Przejdź do zawartości

Robert Redford

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Robert Redford
Ilustracja
Robert Redford (2012)
Imię i nazwisko

Charles Robert Redford Jr.

Data i miejsce urodzenia

18 sierpnia 1936
Santa Monica

Data i miejsce śmierci

16 września 2025
Sundance Resort

Zawód

aktor, reżyser, producent filmowy

Współmałżonek

Lola Van Wagenen
(1958–1985; rozwód)
Sibylle Szaggars
(2009–2025; jego śmierć)

Lata aktywności

1959–2018

Odznaczenia
Prezydencki Medal Wolności (Stany Zjednoczone) Image Kawaler Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja)
Faksymile
Podpis
Image Multimedia w Wikimedia Commons
Image Cytaty w Wikicytatach

Charles Robert Redford Jr. (ur. 18 sierpnia 1936 w Santa Monica, zm. 16 września 2025 w Sundance Resort(inne języki)) – amerykański aktor, reżyser i producent filmowy.

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Santa Monica jako jedyny syn Marthy Hart i Charlesa Roberta Redforda, księgowego, który pracował dla Standard Oil[1]. Robert Redford ukończył szkołę średnią Van Nuys High School w Los Angeles[2]. Z powodu pijaństwa stracił swoje stypendium sportowe za grę w baseball, które przyznał mu University of Colorado. Uczył się malarstwa w The Pratt Institute of Art i uczęszczał do American Academy of Dramatic Arts w Nowym Jorku.

Podczas nauki wystąpił w broadwayowskiej sztuce Tall Story (1959). W latach 1961–1962 grał główną rolę w spektaklach: Niedziela w Nowym Jorku (Sunday in New York) i Boso w parku (Barefoot in the Park) Neila Simona[3]. Pojawił się na małym ekranie w jednym z odcinków serialu telewizyjnego ABC Maverick (1960) z Jamesem Garnerem i Ratownictwo 8 (Rescue 8, 1960), a następnie zadebiutował na dużym ekranie jako baseballista w komedii sportowej Joshuy Logana Duby smalone (Tall Story, 1960) u boku Anthony’ego Perkinsa i Jane Fondy. Znalazł się w obsadzie filmu wojennego War Hunt (1962)[4] o wojnie w Korei z udziałem Johna Saxona, Sydneya Pollacka i Toma Skerritta.

Po roli prawnika w filmie Boso w parku (Barefoot in the Park, 1967) zaczęto go nazywać „złotym chłopcem z Kalifornii”. Zdobył uznanie widzów i stał się jedną z największych gwiazd Hollywoodu dzięki roli Sundance’a Kida w westernie Butch Cassidy i Sundance Kid (Butch Cassidy and Sundance Kid, 1969). Następnie zagrał w kilkunastu filmach, które przeszły do historii kina, takich jak m.in. Żądło (The Sting, 1973), Wielki Gatsby (The Great Gatsby, 1974), Trzy dni Kondora (Three Days of the Condor, 1975), O jeden most za daleko (A Bridge Too Far, 1977), Urodzony sportowiec (The Natural, 1984) jako gwiazdor baseballu lat 30. XX w.[5], czy Pożegnanie z Afryką (Out of Africa, 1985).

Jako reżyser zadebiutował filmem Zwyczajni ludzie (Ordinary People, 1980), za który został uhonorowany Oscarem i Złotym Globem.

Założył i był właścicielem ośrodka narciarskiego Sundance Resort (nazwanego tak od jednej z jego ról – Sundance Kida), gdzie utworzył Sundance Institute i gdzie corocznie organizowany jest Sundance Film Festival, największy i najbardziej uznany festiwal promujący kino niezależne.

7 sierpnia 2018 poinformował o zakończeniu kariery aktorskiej[6].

Życie prywatne

[edytuj | edytuj kod]
Image
Robert Redford (1967)

12 września 1958 w Las Vegas poślubił Lolę Van Wagenen (ur. 1938), która urodziła czwórkę dzieci: syna Scotta Anthony’ego (ur. 1 września 1959, zm. 17 listopada 1959 – nagła śmierć łóżeczkowa), córkę Shaunę Jean (ur. 15 listopada 1960), syna Davida Jamesa „Jamiego” (ur. 15 maja 1962, zm. 17 października 2020 z powodu nowotworu wątroby[7]) i córkę Amy Hart (ur. 22 października 1970). W 1985 rozwiódł się z żoną[8].

Spotykał się z brazylijską aktorką Sônią Bragą (1988), projektantką kostiumów Kathy O’Rear (1990−1995), która pracowała przy jego filmach Rzeka wspomnień (A River Runs Through It, 1992) i Quiz Show (1994), i szwedzką aktorką Leną Olin (1990–1991). W 1999 romansował z niemiecką malarką Sibylle Szaggars, z którą ożenił się w 2009.

Zmarł we śnie, 16 września 2025, w swoim domu w Sundance Resort, w wieku 89 lat[9][10].

