صفحهٔ اصلی

دانشنامه‌ای آزاد که همه می‌توانند آن را ویرایش کنند؛
با ۱٬۰۷۸٬۳۸۲ مقاله به زبان فارسی

مقالهٔ برگزیده

آیین‌های کهن ایران بر نوآوری‌های دینی زرتشت تأثیر گذاشته است. ساکنان و اقوام بومی ایران، که قبل از ورود آریایی‌ها در نقاط مختلف فلات ایران سکونت داشتند، دارای باور مهرپرستی بودند. با پیشرفت این باورها، هر یک از بخشهای جهان، به مانند خدایی درآمده‌بود و بدین‌گونه خدایان بسیاری بر سرنوشت جهان فرمانروایی می‌کردند. در این رشته باورهای کهن آریایی‌ها، دو دسته از خدایان بودند که به آنان اهوره (نیروهای نیک) و دیوه (نیروهای پلید) گفته می‌شد. در میان این مردمان این باور بود که در جهان دو آیین و قانون هست: ارته یا سامان و پارسایی و دروغ یا آشوب. مردمان هندوایرانی در زمانی بسیار کهن، به خدا-پدری باور داشتند که با نام و ویژگیهای گوناگونی خوانده می‌شد. همهٔ خدایان چه اهوراها و چه دیوها، فرزندان او بودند، ولی خود او در آفرینش و کارهای جهان هیچ گونه خویشکاری بر دوش نداشت. این اندیشه در ایران با نام آیین زروانی شناخته شده است. این آیین کهن هندوایرانی، در سرزمین ایران چندبار دگرگون شد. در گام نخست، دیوان از خدایی افتادند و به نمودهای نیروی بدی دگرگون شدند. در گام آینده، یک ویژگی دیگر، ایزدی به نام اهورامزدا بر سر جهان خدایان افزوده شد. دگرگونی سومی که در ایران رخ داد، از ارزش افتادن زروان در دین زرتشت بود. زرتشت کیش کهن آریایی را از پایه دگرگون داد. او ستایش ایزدان باستان را قدغن کرد و ستایشگرِ خدایی یگانه به نام «اهورامزدا» گردید این جابجایی‌ها در بخش گات‌های اوستا به چشم می‌خورد. گرچه بخش‌های دیگر اوستا (یشت‌ها و یسنا) با اینکه پایه‌های زرتشتی دارد، ولی یادآور آیین کهن آریایی‌ها است. از روی کمبودِ آگاهی‌های تاریخی، هنوز نمی‌توان به سادگی از روی گزارش اوستا زمان و جایگاه پیدایش آیین زرتشت را به‌درستی روشن کرد یا از چگونگی گسترش آیین مزدیسنا در ایران باستان آگاه شد.

ادامه… مقاله‌های برگزیده – مقالهٔ امروز

آیا می‌دانستید که …؟

…برخی اندام‌ها مانند چشم، مغز، بیضه و جفت از «امتیاز ایمنی» برخوردارند؛ یعنی سیستم ایمنی برای جلوگیری از التهاب و آسیب، آن‌ها را عمدا نادیده می‌گیرد؟
…جبار باغچه‌بان بنیان‌گذار نخستین کودکستان، نخستین مدرسه ناشنوایان ایران و اولین مؤلف و ناشر کتاب کودک در ایران بود؟
…اصغر قندچی، مؤسس اولین و بزرگ‌ترین کارخانهٔ تریلر و کامیون ساخت ایران، بدون مونتاژ خارجی به نام ایران کاوه، بود که در جریان مصادره‌های اول انقلاب، مصادره شد؟
…خلأ گاوران که با نام «هیچِ بزرگ» نیز شناخته می‌شود، بزرگ‌ترین خلأ کیهانی شناخته‌شده در جهانِ قابل مشاهده است؟

بیشتر… – پیشنهاد یک مقاله

دربارهٔ ویکی‌پدیا

ویکی‌پدیا دانشنامه‌ای اینترنتی با بیش از ۳۲۹ زبان با محتوای آزاد است که با همکاری افراد داوطلب نوشته می‌شود و هر کس که به اینترنت دسترسی داشته باشد می‌تواند مقاله‌های آن را ویرایش کند. هدف ویکی‌پدیا آفرینش و انتشار جهانی یک دانشنامهٔ آزاد به تمامی زبان‌های زندهٔ دنیاست. با رشد روزافزون این دانشنامه گردانندگان آن در بنیاد ویکی‌مدیا چندین پروژهٔ مشابه دیگر همچون ویکی‌واژه، ویکی‌کتاب، ویکی‌گفتاورد، ویکی‌خبر، ویکی‌دانشگاه، ویکی‌سفر، ویکی‌داده و ویکی‌گونه را پدیدآوردند.

