunan pesisir merupakan antara masalah alam sekitar utama. Perubahan iklim dijangka meningkatkan kekerapan gelombang haba dan kemarau serta memperbesar risiko kebakaran dan kekurangan air, terutama di selatan. Pengurusan hutan turut dipengaruhi oleh pemecahan pemilikan tanah, pengabaian kawasan luar bandar dan penanaman spesies yang mudah terbakar.

Politik

Perlembagaan dan institusi

Portugal ialah sebuah republik separa presiden yang berasaskan Perlembagaan 1976. Perlembagaan menetapkan empat organ kedaulatan: presiden republik, Perhimpunan Republik, kerajaan dan mahkamah.

Presiden dipilih secara langsung untuk tempoh lima tahun dan tidak boleh memegang lebih daripada dua penggal berturut-turut. Presiden melantik perdana menteri dengan mengambil kira keputusan pilihan raya, boleh membubarkan Perhimpunan Republik dalam keadaan yang ditetapkan oleh perlembagaan, memveto undang-undang dan bertindak sebagai panglima tertinggi angkatan tentera. António José Seguro mengangkat sumpah sebagai presiden ke-21 pada 9 Mac 2026.

Kerajaan menjalankan dasar umum negara dan diketuai oleh perdana menteri. Luís Montenegro mengetuai Kerajaan Perlembagaan XXV sejak Jun 2025, selepas sebelumnya mengetuai Kerajaan Perlembagaan XXIV. Kerajaan bertanggungjawab kepada presiden dan Perhimpunan Republik menurut pembahagian kuasa yang ditetapkan oleh perlembagaan.

Perhimpunan Republik ialah badan perundangan unikameral yang terdiri daripada 230 orang ahli. Ahlinya dipilih melalui perwakilan berkadar dalam kawasan pilihan raya berbilang ahli. Politik demokratik Portugal bersifat berbilang parti. Parti Sosialis dan Parti Demokratik Sosial secara tradisinya menjadi dua parti pemerintahan utama, walaupun parti lain memperoleh pengaruh yang lebih besar sejak dekad 2010-an.

Sistem kehakiman merangkumi mahkamah kehakiman dan pentadbiran yang berasingan, dengan Mahkamah Agung Keadilan dan Mahkamah Pentadbiran Agung sebagai badan tertinggi bagi bidang masing-masing. Mahkamah Perlembagaan menilai kesesuaian undang-undang dengan perlembagaan.

Pembahagian pentadbiran

Portugal ialah sebuah negara kesatuan, tetapi Azores dan Madeira mempunyai status wilayah autonomi. Setiap wilayah autonomi mempunyai dewan perundangan dan kerajaan wilayah sendiri, dengan bidang kuasa yang ditetapkan oleh perlembagaan dan undang-undang autonomi masing-masing.

Portugal tanah besar dibahagikan kepada 18 daerah bagi beberapa tujuan pentadbiran, kehakiman dan pilihan raya. Walau bagaimanapun, daerah bukan peringkat pemerintahan sendiri yang setara dengan wilayah autonomi. Pembahagian statistik Kesatuan Eropah pula menggunakan kawasan NUTS, yang sempadannya tidak semestinya bertepatan dengan daerah.

Pemerintahan tempatan terdiri daripada 308 perbandaran—278 di tanah besar, 19 di Azores dan 11 di Madeira. Perbandaran dibahagikan lagi kepada 3,258 paroki awam atau freguesias. Setiap perbandaran dan paroki mempunyai perhimpunan yang dipilih serta badan eksekutif tempatan.

Hubungan luar dan pertahanan

Dasar luar Portugal dipengaruhi oleh kedudukannya sebagai negara Eropah Atlantik, sejarah maritim dan hubungan dengan dunia berbahasa Portugis. Negara ini menjadi anggota pengasas NATO pada 1949 dan OECD pada 1961, menyertai Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu pada 1955 serta menjadi anggota pengasas Komuniti Negara Berbahasa Portugis pada 1996. Portugal juga menyertai Kesatuan Eropah, zon euro dan Kawasan Schengen.