Nagrody

[edytuj | edytuj kod]
Rok Nagroda Kategoria Film / Spektakl
1961 Theater World Award Najlepszy występ Niedziela w Nowym Jorku (Sunday in New York)
1965 Złoty Glob Najbardziej obiecujący aktor Ciemna strona sławy (1965)
1971 Nagroda BAFTA Najlepszy aktor Butch Cassidy i Sundance Kid (1969)
Był tu Willie Boy (1965)
Szaleńczy zjazd (1969)
1974 David di Donatello Najlepszy aktor zagraniczny Żądło (1973)
1975 Złoty Glob Światowy gwiazdor filmowy –
1977 Złoty Glob –
1978 Złoty Glob –
1980 National Board of Review Najlepszy reżyser Zwyczajni ludzie (1980)
1981 Złoty Glob Najlepszy reżyser
Oscar Najlepszy reżyser
1994 Nagroda im. Cecila B. DeMille’a –
1995 Nagroda Gildii Aktorów Ekranowych za całokształt twórczości –
2002 Oscar Oscar honorowy –
2005 Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Karlowych Warach Nagroda specjalna za wybitny wkład w światowe kino –
2012 69. Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Wenecji Giovani Giurati del Vittorio Veneto Film Festival Award Reguła milczenia (2012)
Open Prize
2013 Nagroda Stowarzyszenia Nowojorskich Krytyków Filmowych Najlepszy aktor Wszystko stracone (2013)
2017 74. Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Wenecji Honorowy Złoty Lew za całokształt twórczości –
2019 Cezar Cezar Honorowy –

Odznaczenia

[edytuj | edytuj kod]

Filmografia

[edytuj | edytuj kod]

obsada

[edytuj | edytuj kod]
Rok Tytuł Rola Reżyser Uwagi
1960 Maverick (serial TV) Jimmy Coleman odc. 76: „Iron Hand”
Rescue 8 (serial TV) Danny Tilford odc. 67: „Breakdown”
The Deputy (serial TV) Burt Johnson odc. 31: „The Last Gunfight”
Playhouse 90 Pułkownik Lott odc. 134: „In the Presence of Mine Enemies”
Tate (serial TV) John Torsett odc. 3: „The Bounty Hunter”
Tad Dundee odc. 8: „Comanche Scalps”
Moment of Fear Obcy odc. 1: „The Golden Deed”
Perry Mason (serial TV) Dick Hart odc. 96: „The Case of the Treacherous Toupee”
The Iceman Cometh Don Parritt TV
Duby smalone (Tall Story) baseballista Joshua Logan
1961 Route 66 (serial TV) Janosh odc. 35: „First-Class Mouliak”
Whispering Smith (serial TV) Johnny odc. 2: „The Grudge”
Naked City (serial TV) Baldwin Larne odc. 60: „Tombstone for a Derelict”
1962 The Twilight Zone (serial TV) Harold Beldon odc. 81: „Nothing in the Dark”
War Hunt szeregowiec Roy Loomis Denis Sanders
1963 Nietykalni (The Untouchables, serial TV) Jack Parker odc. 103: „Snowball”
The Virginian Matthew Cordell odc. 34 (2.4): „A Killer in Town”
1965 Ciemna strona sławy (Inside Daisy Clover) Wade Lewis Robert Mulligan
Sytuacja beznadziejna... ale niezbyt poważna (Situation Hopeless ... But Not Serious) Kapitan Hank Wilson Gottfried Reinhardt
1966 Przeznaczone do likwidacji (This Property Is Condemned) Owen Legate Sydney Pollack
Obława (The Chase) Charlie 'Bubber' Reeves Arthur Penn
1967 Boso w parku (Barefoot in the Park) Paul Bratter Gene Saks
1969 Butch Cassidy i Sundance Kid (Butch Cassidy and the Sundance Kid) Harry Longabaugh / The Sundance Kid George Roy Hill
Był tu Willie Boy (Tell Them Willie Boy Is Here) Zastępca szeryfa Christopher 'Coop' Cooper Abraham Polonsky
Szaleńczy zjazd (Downhill Racer) David Chappellet Michael Ritchie
1970 Mały Fauss i duży Halsy (Little Fauss and Big Halsy) Halsy Knox Sidney J. Furie
1972 Jeremiah Johnson Jeremiah Johnson Sydney Pollack
Kandydat (The Candidate) Bill McKay Michael Ritchie
Diamentowa gorączka (The Hot Rock) John Archibald Dortmunder Peter Yates
1973 Żądło (The Sting) Johnny Hooker George Roy Hill
Tacy byliśmy (The Way We Were) Hubbell Gardiner Sydney Pollack
1974 Wielki Gatsby (The Great Gatsby) Jay Gatsby Jack Clayton
1975 Trzy dni Kondora (Three Days of the Condor) Joseph Turner/Kondor Sydney Pollack
Wielki Waldo Pepper (The Great Waldo Pepper) Waldo Pepper George Roy Hill
1976 Wszyscy ludzie prezydenta (All the President’s Men) Bob Woodward Alan J. Pakula
1977 O jeden most za daleko (A Bridge Too Far) Major Julian Cook Richard Attenborough
1979 Elektryczny jeździec (The Electric Horseman) Norman 'Sonny' Steele Sydney Pollack
1980 Więzień Brubaker (Brubaker) Henry Brubaker Stuart Rosenberg
1984 Urodzony sportowiec (The Natural) Roy Hobbs Barry Levinson
1985 Pożegnanie z Afryką (Out of Africa) Denys Finch Hatton Sydney Pollack
1986 Orły Temidy (Legal Eagles) Tom Logan Ivan Reitman
1990 Hawana (Havana) Jack Weil Sydney Pollack
1992 Sneakers Martin „Marty” Bishop Phil Alden Robinson
Incydent w Oglala (Incident at Oglala) Narrator Michael Apted
1993 Niemoralna propozycja (Indecent Proposal) John Gage Adrian Lyne
Klasa amerykańska (La Classe américaine) Steven Michel Hazanavicius, Dominique Mézerette
1996 Namiętności (Up Close & Personal) Warren Justice Jon Avnet
1998 Zaklinacz koni (The Horse Whisperer) Tom Booker Robert Redford także producent i reżyser
2001 Ostatni bastion (The Last Castle) Pułkownik generał Eugene Irwin Rod Lurie
Zawód: Szpieg (Spy Game) Nathan D. Muir Tony Scott
2004 Rozrachunek (The Clearing) Wayne Hayes Pieter Jan Brugge
2005 Niedokończone życie (An Unfinished Life) Einar Gilkyson Lasse Hallström
2006 Pajęczyna Charlotty (Charlotte’s Web) Koń Ike (głos) Gary Winick
2007 Ukryta strategia (Lions for Lambs) Dr Stephen Malley Robert Redford także producent i reżyser
2012 Reguła milczenia (The Company You Keep) Jim Grant/Nick Sloan Robert Redford także producent i reżyser
2013 Wszystko stracone (All Is Lost) żeglarz J.C. Chandor
2014 Kapitan Ameryka: Zimowy żołnierz (Captain America: The Winter Soldier) Alexander Pierce Anthony i Joe Russo
2015 A Walk in the Woods Bill Bryson Ken Kwapis
Niewygodna prawda (Truth) Dan Rather James Vanderbilt
2016 Mój przyjaciel smok (Pete’s Dragon) Tato Grace David Lowery
2017 Odkrycie (The Discovery) Thomas Harbor Charlie McDowell
Nasze noce (Our Souls at Night) Louis Waters Ritesh Batra
2018 Gentleman z rewolwerem (The Old Man & the Gun) Forrest Tucker David Lowery

