چرا قتل هنری نواک به یکی از جنجالی‌ترین پرونده‌های بریتانیا تبدیل شد؟

شش ماه پس از قتل هنری نواک، دانشجوی ۱۸ ساله دانشگاه ساوت‌همپتون در بریتانیا، این واقعه به یکی از جنجالی‌ترین پرونده‌های بریتانیا تبدیل شده است.

تنها چند ساعت پس از صدور حکم قاتل او در دادگاه، که به حبس ابد با حداقل دوره ۲۱ سال محکوم شد، انتشار تصاویر دوربین همراه پلیس از دقایق پایانی زندگی هنری نواک موجی از واکنش‌های سیاسی و اعتراض‌های عمومی را به دنبال داشته است.

در این تصاویر، در حالی که هنری نواک روی زمین افتاده، بارها به ماموران می‌گوید به او چاقو زده‌اند و نمی‌تواند نفس بکشد. اما او در همان لحظات دستبند زده می‌شود؛ زیرا مردی که بعدا به عنوان قاتل شناخته شد، پلیس را متقاعد کرده بود که خود قربانی یک حمله نژادپرستانه بوده است،‌ در حالی که ادعای او بعدا در دادگاه رد شد.

از زمان انتشار این تصاویر، مقام‌های ارشد دولت، نهادهای نظارتی و فرماندهان پلیس با پرسش‌های بسیاری روبه‌رو شده‌اند. نخست‌وزیر بریتانیا این ویدیو را «بسیار تکان‌دهنده» توصیف کرده، تحقیقات مستقلی درباره عملکرد ماموران در جریان است و خانواده نواک خواهان روشن شدن کامل تصمیم‌هایی شده‌اند که در دقایق منتهی به مرگ پسرشان گرفته شده است.

هم‌زمان، این پرونده به موضوعی فراتر از یک قتل تبدیل شده است؛ پرونده‌ای که بحث‌هایی درباره نحوه برخورد پلیس با ادعاهای تبعیض نژادی، اعتماد عمومی به نیروهای پلیس و بحران رو به گسترش خشونت با چاقو در بریتانیا را دوباره زنده کرده است.

اما هنری نواک که بود؟ در آن شب چه اتفاقی افتاد؟ چرا روایت اولیه پلیس با آنچه بعدا در دادگاه آشکار شد تفاوت داشت؟ و چگونه یک درگیری خیابانی در ساوت‌همپتون به یکی از بحث‌برانگیزترین پرونده‌های بریتانیا در سال‌های اخیر تبدیل شد؟

چه اتفاقی برای هنری نواک افتاد؟

هنری نواک ۱۸ سال داشت و تنها چند ماه از آغاز زندگی دانشجویی‌اش در ساوت‌همپتون می‌گذشت. او که اهل اسکس در شمال شرق لندن بود، در رشته حسابداری و امور مالی تحصیل می‌کرد، به گفته خانواده و دوستانش، به فوتبال علاقه داشت و به تازگی زندگی دانشجویی خود را آغاز کرده بود.

شامگاه سوم دسامبر ۲۰۲۵، هنری نواک همراه دوستان و هم‌تیمی‌های فوتبالش بیرون رفته بود. او اندکی پس از نیمه‌شب، در حالی که به تنهایی به سمت محل اقامت دانشجویی خود در منطقه پورتسوود بازمی‌گشت، با ویکرام دیگوا، مردی ۲۳ ساله، روبه‌رو شد.

آنچه این پرونده را از بسیاری از پرونده‌های مشابه متمایز می‌کند، این است که بخشی از لحظات پیش از حادثه در ویدیویی ثبت شده که خود نواک با تلفن همراهش ضبط کرده بود. در این تصاویر، او در حالی که در خیابان راه می‌رود، دیگوا را فیلم‌برداری می‌کند و از او می‌خواهد جمله‌ای را تکرار کند. دیگوا نیز در پاسخ می‌گوید: «من آدم بدی هستم.» این ویدیو اندکی بعد تمام می‌شود.

اما درگیری بعد از آن رخ می‌دهد. جزئیات دقیق آنچه میان دو نفر رخ داد به طور کامل روشن نشد، زیرا شاهد مستقلی در محل حضور نداشت و تنها دو نفر از ماجرا اطلاع داشتند که یکی از آن‌ها جان خود را از دست داد.

با این حال، شواهدی که در دادگاه ارائه شد، از جمله تصاویر تلفن همراه، آثار خون، اظهارات شاهدان پس از حادثه و گزارش‌های پزشکی قانونی، هیئت منصفه را به این نتیجه رساند که دیگوا با چاقویی بزرگ به نواک حمله کرده است.