Portugal mengekalkan hubungan rapat dengan Brazil, Angola, Mozambique, Tanjung Verde, Guinea-Bissau, São Tomé dan Príncipe, Timor-Leste serta negara lain yang menggunakan bahasa Portugis. Hubungan dengan Sepanyol turut penting dalam perdagangan, tenaga, pengurusan sungai rentas sempadan dan kerjasama Kesatuan Eropah.

Angkatan Tentera Portugal terdiri daripada tentera darat, tentera laut dan tentera udara. Tugasnya termasuk pertahanan wilayah, penyertaan dalam operasi NATO, Kesatuan Eropah dan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu, keselamatan maritim serta bantuan semasa bencana. Azores mempunyai kepentingan strategik kerana kedudukannya di tengah Atlantik.

Ekonomi

Gambaran umum

Pemandangan pusat Lisbon, pusat kewangan dan ekonomi utama Portugal.

Portugal mempunyai ekonomi pasaran berpendapatan tinggi yang bersepadu rapat dengan Kesatuan Eropah. Euro digunakan sebagai mata wang dan dasar monetari ditentukan dalam kerangka Sistem Bank Pusat Eropah. Perdagangan dengan negara anggota Kesatuan Eropah, khususnya Sepanyol, Perancis, Jerman, Itali dan Belanda, membentuk sebahagian besar perdagangan barangan Portugal.

Menurut Bank Dunia, KDNK nominal Portugal bernilai kira-kira AS$346.64 bilion pada 2025, bersamaan AS$32,081.8 seorang. Ekonomi berkembang sebanyak 1.9 peratus pada tahun yang sama. Tabung Kewangan Antarabangsa melaporkan bahawa pertumbuhan Portugal mengatasi purata zon euro pada 2025, belanjawan kerajaan mencatat lebihan bagi tahun ketiga berturut-turut dan hutang awam turun ke bawah 90 peratus daripada KDNK. Walau bagaimanapun, produktiviti yang rendah, penuaan penduduk, hutang yang masih tinggi dan kenaikan harga rumah kekal sebagai cabaran struktur.

Sektor perkhidmatan menghasilkan kira-kira dua pertiga daripada keluaran ekonomi. Bidang utamanya termasuk perdagangan, pengangkutan, pelancongan, kewangan, hartanah, pentadbiran awam, pendidikan dan kesihatan. Lisbon merupakan pusat utama perkhidmatan kewangan, teknologi dan pentadbiran, manakala kawasan Porto mempunyai asas perindustrian dan perkhidmatan eksport yang besar.

Portugal mencatat Indeks Gini 30.9 pada 2024, menunjukkan bahawa ketidaksamaan pendapatan telah menurun berbanding beberapa dekad sebelumnya, walaupun perbezaan pendapatan dan pemilikan kekayaan masih wujud. Kos perumahan yang meningkat, terutama di Lisbon, Porto dan kawasan pelancongan, telah menjadi isu ekonomi dan sosial yang penting.

Perindustrian, pertanian dan perdagangan

Industri Portugal merangkumi pembuatan kenderaan dan komponennya, mesin, bahan kimia, farmaseutikal, tekstil, pakaian, kasut, seramik, kaca, pulpa dan kertas, produk gabus serta makanan dan minuman. Sebahagian perusahaan tradisional telah beralih kepada pengeluaran bernilai tambah lebih tinggi, reka bentuk dan pasaran eksport. Sektor teknologi maklumat, perkhidmatan perniagaan, aeroangkasa dan tenaga boleh baharu turut berkembang.

Pertanian hanya menyumbang sebahagian kecil daripada KDNK tetapi kekal penting di kawasan luar bandar. Hasil utama termasuk anggur, zaitun, tomato, buah-buahan, sayur-sayuran, bijirin dan ternakan. Portugal merupakan pengeluar utama gabus, sementara kawasan Douro, Alentejo, Dão, Vinho Verde dan Madeira terkenal dengan pengeluaran wain. Perikanan dan pemprosesan makanan laut mempunyai kepentingan budaya dan ekonomi, walaupun hasil tangkapan tertakluk pada pengurusan sumber serta dasar perikanan Kesatuan Eropah.

