Josefa M.R. Martinez, Brindis / Πρόποση

Image

¡Salud compañeras! La Anarquía
Ya tremola el pendón libertador;
¡Hurra, hermanos queridos, a la lucha!
¡Fuerte el abrazo, sereno el corazón!

Miradlo ¡si! ¿No veis el horizonte
Radiante luz iluminando estar?
Y entre inmensos cendales ondeando
Nuestro rojo pendón. ¡Hurra a luchar!

Que no haya entre nosotras rezagadas
Nuestra lucha es a muerte y sin cuartel;
¡Hurra! Hermanas queridas, otro esfuerzo,
Y ¿quién duda que habremos de vencer?

Estrechemos las filas, camaradas
El rojizo pendón al tremolar,
¡Anarquía y Salud! ¡Y destrozadas
Las falanges burguesías huirán!

Serenas, sin temor, siempre avanzando,
Siempre altivas marchando por doquier,
Los esbirros burgueses arrollando
Destrozando las leyes y el poder.

¡Compañeros! Cada claro en nuestras filas
Contestando ha de ser con la explosión,
Y así, cual torrente, iremos formidable
Proclamando Social Revolución.

ΠΡΟΠΟΣΗ

Χαίρετε, σύντροφοι! Αναρχία!
Η απελευθερωτική σημαία κυματίζει ήδη.
Ζήτω, αγαπητοί αδελφοί, στον αγώνα!
Γερό αγκάλιασμα, γαλήνια καρδιά!

Κοιτάξτε το! Δεν βλέπετε τον ορίζοντα,
με το λαμπερό φως να τον φωτίζει;
Και ανάμεσα σε τεράστια πέπλα,
κυματίζει το κόκκινο λάβαρό μας. Ζήτω ο αγώνας!

Ας μην υπάρχουν καθυστερημένοι ανάμεσά μας.
Ο αγώνας μας είναι μέχρι θανάτου και χωρίς δισταγμό.
Ζήτω! Αγαπητές αδελφές, άλλη μια προσπάθεια,
και ποιος αμφιβάλλει ότι θα νικήσουμε;

Ας συσπειρώσουμε τις τάξεις μας, σύντροφοι,
καθώς κυματίζει το κοκκινωπό λάβαρο,
Αναρχία και Ζήτω! Και συντετριμμένες,
οι αστικές φάλαγγες θα φύγουν!

Ήρεμοι, ατρόμητοι, πάντα προχωρώντας,
πάντα περήφανοι παντού,
συντρίβοντας τους μπράβους των αστών,
καταστρέφοντας τους νόμους τους και την εξουσία.

Σύντροφοι! Κάθε κενό στις τάξεις μας
πρέπει να καλυφθεί με μια έκρηξη,
Και έτσι, σαν τρομερός χείμαρρος, θα προχωρήσουμε,
κηρύσσοντας την Κοινωνική Επανάσταση.

*Traducción / Μετάφραση: Stelios Karayanis

**Η Josefa M.R. Martinez ήταν αναρχική και φεμινίστρια ποιήτρια, συνεργάτιδα της εφημερίδας “La Voz de la Mujer” (Η Φωνή των Γυναικών), στην Αργεντινή, που εκδόθηκε μεταξύ 1896 και 1897.

Ο σουρεαλισμός στην Κοινωνική Επανάσταση του 1936

Image

Δεν υπάρχει ελευθερία
για τους εχθρούς της ελευθερίας.
Δήλωση της 20ής Ιουλίου 1936.

Οι φρουρές του ισπανικού Μαρόκου και ορισμένες μεραρχίες της μητρόπολης έχουν εξεγερθεί. Αφρικανικά στρατεύματα προσπαθούν να αποβιβαστούν στην Algeciras. Όλη η εργαζόμενη Ισπανία στέκεται ομόφωνα ενάντια στη φασιστική καταιγίδα. Οι ανθρακωρύχοι του Ρίο Τίντο αναχωρούν προς την εξεγερμένη Σεβίλλη, συνοδευόμενοι από φορτηγά γεμάτα δυναμίτη. Οι ανθρακωρύχοι του Linares καταλαμβάνουν το Despeñaperros για να εμποδίσουν τη διέλευση του ανδαλουσιανού στρατού. Η Μαδρίτη, που απειλείται, θα υπερασπιστεί από τους γενναίους μαχητές του Οκτωβρίου που έφτασαν από τις Αστούριες.