دادستانی به دادگاه گفت دیگوا در آن شب علاوه بر «کرپان»، خنجر آیینی سیک‌ها، که همراه خود داشت، چاقوی «بسیار بزرگی» با تیغه‌ای حدود ۲۱ سانتی‌متر نیز حمل می‌کرد. بر اساس شواهد پزشکی قانونی، پنج زخم ناشی از ضربات چاقو روی بدن هنری نواک بود،‌ از جمله ضربه‌ای که به قلب او اصابت کرد و مرگبار بود.

قاضی پرونده هنگام صدور حکم گفت هنری نواک غیرمسلح بود و هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد خطری در حدی ایجاد کرده باشد که استفاده از چنین سلاحی را توجیه کند. دادگاه همچنین این ادعا را که دیگوا در دفاع از خود عمل کرده بود، رد کرد.

با وجود شدت جراحات، هنری نواک بلافاصله جان خود را از دست نداد. شواهد نشان می‌دهد که او پس از حمله تلاش کرد از محل دور شود و برای مدتی همچنان هوشیار بود. زمانی که ماموران پلیس به محل رسیدند، او هنوز زنده بود و می‌توانست صحبت کند.

اما در همان دقایق نخست، روایتی در صحنه شکل گرفت که بر اساس آن، فردی که بعدا به عنوان قاتل شناخته شد، خود را قربانی معرفی می‌کرد و مدعی بود هدف یک حمله نژادپرستانه قرار گرفته است.

همین ادعا، نحوه برخورد اولیه پلیس با ماجرا را تحت تاثیر قرار داد و پرونده را وارد مرحله‌ای کرد که بعدها به شدت بحث‌برانگیز و خبرساز شد.

چگونه روایت قاتل، مسیر برخورد پلیس را تغییر داد؟

با پایان محاکمه ویکرام دیگوا، تمرکز افکار عمومی از خود قتل به اتفاقاتی منتقل شد که پس از آن رخ داد، به ویژه تصمیم‌هایی که ماموران پلیس در دقایق سرنوشت‌ساز پس از حمله گرفتند.

وقتی ماموران پلیس به محل حادثه رسیدند، با صحنه‌ای آشفته روبه‌رو بودند و هنوز نمی‌دانستند مهاجم و قربانی چه کسانی هستند. در چنین شرایطی، نخستین روایت از آنچه رخ داده بود از سوی ویکرام دیگوا ارائه شد که چند ماه بعد به جرم قتل محکوم شد.

دیگوا به ماموران گفت که هدف یک حمله نژادپرستانه قرار گرفته است. او مدعی بود هنری نواک به دلیل سیک بودنش به او حمله کرده، عمامه‌اش را از سرش انداخته و به او توهین نژادی کرده است. در نتیجه، پلیس در دقایق نخست حادثه با این فرض عمل کرد که دیگوا قربانی یک حمله است و نواک مظنون اصلی ماجرا.

تصاویر دوربین همراه پلیس که پس از پایان محاکمه منتشر شد، نشان می‌دهد نواک در حالی که روی زمین افتاده، بارها می‌گوید «به من چاقو زده‌اند» و «نمی‌توانم نفس بکشم». در بخشی از این تصاویر، یکی از ماموران از نواک می‌پرسد «می‌گویی به تو چاقو زده‌اند؛ به کجایت؟» و سپس می‌افزاید: «فکر نمی‌کنم این‌طور باشد، رفیق».

پلیس به هنری نواک دستبند می‌زند و مدتی به عنوان مظنون با او برخورد می‌کند، در حالی که فردی که بعدا به عنوان قاتل شناخته می‌شود، در کنار ماموران ایستاده و روایت خود از ماجرا را شرح می‌دهد.

قاضی ویلیام موزلی هنگام صدور حکم در دادگاهی که چند ماه بعد برگزار شد، گفت دادگاه ادعای حمله نژادپرستانه را نپذیرفته است و اطمینان دارد که هنری نواک هیچ توهین نژادی به دیگوا نکرده بود. دادستانی نیز استدلال کرد که دیگوا پس از حمله، با طرح این ادعاها تلاش کرده بود توجه پلیس را از خود منحرف کند و خود را در جایگاه قربانی قرار دهد.