Barangan eksport merangkumi mesin, peralatan pengangkutan, bahan kimia, produk mineral, kertas, tekstil, pakaian, kasut, gabus serta makanan dan minuman. Eksport perkhidmatan pula disokong oleh pelancongan, pengangkutan, teknologi dan perkhidmatan perniagaan.

Tenaga

Portugal tidak mempunyai loji tenaga nuklear dan mengimport sebahagian besar bahan api fosilnya. Sejak awal abad ke-21, negara ini memperluas penjanaan elektrik daripada kuasa hidro, angin dan suria. Sumber boleh baharu membekalkan bahagian yang besar dan berubah-ubah daripada penggunaan elektrik tahunan, bergantung pada hujan, angin dan keadaan pasaran.

Cabaran sektor tenaga termasuk penyimpanan tenaga, pengukuhan rangkaian elektrik, hubungan rentas sempadan dengan Sepanyol dan Perancis, serta penyahkarbonan pengangkutan dan bangunan. Pelabuhan Sines turut menjadi pusat penting bagi import gas asli cecair dan perancangan projek tenaga rendah karbon.

Pelancongan

Pelancongan merupakan salah satu sumber pendapatan eksport utama Portugal. Destinasi penting termasuk Lisbon, Porto, Algarve, Madeira, Azores, Lembah Douro, Sintra, Coimbra, Évora dan pusat ziarah Fátima. Pelancongan pantai, bandar bersejarah, gastronomi, wain, golf, luncur air dan pelancongan alam menyumbang kepada kepelbagaian sektor tersebut.

Pada 2025, tempat penginapan pelancong merekodkan 32.5 juta tetamu dan 82.0 juta penginapan semalaman. Pendapatan pelancongan antarabangsa mencapai €29.1 bilion. Pertumbuhan pelancongan telah mewujudkan pekerjaan dan menyokong pemulihan bangunan bersejarah, tetapi turut meningkatkan tekanan terhadap perumahan, pengangkutan, bekalan air dan kehidupan setempat di beberapa destinasi.

Infrastruktur dan pengangkutan

Portugal mempunyai rangkaian jalan raya yang luas, termasuk lebuh raya yang menghubungkan Lisbon, Porto, Braga, Coimbra, Aveiro, Faro dan bandar sempadan. Jambatan utama merentasi Tagus termasuk Jambatan 25 April dan Jambatan Vasco da Gama. Penggunaan kereta persendirian tinggi, tetapi bandar-bandar terbesar menyediakan rangkaian pengangkutan awam yang lebih pelbagai.

Rangkaian kereta api yang beroperasi merangkumi kira-kira 2,525 kilometer landasan, dengan sekitar 1,792 kilometer dielektrikkan dan lebih 500 stesen serta perhentian. Perkhidmatan jarak jauh Alfa Pendular dan Intercidades menghubungkan bandar-bandar utama, manakala kereta api serantau dan pinggir bandar beroperasi di sekitar Lisbon, Porto dan Coimbra. Rangkaian Lisbon turut merangkumi Metro Lisbon, trem dan feri merentasi Tagus, sementara kawasan Porto mempunyai Metro Porto, kereta api pinggir bandar dan bas.

Portugal mempunyai pelabuhan laut utama di Sines, Leixões, Lisbon, Setúbal dan Aveiro. Pelabuhan Sines merupakan pelabuhan kontena dan tenaga terbesar negara serta terletak pada laluan perkapalan Atlantik. Pelabuhan pulau pula penting untuk bekalan, penumpang dan hubungan antara pulau.

