1601
Útlit
| Ár |
| Áratugir |
| Aldir |
Árið 1601 (MDCI í rómverskum tölum) var fyrsta ár 17. aldar og hófst á mánudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en fimmtudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.
Ísland
[breyta | breyta frumkóða]- Enevold Kruse varð hirðstjóri landsins.
- Veturinn 1601-1602 var nefndur lurkur eða þjófur og var einn mesti harðindavetur sem þekkst hafði á Íslandi.
Fædd
[breyta | breyta frumkóða]- Jón Magnússon þumlungur, prestur á Eyri við Skutulsfjörð (d. 1696).
- Jón Magnússon í Laufási, prestur og skáld (d. 1675).
Dáin
[breyta | breyta frumkóða]Erlendis
[breyta | breyta frumkóða]- 8. febrúar - Robert Devereux, jarl af Essex, gerði misheppnaða tilraun til uppreisnar gegn Elísabetu 1.
- 23. febrúar - Michael prins af Vallakíu kom til Prag til að biðja um aðstoð Rúdolfs 2. keisara rómverska keisaradæmisins að hrekja Ottómana frá Transylvaníu.
- 25. febrúar - Robert Devereux var hálshöggvinn fyrir drottinsvik.
- 25. febrúar - Tycho Brahe flutti með öll sín tæki í höll Curtiusar í Prag.
- 2. apríl - Breska Austur-Indíafélagið hélt í sinn fyrsta leiðangur og var áfangastaðurinn Mólúkkaeyjar í Indónesíu.
- 23. júní - Svíar biðu ósigur fyrir Pólsk-litháíska samveldinu í orrustunni við Koknese þar sem nú er Lettland. Svíar misstu yfir 2.000 menn.
- 5. júlí - Áttatíu ára stríðið: Umsátrið við Ostende hófst. Það stóð í meira en 3 ár og á endanum létust meira en 100.000 í stríðandu fylkingum Spánverja og Hollendinga.
- 17. júlí - Elísabet, dóttir Tycho Brahe, giftist aðalsmanninum Franz Tengnagel í Prag
- 20. september - Hermenn hins heilaga rómverska keisaradæmis náðu virkinu Székesfehérvár í Ungverjalandi á sitt vald frá Ottómönum.
- 2. október - Umsátrið um Kinsale hófst á Írlandi. Spánverjar sendu skipaflota Írum til aðstoðar með 4.500 hermenn. Ósigur Íra þar í janúar næsta ár leiddi til þess að Elísabet 1. gat lagt allt Írland undir sig.
- 18. október - Stríð Svíþjóðar og Póllands: Umsátrið um Wolmar stóð til desember og gáfust Svíar upp að lokum. Foringjar þeirra voru teknir höndum.
- 28. október - Rúdolf 2. keisari keypti öll stjörnuskoðunartæki Tycho Brahe af Kirsten ekkju hans.
Ódagsettir atburðir
[breyta | breyta frumkóða]- Jesúítamunkurinn Matteo Ricci fékk fyrstur Vesturlandabúa að koma inn í forboðnu borgina í Peking.
- Á Helsingjaeyri var sett upp málmsteypa sem steypti fallbyssur úr kirkjuklukkum.
- Uppskerubrestur og hungursneyð í Rússlandi.
Fædd
[breyta | breyta frumkóða]- 2. maí - Athanasius Kircher, þýskur fræðimaður (d. 1680).
- 17. ágúst - Pierre de Fermat, franskur stærðfræðingur (d. 1665).
- 22. ágúst - Georges de Scudéry, franskur rithöfundur (d. 1667).
- 27. september - Loðvík 13. Frakkakonungur (d. 1643).
Dáin
[breyta | breyta frumkóða]- 17. janúar - Christoffer Valkendorf, danskur aðalsmaður og embættismaður (f. 1525)
- 25. febrúar - Robert Devereux, jarl af Essex (f. 1566).
- 24. október - Tycho Brahe, danskur stjörnufræðingur (f. 1546).