دوربان ۲؛ منازعه به جای توافق و سهم احمدی نژاد

حمله لفظی شدید محمود احمدی نژاد رئیس جمهور ایران به اسرائیل و حامیان آن بویژه شورای امنیت سازمان ملل، سبب خروج نمایندگان برخی کشورهای اروپایی از کنفرانس ضد نژادپرستی سازمان ملل موسوم به کنفرانس دوربان ۲ در ژنو شد.

آمریکا، کانادا، ایتالیا، استرالیا، هلند، زلاند نو و اسرائیل، کنفرانس دوربان ۲ را به علت آنچه موضع گیری یکجانبه آن علیه اسرائیل دانسته‌اند تحریم کرده‌اند و برخی دیگر از کشورهای اروپایی از جمله بریتانیا و فرانسه با حضور سطح پایین خود در کنفرانس تهدید کرده بودند که اگر محمود احمدی نژاد سخنان خود در باره نفی موجودیت اسرائیل را تکرار کند، کنفرانس را ترک خواهند کرد.

پس از اینکه آقای احمدی نژاد در سخنرانی خود گفت: « به بهانه هولوکاست با تجاوز، ملتی را آواره و عده‌ای را از آمریکا و اروپا و سایر کشورها به آن سرزمین منتقل کرده و حکومت جعلی برپا کردند و در واقع به بهانه جبران صدمات نژاد پرستی در اروپا، خشن ترین نژاد پرستان را در نقطه‌ای دیگر یعنی فلسطین حاکم کردند» برخی هیات‌های اروپایی سالن کنفرانس را ترک کردند.

در حالی که آقای احمدی نژاد، حضور در کنفرانس دوربان ۲ را فرصت مناسبی برای تکرار حملات خود علیه اسرائیل در یک مجمع بین‌المللی دیده است، مقام‌های اسرائیلی نیز، کارزار تبلیغاتی بی‌سابقه‌ای را علیه حضور وی در کنفرانس مذکور به راه انداخته‌اند.

شیمون پرز رئیس جمهور اسرائیل با صدور بیانیه‌ای گفت است از اینکه یک کنفرانس در باره نژاد پرستی با حضور محمود احمدی نژاد به عنوان سخنران اصلی در ژنو افتتاح می‌شود، احساس رنج می‌کند. فردا (سه شنبه) روز یادبود هولوکاست است و به همین مناسبت مراسمی برای بزرگداشت یهودیانی که توسط دولت آدولف هیتلر رهبر آلمان نازی در دهه‌های ۱۹۳۰ و ۱۹۴۰ به قتل رسیده‌اند، در اسرائیل برگزار می‌شود.

محمود احمدی نژاد پس از به قدرت رسیدنش در ایران، وقوع هولوکاست را انکار کرد، ولی پس از واکنش منفی جامعه جهانی به این مساله، موضع خود را تا حد ابراز شک و تردید در کشتار گسترده یهودیان توسط نازی‌ها، تعدیل کرد. با توجه به این مساله، آقای پرز در بیانیه خود با اشاره به آقای احمدی نژاد گفت: فردی که خواهان محو اسرائیل از نقشه جهان است، فردی که منکر هولوکاست است، به عنوان میهمان ویژه به کنفرانسی دعوت شده است که به عنوان کنفرانس حقوق بشر به جهان معرفی می‌شود.

کنفرانس موسوم به دوربان ۲ با دستور کار مقابله با نژادپرستی در ژنو برگزار می‌شود، اما اختلاف کشورهای غربی با برخی از کشورهای اسلامی بر سر پاره‌ای مفاهیم مربوط به آزادی بیان و رفتار و ماهیت اسرائیل، کنفرانس را به محل نزاع دو طرف تبدیل کرده است. به عبارت دیگر، در حالی که کنفرانس دوربان ۲ به منظور نوعی اجماع جهانی علیه عقاید و رفتارهای نژادپرستانه در سطح جهانی برگزار شده اما در عمل به صحنه منازعه در باره مفاهیم مربوط به این مسائل و مصداق‌های آن تبدیل شده است.

برخی کشورهای غربی بر این باورند که بسیاری از دولت‌های اسلامی و یا در حال توسعه، با تمرکز بر رفتار اسرائیل با فلسطینی‌ها در سرزمین‌های اشغالی، سعی می‌کنند شکل‌های مختلف تبعیض و نژادپرستی و یا نقض حقوق بشر در کشورهای خود را نادیده گرفته و حتی آن را توجیه کنند.

در مقابل کشورهای اسلامی و در حال توسعه نیز با تاکید بر حمایت یکجانبه آمریکا و متحدانش از اسرائیل، صداقت آنها در برخورد با اشکال مختلف نژادپرستی و نقض حقوق بشر را به چالش می‌کشند.

آقای احمدی نژاد که حتی از سوی برخی از حامیان سرسخت خود در ایران به عدم حضور در کنفرانس فراخوانده شده بود، ظاهرا انعکاس حضور خود در ژنو را بر نتایج ناشی از دستیابی کشورهای جهان به هر نوع توافق در باره مقابله با نژادپرستی را ترجیح می‌دهد. لبته هر چند که اسرائیل و برخی متحدان آن، حضور آقای احمدی نژاد را دستاویزی برای بی‌اعتبار کردن کنفرانس و مصوبات آن قرار داده اند، اما پاره‌ای از سازمان‌های حقوق بشر شرکت وی در کنفرانس دوربان ۲ را به عنوان فرصتی برای ملتزم کردن وی به مصوبات کنفرانس غنیمت دانسته‌اند.

ایران در صحنه جهانی به عنوان کشوری که علیه زنان اعمال تبعیض می‌کند، دانشجویان را به علت عقاید سیاسی یا مذهبی‌شان از ادامه تحصیل محروم می کند و آزادی‌های سیاسی و صنفی معمول در جهان را از منتقدان مسالمت‌جوی خود دریغ می‌کند، معرفی شده است و از این رو، برخی از مجامع حقوق بشری در نظر دارند که با یادآوری این مسائل برای آقای احمدی نژاد، او را به اصلاح رفتار ایران در این زمینه‌ها متعهد کنند.

احتمالا با توجه به همین چالش‌هاست که آقای احمدی نژاد پیش از عزیمت به ژنو از طریق دفتر خود از دادستان تهران خواست که در برخورد قضایی با رکسانا صابری خبرنگار ایرانی تبار آمریکایی که به هشت سال زندان محکوم شده است و نیز حسین درخشان وبلاگ نویسی که پس از بازگشتش به ایران در چند ماه پیش، خبری از وضعیت او در دست نیست، عادلانه برخورد کند.