ANA mengendalikan sepuluh lapangan terbang di tanah besar, Madeira dan Azores. Lapangan Terbang Humberto Delgado di Lisbon ialah lapangan terbang tersibuk, diikuti lapangan terbang Porto dan Faro. Lapangan terbang utama lain termasuk Funchal, Ponta Delgada, Terceira dan Porto Santo. Rangkaian ANA mengendalikan kira-kira 72.5 juta penumpang pada 2025, termasuk 36.1 juta di Lisbon. TAP Air Portugal ialah syarikat penerbangan pembawa bendera negara.

Demografi

Penduduk dan petempatan

Kawasan Ribeira di Porto. Sebahagian besar penduduk Portugal tertumpu di pesisir barat.

Banci 2021 merekodkan 10,347,892 penduduk. Anggaran kebangsaan yang disemak bagi 2025 meletakkan jumlah penduduk pada 11,405,627. Perbezaan tersebut mencerminkan pertumbuhan penduduk selepas banci serta semakan kaedah anggaran berasaskan rekod pentadbiran. Angka kebangsaan terkini tidak semestinya sama dengan anggaran organisasi antarabangsa kerana kaedah dan tarikh rujukan yang berlainan.

Portugal mempunyai penduduk yang semakin berusia. Pada 2025, kira-kira 2.64 juta orang, atau lebih 23 peratus penduduk, berumur 65 tahun ke atas, berbanding kira-kira 1.42 juta yang berumur di bawah 15 tahun. Kadar kelahiran yang rendah, jangka hayat yang panjang dan penghijrahan golongan muda telah menyumbang kepada perubahan ini. Pada masa yang sama, imigresen semakin penting kepada pertumbuhan penduduk dan pasaran buruh.

Taburan penduduk tidak sekata. Kawasan metropolitan Lisbon dan Porto serta jalur pesisir dari Minho hingga Setúbal mempunyai kepadatan penduduk tertinggi. Sebahagian besar kawasan pedalaman di utara dan Alentejo mempunyai penduduk yang lebih tua serta kepadatan penduduk yang rendah. Lisbon ialah pusat bandar terbesar, manakala Porto merupakan pusat utama di utara. Braga, Coimbra, Aveiro, Setúbal, Faro, Funchal dan Ponta Delgada berfungsi sebagai pusat wilayah yang penting.

Portugal mempunyai sejarah penghijrahan keluar yang panjang. Komuniti keturunan Portugis yang besar terdapat di Perancis, Switzerland, Luxembourg, United Kingdom, Jerman, Amerika Syarikat, Kanada, Brazil, Venezuela, Afrika Selatan dan beberapa bekas jajahan Portugal. Sejak penghujung abad ke-20, Portugal turut menjadi negara destinasi bagi pendatang dari Brazil, negara-negara Afrika berbahasa Portugis, Eropah Timur, Asia Selatan dan bahagian lain Kesatuan Eropah.

Bahasa

Bahasa Portugis ialah bahasa rasmi dan bahasa utama dalam pendidikan, pentadbiran, media dan kehidupan awam. Bahasa itu berkembang daripada bentuk Latin rakyat di bahagian barat laut Semenanjung Iberia dan berkait rapat dengan bahasa Galicia. Perluasan empayar Portugal menyebarkannya ke Amerika Selatan, Afrika dan Asia, lalu menjadikan bahasa Portugis salah satu bahasa antarabangsa utama.

Bahasa Miranda, sebuah bahasa Astur-Leon, dituturkan secara tradisional di kawasan Terra de Miranda di timur laut. Undang-undang 1999 mengiktiraf hak untuk memelihara, mengembangkan dan mengajarnya. Bahasa Isyarat Portugis pula diberikan perlindungan dalam perlembagaan sebagai alat penyampaian dan pendidikan bagi komuniti pekak.

Bahasa Inggeris, Perancis dan Sepanyol banyak dipelajari sebagai bahasa asing. Imigresen turut menghasilkan komuniti penutur bahasa seperti Kreol Tanjung Verde, Ukraine, Romania, Bengali, Punjabi, Nepali dan Mandarin.