reżyser

[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ Robert Redford Biography. Filmreference.com. [dostęp 2025-09-14]. (ang.).
  2. ↑ Robert Redford. Listal. [dostęp 2016-05-20]. (ang.).
  3. ↑ Robert Redford. Internet Broadway Database. [dostęp 2025-05-20]. (ang.).
  4. ↑ Robert Redford. Rotten Tomatoes. [dostęp 2025-09-16]. (ang.).
  5. ↑ Baseball’s Naturals: There Goes Yet Another Roy Hobbs, „The New York Times” [dostęp 2016-05-20] (ang.).
  6. ↑ Czołowy amant, szpieg i rewolwerowiec Hollywood przechodzi na emeryturę. tvn24.pl. [dostęp 2018-08-07].
  7. ↑ "Ból po stracie dziecka jest niezmierzony". Nie żyje Jamie Redford [online], TVN24 [dostęp 2020-11-08] (pol.).
  8. ↑ Redford: Barefoot in Lotus Land. The New York Times. [dostęp 2016-05-20]. (ang.).
  9. ↑ Robert Redford zmarł w swoim domu w Utah. To niezwykła posiadłość [online], Fakt, 16 września 2025 [dostęp 2025-09-17].
  10. ↑ Małgorzata Muraszko, Robert Redford nie żyje. Aktor i reżyser miał 89 lat [online], wyborcza.pl [dostęp 2025-09-16].
  11. ↑ Piękny gest Obamy na koniec kadencji. Medale Wolności dla Michaela Jordana, Roberta De Niro, Diany Ross i.... gazeta.pl, 2016-11-23. [dostęp 2016-11-23].

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]
  • Maria Kornatowska. Złoty chłopiec z Kalifornii. „Film”. nr 36 (1992/XLII), s. 16–18, 6 września 1987. Warszawa: RSW „Prasa-Książka- Ruch”. ISSN 0137-463X. 
  • Robert Redford. T. 1: Kolekcja Alfred Hitchcock Przedstawia. Poznań: Oxford Educational, kwiecień 2009, s. 13-14. ISBN 978-83-252-0462-4.

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Robert_Redford&oldid=80093633”