ویکی‌پدیای فارسی دو سال پس از شروع پروژهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، در ۲۸ آذر ۱۳۸۲ (۱۹ دسامبر ۲۰۰۳) فعالیت خود را آغاز کرد و اکنون در ردهٔ نوزدهم ویکی‌پدیاها قرار دارد و بزرگترین دانشنامهٔ فارسی محسوب می‌شود. ویکی‌پدیای فارسی هم اکنون (۶ تیر ۱۴۰۵ خورشیدی) ۱٬۰۷۸٬۳۸۲ نوشتار دارد.

ادامه… ویکی‌پدیا، بدون نیاز به اینترنت

از میان خبرها

آلن گرینسپن

در پی وقوع دو زمین‌لرزه در ونزوئلا بیش از ۹۰۰ نفر کشته و ده‌ها هزار نفر مفقود شدند.
آلن گرینسپن (در تصویر) رئیس سابق فدرال رزرو ایالات متحده در ۱۰۰ سالگی درگذشت.
کی‌یر استارمر، استعفای خود را از سمت نخست‌وزیری بریتانیا اعلام کرد.
در بسکتبال، نیویورک نیکس با شکست سن آنتونیو اسپرز، قهرمان ان‌بی‌ای شد.
ایلان ماسک پس از آن‌که شرکت اسپیس‌اکس بزرگ‌ترین عرضهٔ اولیهٔ سهام را انجام داد، به نخستین تریلیونر جهان تبدیل شد.

یادبودها

امروز: شنبه، ۲۷ ژوئن ۲۰۲۶ میلادی برابر ۶ تیر ۱۴۰۵ هجری خورشیدی و ۱۱ محرّم ۱۴۴۸ هجری قمری (UTC)

رویدادها

۱۲۸۷ - قیام مردم تبریز به رهبری ستارخان و باقرخان علیه استبداد محمدعلی شاه قاجار
۱۳۶۰ - ترور ناموفق سید علی خامنه‌ای امام جمعه وقت تهران توسط گروه فرقان در مسجد ابوذر که منجر به مجروح‌شدن وی شد.
۹۶۷ (میلادی) - با تصرف کرمان به دست عضدالدوله فناخسرو دیلمی، بزرگترین پادشاه سلسلهٔ آل بویه، سراسر ایران دوباره دارای حکومت‌های ایرانی شد که سامانیان و آل بویه سهم بیشتری داشتند. قلمرو عضدالدوله پس از پیوستن کرمان، شامل سراسر جنوب و مرکز ایران بود. (در تصویر:سرباز دیلمانی)
۱۹۴۲ (میلادی) - دبیرستان‌های نظام ایران که برای دانشکده افسری ارتش این کشور دانشجو آماده می‌کردند، پس از اشغال ایران، توسط نیروهای متفقین منحل شدند.
۱۹۵۴ (میلادی) - اولین نیروگاه اتمی جهان در شهر ابنینسک در نزدیک مسکو راه‌اندازی شد.
۱۹۶۷ (میلادی) - اولین خودپرداز جهان در یکی از شعبات بانک بارکِ‌لیز در شهر انفیلد در شمال لندن نصب شد.

زادروزها

۱۴۶۲ - زادروز لوئی دوازدهم فرانسه پادشاه فرانسه
۱۵۵۰ - زادروز شارل نهم پادشاه فرانسه
۱۸۶۹ - زادروز اما گلدمن آنارشیست روس
۱۸۸۰ - زادروز هلن کلر نویسنده نابینا و ناشنوا و فعال اجتماعی آمریکایی
۱۹۷۷ - زادروز رائول فوتبالیست اسپانیایی

درگذشت‌ها

۱۲۱۴ - قتل قائم‌مقام فراهانی صدر اعظم ایران در زمان محمدشاه قاجار
۱۵۷۴ - درگذشت جورجو وازاری نقاش ، نویسنده، مورخ و معمار ایتالیایی
۱۸۳۱ - درگذشت سوفی ژرمن ریاضی‌دان، فیزیکدان و فیلسوف فرانسوی
۱۸۳۹ - درگذشت رانجیت سینگ مهاراجه امپراتوری سیک
۱۸۴۴ - درگذشت جوزف اسمیت رهبر مذهبی آمریکایی
۲۰۰۱ - درگذشت تووه یانسون رمان‌نویس، نویسنده و تصویرگر کتاب کودکان و داستان‌های مصور فنلاندی
۲۰۰۱ - درگذشت جک لمون بازیگر آمریکایی، برنده جایزه اسکار

→ روز قبل – روز بعد ←
یادبودهای ژوئن – یادبودهای بیشتر…