پیمان امنیتی؛تقدیر جنتی و اعلام عزای مقتدی صدر

در حالی که گروه تحت رهبری مقتدی صدر، روحانی تندرو شیعه عراق به مناسبت تصویب پیمان امنیتی بین عراق و آمریکا در مجلس عراق سه روز عزای عمومی اعلام کرده، احمد جنتی دبیر شورای نگهبان ایران، تصویب پیمان فوق را مصلحت اندیشانه و قابل تقدیر خوانده است.

پیمان امنیتی بین عراق و آمریکا که روز پنجشنبه با ۱۴۹ رای موافق از مجموع ۱۹۸ نماینده حاضر در مجلس عراق به تصویب رسید، حضور نظامیان آمریکا در خاک عراق را تا پایان سال ۲۰۱۱ قانونی کرده است.

نمایندگان گروه مقتدی صدر که هم پیمان ایران محسوب می‌شوند به رغم دفاع دولت شیعه عراق از پیمان امنیتی با آمریکا، به آن رای مخالف دادند و دفتر آقای صدر نیز با صدور بیانیه‌ای ضمن تقبیح شدید پیمان مذکور، خواستار سوگواری مردم عراق به مناسبت تصویب پیمان امنیتی در مجلس عراق شد.

با این حال، احمد جنتی که از چهره‌های تندرو سیاسی در ایران است، در خطبه‌های نماز جمعه تهران کوشید تا موافقت دولت عراق با پیمان امنیتی با آمریکا را به فشارها و تهدیدهای دولت جورج بوش نسبت دهد و بدین وسیله تصمیم دولت نوری مالکی نخست وزیر عراق در حمایت از پیمان امنیتی را موجه جلوه دهد.

در واقع از زمانی که بحث امضای پیمان امنیتی بین عراق و آمریکا جدی شد، مقام‌های ایرانی موضع شدیدی در برابر آن در پیش گرفتند اما به تدریج برخی از آنها نظر خود را در این باره تعدیل کردند.

محمود احمدی نژاد، رئیس جمهوری ایران که زمانی هدف از امضای پیمان امنیتی بین عراق و آمریکا را چپاول عراق خوانده بود، در سفر ماه سپتامبر خود به مقر سازمان ملل در گفتگو با خبرنگاران، مخالفت ایران با پیمان مذکور را رد کرد و گفت هر چه دولت و مجلس عراق در این زمینه تصمیم بگیرند، ایران نیز با آن مخالفت نخواهد کرد.

پس از آنکه دولت آقای مالکی پیمان امنیتی بین عراق و آمریکا را تصویب کرد، محمود هاشمی شاهرودی، رئیس قوه قضائیه ایران، عملکرد دولت عراق در برابر پیمان مذکور را "بسیار خوب" توصیف کرد، اما علی لاریجانی رئیس مجلس شورای اسلامی، این پیمان را "فریبکارانه" دانست.

اظهار نظرهای متفاوت مقام‌های ایرانی در برابر پیمان امنیتی عراق و آمریکا در حالی صورت می‌گیرد که رسانه‌های وابسته به حکومت، با تندترین عبارات به تقبیح این پیمان ادامه می‌دهند.

رسانه‌های دولتی ایران که پیش از این، از سوی محمد مجید الشیخ سفیر عراق در تهران به دروغگویی و جعل خبر در باره نظرات آیت الله علی سیستانی در باره پیمان امنیتی بین عراق و آمریکا متهم شده بودند، همچنان با تاکید بر نگرانی آقای سیستانی از تصویب پیمان امنیتی در مجلس عراق، بر وجود بندهای محرمانه‌ای در پیمان فوق اصرار می‌ورزند.

طبق ادعای این رسانه‌ها، استفاده از خاک عراق برای مقابله با تهدیدهای منطقه‌ای به صورت محرمانه در پیمان امنیتی گنجانده شده است، نکته‌ای که دولت عراق نه فقط آن را انکار می‌کند بلکه عدم استفاده از خاک عراق برای حمله به همسایگان این کشور را از مصرحات پیمان امنیتی با آمریکا اعلام می‌کند.

از مجموع واکنش‌های مقام‌های ایرانی در برابر پیمان امنیتی بین عراق و آمریکا چنین برداشت می‌شود که ایران می‌خواهد برخوردی پیچیده و چندگانه با این پیمان در پیش گیرد، بدین صورت که دست رسانه‌های تحت امر خود را برای حملات شدید لفظی به پیمان باز بگذارد، اما در سطوح رسمی مواضع محتاطانه‌ای در پیش گیرد.

علت این مساله این است که دولت ایران خواهان ادامه روابط خوب خود با جریان مقتدی صدر به عنوان مخالف سرسخت پیمان امنیتی و نیز دولت شیعه تحت رهبری نوری مالکی به عنوان مدافع این پیمان است.

جلب رضایت همزمان دولت عراق و جریان صدر، در بردارنده تناقضی است که به طور ناخواسته در مواضع دولت ایران در برابر پیمان امنیتی ظهور و بروز می‌کند.

البته روشن است که ایران به شدت از آقای مالکی و گروههای شیعه حامی او برای حمایت از پیمان امنیتی خشمگین است، اما برای آنکه روابط رسمی ایران و عراق به خطر نیفتد، خشم خود را تا اندازه زیادی پنهان می‌کند.

بر خلاف آنچه تصور می‌شود، این فقط عراق نیست که نیازمند روابط خوب و مناسب با ایران است، بلکه ایران نیز به همان نسبت و شاید حتی بیشتر به مناسبات گرم خود با عراق نیاز دارد.

در حقیقت، تخریب روابط ایران و عراق، به معنای محدودیت دسترسی ایران به قبور امامان شیعه در عراق و اعلام اتحاد رسمی دولت شیعه آقای مالکی با آمریکا در برابر جمهوری اسلامی است و این موضوعی است که ایران به هیچوجه خواهان آن نیست.