بحران مالی جهان و پرتگاه تازه بورس تهران

شاخص بورس تهران در اولین روز هفته مجددا کاهش یافت و بعد از پنج سال به کمتر از۹ هزار واحد رسید.

شاخص بورس در روز چهارشنبه هفته گذشته ۹ هزار و ۲۳ واحد بود و پیش بینی می شد که با فعالیت بورس در روز شنبه، شاخص بورس به زیر ۹ هزار واحد برسد.

شاخص بورس در ماه های اخیر مدام در حال کاهش بوده و صاحب نظران بازار پیش بینی می کنند که این روند نزولی ادامه خواهد یافت و احتمال دارد حتی شاخص سهام به محدوده هفت هزار واحد برسد.

وضعیت موجود بازار بورس نشان می دهد که برخلاف تصور عده ای که معتقد بودند بحران مالی بین المللی و رکود حاکم بر اقتصاد جهانی، تاثیری بر اقتصاد ایران ندارد،

هم اکنون آثار گسترده این بحران در بازار سرمایه ظاهر شده است.

بازار سرمایه ایران از لحاظ فیزیکی ارتباطی چندانی با بازارهای بین المللی ندارد اما قیمت محصولات شرکت هایی که سهام آنها در بورس عرضه می شود، در شرایط رکود جهانی، به شدت کاهش پیدا کرده و به همین دلیل سود آنها نیز کاهش یافته است. طبیعی است که در چنین وضعیتی قیمت سهام این شرکت ها در ایران نیز کاهش پیدا کند.

در سالهای اخیر بازدهی شرکت های فلزی و پتروشیمی به دلیل افزایش قیمت نفت همواره در حال افزایش بود و عرضه سهام این شرکت ها در بورس نیز به رشد شاخص سهام بورس می شد ولی اکنون سهام این شرکت ها عامل اصلی سقوط شاخص بورس تهران است.

بر اساس آخرین گزارشها، در پی بروز بحران مالی جهانی، شاخص های بورس تهران بین ۱۵ تا ۲۰ میلیارد دلار از ارزش خود را از دست داده است.

ارزش بازار بورس ایران تا یک سال و نیم پیش حدود چهل میلیارد دلار برآورد شده بود اما با ورود شرکت های بزرگ، ارزش این بازار به ۶۷ میلیارد دلار رسید.

گزارشها نشان می دهد که بازار سرمایه ایران در فاصله ای کوتاه یک سوم ارزش خود را از دست داده است.

علاوه بر تاثیری که رکود جهانی بر بازار بورس گذاشته، حذف یارانه و برنامه طرح تحول اقتصادی دولت نیز باعث کاهش شاخص بورس شده است، زیرا حذف یارانه ها

می تواند منجر به بالا رفتن قیمت شود و هزینه های تولید را افزایش دهد.

چشم انداز آینده بورس

حیدرمستخدمین حسینی رئیس هیات مدیره سابق بورس تهران گفته است:"همانطور که انتظار می رفت اثرات بحران مالی جهانی بر بورس ایران مشاهده شد، چرا که بورس ما هنوز کم عمق و سطحی است و به همین علت از شرایط جهانی در حوزه های مالی و اقتصادی داخل متاثر می شود."

در سطح بین المللی اقدامات زیادی برای تقویت جریان سرمایه گذاری صورت گرفته است و دولت ها تلاش می کنند با تزریق منابع مالی و ایجاد انگیزه، وضعیت اقتصاد را بهبود بخشند با این حال هنوز این برنامه ها نتیجه نداده است و شرکت های بین المللی نسبت به آینده نزدیک خوشبین نیستند؛ برای همین کاهش نیروی کار و کاهش هزینه ها را در دستور کار قرار داده اند.

کارشناسان اقتصادی می گویند که شرایط اقتصاد جهانی دستکم در یک سال آینده ادامه تغییر چندانی نخواهد داشت و چشم انداز روشنی برای بهبود وضعیت

اقتصادی ایران نیز به چشم نمی خورد.

با فرض چنین وضعیتی، پیش بینی می شود بازار سرمایه در ماههای آینده جذابیتی برای سرمایه گذاری نداشته باشد و شاخص قیمت سهام همچنان به سیر نزولی خود ادامه دهد.

آقای مستخدمین حسینی که تجربه طولانی در بورس تهران دارد، توصیه کرده که در این شرایط باید بورس را مدیریت کرد و نباید بورس به حال خود واگذار شود چون اگر این سیر نزولی ادامه پیدا کند، اثرات سنگین تری به جا خواهد گذاشت.

برخی تحلیلگران بازار سرمایه معتقدند سرنوشت بازار سرمایه به عوامل متعددی وابسته است. بخشی از این وضعیت مربوط به شرکتهایی است که تولید آنها وابسته به عوامل جهانی است که فعلا باید برای یک و دو سال آینده باید صبرکرد.

بخشی دیگر نیز به عوامل داخلی نظیر میزان تورم، کاهش هزینه های مالی و نقدینگی وابسته است که تغییر آنها به سرعت امکان پذیر نیست.

با وجود این، روشن شدن طرح تحول اقتصادی و حذف یارانه ها می تواند تغییرات اساسی در وضعیت شرکتها ایجاد کند زیرا حذف یارانه ها از سود شرکت ها می کاهد

و مبهم بودن وضعیت یارانه ها پیش بینی آینده را تا حدود زیادی دشوار کرده است.

با این حال، برخی صاحب نظران می گویند که عرضه سهام شرکت های بزرگ می تواند سرمایه گذاران را به حضور در بورس تشویق کند اما شرایط موجود بورس برای چنین اقدامی مناسب به نظر نمی رسد و برای بهبود وضعیت شاخص های بورس باید منتظر گذشت زمان، بهبود وضعیت اقتصاد جهانی و اقتصاد داخلی ماند.