همین نتیجه‌گیری دادگاه بود که انتشار تصاویر پلیس را به موضوعی جنجالی در سطح ملی تبدیل کرد. بسیاری از منتقدان پرسیدند چرا ادعای دیگوا در همان دقایق نخست تا این اندازه بر ارزیابی ماموران اثر گذاشت و چرا اظهارات نواک درباره چاقو خوردن بلافاصله جدی گرفته نشد.

واکنش‌ها تنها به افکار عمومی محدود نماند. کی‌یر استارمر، نخست‌وزیر بریتانیا، گفت که به عنوان یک پدر از دیدن ویدیوی منتشرشده حالش بد شده است و افزود پرسش‌های مهمی درباره نحوه تصمیم‌گیری ماموران در این پرونده مطرح است.

کمیسر پلیس و جرایم همپشایر نیز خواهان بررسی فوری عملکرد پلیس شد و اداره مستقل نظارت بر رفتار پلیس اعلام کرد تحقیقاتش درباره اقدامات ماموران در دقایق پیش از مرگ نواک همچنان ادامه دارد.

با این حال، خانواده هنری نواک تلاش کرده‌اند از تبدیل شدن پرونده به میدان جدال‌های سیاسی جلوگیری کنند. مارک نواک، پدر هنری، پس از صدور حکم گفت موضوع اصلی این پرونده قتل فرزندش است و نباید برای دامن زدن به اختلافات قومی، مذهبی یا نژادی مورد استفاده قرار گیرد.

از اعتراض‌های خیابانی تا جدال سیاسی؛ چرا پرونده همچنان خبرساز است؟

با پایان محاکمه و محکومیت ویکرام دیگوا، توجه افکار عمومی به پیامدهای پرونده معطوف شده است؛ پیامدهایی که در روزهای اخیر از صحن پارلمان تا خیابان‌های ساوت‌همپتون را درگیر کرده است.

انتشار تصاویر دوربین همراه پلیس موجی از واکنش‌ها را در سراسر بریتانیا برانگیخت و در روزهای دوم و سوم ژوئن، صدها نفر در ساوت‌همپتون در تجمع‌هایی شرکت کردند که ابتدا در مقابل ساختمان پلیس شهر برگزار شد و سپس به منطقه پورتسوود، محل زندگی خانواده دیگوا، کشیده شد.

گروهی از معترضان خواهان پاسخ‌گویی پلیس درباره نحوه برخورد ماموران در دقایق پایانی زندگی هنری نواک بودند. برخی نیز شعار «نمی‌توانم نفس بکشم» سر می‌دادند؛ عبارتی که نواک در تصاویر منتشرشده تکرار می‌کند.

بخشی از این تجمع‌ها به خشونت کشیده شد. پلیس اعلام کرد در جریان ناآرامی‌ها بطری، قوطی نوشیدنی، مواد آتش‌زا و اشیای دیگر به سوی ماموران پرتاب شد. به گفته پلیس، ۱۱ مامور زخمی شدند و دست‌کم دو نفر بازداشت شده‌اند. همچنین به برخی خانه‌ها و خودروهای ساکنان منطقه آسیب وارد شده است.

این پرونده هم‌زمان به موضوعی سیاسی نیز تبدیل شده است. برخی چهره‌های سیاسی راستگرا از جمله نایجل فاراژ، رهبر حزب اصلاح بریتانیا، آن را نمونه‌ای از «استاندارد دوگانه» در رفتار پلیس بریتانیا توصیف کرده‌اند؛ ادعایی که می‌گوید ملاحظات مربوط به نژاد و هویت می‌تواند بر نحوه برخورد پلیس تاثیر بگذارد.

در مقابل، دولت و شماری از نمایندگان پارلمان درباره استفاده سیاسی از این پرونده هشدار داده‌اند. دارن پافی، نماینده ساوت‌همپتون ایچن، با اشاره به درخواست خانواده نواک برای جلوگیری از ایجاد تنش‌های بیشتر گفت آنچه در اعتراض‌های اخیر رخ داد در تضاد با خواسته خانواده قربانی بوده است.

در همین حال، تحقیقات اداره مستقل نظارت بر رفتار پلیس ادامه دارد. این نهاد اعلام کرده در حال بررسی حجم گسترده‌ای از تصاویر دوربین‌های همراه پلیس و مدارک ارائه‌شده در دادگاه است و انتظار می‌رود گزارش نهایی آن ظرف سه ماه آینده منتشر شود. پلیس نیز تایید کرده است که یکی از ماموران حاضر در پرونده از خدمت استعفا کرده، هرچند سه مامور دیگر همچنان مشغول به کار هستند و در تحقیقات جاری از آن‌ها به عنوان شاهد تحقیق می‌شود.