Agama

Perlembagaan menjamin kebebasan beragama dan memisahkan institusi agama daripada negara. Gereja Katolik mempunyai pengaruh sejarah yang besar terhadap kebudayaan dan masyarakat Portugal. Menurut Banci 2021, 80.2 peratus penduduk berumur 15 tahun ke atas yang menjawab soalan agama mengenal pasti diri sebagai Katolik, manakala kira-kira 14 peratus menyatakan bahawa mereka tidak beragama.

Komuniti Protestan, Ortodoks, Islam, Hindu, Yahudi, Buddha dan agama lain telah berkembang, sebahagiannya melalui imigresen. Tempat Suci Fátima merupakan salah satu pusat ziarah Katolik yang paling banyak dikunjungi di Eropah.

Pendidikan dan kesihatan

Pendidikan wajib merangkumi 12 tahun persekolahan, lazimnya dari umur enam hingga 18 tahun. Sistem pendidikan terdiri daripada sekolah awam dan swasta, diikuti pendidikan tinggi di universiti dan institut politeknik. Universiti Coimbra, yang diasaskan pada 1290, ialah universiti tertua negara. Universiti awam utama lain terdapat di Lisbon, Porto, Braga, Aveiro, Évora, Faro, Azores dan Madeira.

Portugal memperluas akses pendidikan dengan ketara selepas 1974, tetapi masih menghadapi perbezaan pencapaian mengikut latar belakang sosioekonomi serta cabaran berkaitan penuaan tenaga pengajar, keciciran awal dan kemahiran orang dewasa.

Perkhidmatan kesihatan disediakan melalui Perkhidmatan Kesihatan Kebangsaan, skim pekerjaan tertentu dan sektor swasta. Perkhidmatan Kesihatan Kebangsaan dibiayai terutamanya melalui cukai dan bertujuan memberikan liputan sejagat. Portugal mempunyai jangka hayat yang tinggi, tetapi sistem kesihatan menghadapi kekurangan tenaga kerja, masa menunggu dan ketidakseimbangan akses antara wilayah.

Kebudayaan

Kebudayaan Portugal berkembang daripada gabungan pengaruh masyarakat pra-Rom, Rom, Jermanik, Islam, Yahudi dan Kristian. Hubungan maritim dengan Afrika, Asia dan Amerika turut mempengaruhi bahasa, masakan, muzik, seni bina dan tradisi material negara. Pada masa yang sama, pemerintahan penjajah Portugal meninggalkan warisan yang rumit dan terus menjadi subjek penyelidikan serta perdebatan awam.

Kesusasteraan dan seni

Kesusasteraan Portugis mempunyai tradisi yang bermula dengan puisi Galicia-Portugis Zaman Pertengahan. Luís de Camões menghasilkan epik Os Lusíadas, yang menggabungkan sejarah, mitologi dan pelayaran Portugal. Penulis penting lain termasuk Gil Vicente, Eça de Queirós, Camilo Castelo Branco, Sophia de Mello Breyner Andresen dan Fernando Pessoa.

José Saramago menerima Hadiah Nobel dalam Kesusasteraan pada 1998 dan menjadi penulis berbahasa Portugis pertama yang memenangi anugerah tersebut. Karyanya terkenal dengan gaya naratif yang tersendiri serta penelitian terhadap kuasa, agama, sejarah dan tanggungjawab manusia.

Seni visual Portugal merangkumi arca keagamaan, lukisan istana dan gereja, jubin hiasan azulejo, seni moden dan seni kontemporari. Tokoh moden termasuk Amadeo de Souza-Cardoso, Almada Negreiros, Paula Rego dan Helena Almeida. Fundação Calouste Gulbenkian, Muzium Nasional Seni Purba dan Muzium Serralves merupakan antara institusi seni utama negara.

Seni bina dan warisan

Seni bina Portugal mencerminkan zaman Rom, Islam, Romanesque, Gothik, Renaissance, Barok, Neoklasik dan moden. Gaya Manuelin, yang berkembang pada pemerintahan Manuel I, menggunakan hiasan batu yang berkaitan dengan motif maritim, keagamaan dan diraja. Biara Jerónimos dan Menara Belém di Lisbon merupakan contoh utamanya.

Pembinaan semula Lisbon selepas gempa bumi 1755 menghasilkan susun atur bandar Pombalin yang menggunakan grid jalan, dataran besar dan teknik pembinaan tahan gempa awal. Sintra pula terkenal dengan gabungan istana, taman dan vila Romantik abad ke-19.

Portugal mempunyai 17 tapak dalam Senarai Warisan Dunia UNESCO, terdiri daripada 16 tapak kebudayaan dan satu tapak semula jadi. Tapak-tapak tersebut termasuk pusat bersejarah Porto, Guimarães dan Évora; Biara Batalha dan Alcobaça; landskap kebudayaan Sintra; kawasan wain Alto Douro dan Pulau Pico; seni batu Lembah Côa; bandar pertahanan Elvas; Universiti Coimbra; serta Laurisilva Madeira.

Muzik

Fado ialah genre muzik yang paling banyak dikaitkan dengan Portugal. Muzik ini berkembang terutama di Lisbon dan biasanya menampilkan penyanyi yang diiringi gitar Portugis serta gitar klasik. Tema lagunya sering berkaitan dengan kerinduan, kehilangan, kehidupan bandar dan laut. Fado dimasukkan ke dalam Senarai Perwakilan Warisan Kebudayaan Tidak Ketara Kemanusiaan UNESCO pada 2011. Amália Rodrigues memainkan peranan utama dalam mempopularkan fado di peringkat antarabangsa.

Tradisi muzik wilayah merangkumi cante alentejano, nyanyian berbilang suara tanpa iringan alat muzik yang turut diiktiraf UNESCO, serta muzik rakyat Minho, Trás-os-Montes, Madeira dan Azores. Portugal juga mempunyai kegiatan muzik klasik, rock, hip-hop, elektronik dan muzik yang dipengaruhi hubungan Lusofon.

Masakan

Masakan Portugis banyak menggunakan ikan, makanan laut, minyak zaitun, bawang putih, herba, roti dan wain. Ikan kod masin atau bacalhau mempunyai kedudukan penting dalam masakan kebangsaan, walaupun kebanyakannya diimport. Hidangan lain termasuk caldo verde, cozido à portuguesa, sardin panggang, cataplana, nasi makanan laut dan pelbagai masakan daging serta kekacang.

Pastri Portugis banyak berkembang daripada tradisi biara. Pastel de nata ialah antara makanan yang paling terkenal, manakala setiap wilayah mempunyai kuih telur, badam atau keju tersendiri. Portugal menghasilkan pelbagai wain, termasuk wain Porto, Madeira, Vinho Verde dan wain meja dari Douro, Dão, Bairrada, Alentejo serta kawasan lain. Diet Mediterranean Portugal dimasukkan ke dalam senarai warisan kebudayaan tidak ketara UNESCO pada 2013.

Sukan

Bola sepak ialah sukan penonton paling popular. Kelab seperti S.L. Benfica, FC Porto dan Sporting CP mempunyai sejarah panjang dalam pertandingan domestik dan Eropah. Pasukan bola sepak kebangsaan Portugal memenangi UEFA Euro 2016 selepas menewaskan Perancis dalam perlawanan akhir. Portugal turut memenangi Liga Negara-Negara UEFA pada 2019 dan 2025, sekali gus menjadi pasukan pertama yang memenangi kejohanan itu dua kali.

Portugal juga mempunyai tradisi dalam futsal, hoki kasut roda, olahraga, lumba basikal, kanu, judo, pelayaran dan luncur air. Keadaan pesisir Atlantik menjadikan bandar seperti Nazaré, Peniche dan Ericeira pusat penting bagi sukan luncur air. Volta a Portugal merupakan perlumbaan basikal jalan raya utama negara.

Lihat juga

• Garis besar Portugal
• Senarai bandar di Portugal
• Empayar Portugis
• Bahasa Portugis
• Dunia Lusofon

Pautan luar

• Portal rasmi Kerajaan Portugal
• Instituto Nacional de Estatística
• Portal rasmi pelancongan Portugal