Το Λαϊκό Μέτωπο συνειδητοποιεί πλέον το κόστος του σεβασμού προς τον ταξικό εχθρό: η κυβέρνηση διανέμει επιτέλους όπλα στις εργατικές μάζες. Οι πολιτοφυλακές που σχηματίστηκαν αμέσως περιπολούν και επιβλέπουν.

Η γαλλική κυβέρνηση του Λαϊκού Μετώπου, η οποία έχει αντιμετωπίσει τον φασιστικό εχθρό με ακόμη μεγαλύτερη επιφύλαξη από την ισπανική, θα συνειδητοποιήσει ότι απειλείται από τον ίδιο κίνδυνο; Μέχρι πότε τα κόμματα που την υποστηρίζουν θα παραμελούν να εξοπλίσουν την εργατική τάξη;

Υπάρχει, ωστόσο, ένα μέτρο διεθνούς αλληλεγγύης που επιβάλλεται επειγόντως. Η καθυστέρησή του θα σήμαινε παραχώρηση εις βάρος της πιο στοιχειώδους σύνεσης, της δικαιοσύνης, της αξιοπρέπειας: ο Gil Robles, ο άνθρωπος του ισπανικού φασισμού, έχει βρει καταφύγιο στο Biarritz.

ΣΥΛΛΑΒΕΤΕ ΤΟΝ GIL ROBLES.

20 Ιουλίου 1936

Υπογράφουν
ADOLPHE ACKER, ANDRÉ BRETON, CLAUDE CAHUN, PAUL ELUARD, ARTHUR HARFAUX, MAURICE HENRY, GEORGES HUGNET, MARCEL JEAN, DORA MAAR, LÉO MALET, GEORGES MOUTON, HENRI PASTOUREAU, BENJAMIN PÉRET, GUI ROSEY, YVES TANGUY Y CIERTO NÚMERO DE COMPAÑEROS EXTRANJEROS.

*Από το έργο «Textos y declaraciones surrealistas, 1924/1939» (Σουρεαλιστικά κείμενα και δηλώσεις, 1924/1939) που εκδόθηκε από τον εκδοτικό οίκο @pepitaseditorial το 2008.

Angela Figuera Aymerich, Δεν θέλω να μου κλείνουν το στόμα όταν λέω δεν θέλω

Image

Δεν θέλω
τα φιλιά να πληρώνονται,
το αίμα να πουλιέται,
το αεράκι να αγοράζεται,
η ανάσα να νοικιάζεται.

Δεν θέλω
να καίγεται το στάρι
και να λείπει το ψωμί.

Δεν θέλω
να υπάρχει κρύο στα σπίτια,
να υπάρχει φόβος στους δρόμους,
να υπάρχει οργή στα μάτια.

Δεν θέλω
να φυλακίζονται στα χείλη τα ψέματα,
να φυλακίζονται στα θησαυροφυλάκια τα εκατομμύρια,
να φυλακίζονται στις φυλακές οι τίμιοι άνθρωποι.

Δεν θέλω
ο γεωργός να δουλεύει χωρίς νερό,
ο ναυτικός να ταξιδεύει χωρίς πυξίδα,
στο εργοστάσιο να μην ανθίζουν κρίνα,
στο ορυχείο να μη βλέπουν την αυγή,
στο σχολείο να μη γελά ο δάσκαλος.

Δεν θέλω
οι μανάδες να μη φορούν άρωμα,
οι νέες κοπέλες να μην έχουν έρωτες,
οι πατέρες να μην έχουν καπνό,
στα παιδιά οι Τρεις Μάγοι
να φέρνουν μόνο πλεκτές φανέλες και τετράδια.

Δεν θέλω
η γη να μοιράζεται σε κομμάτια,
στη θάλασσα να χαράζονται κυριαρχίες,
στον αέρα να ανεμίζουν σημαίες,
στα ρούχα να μπαίνουν διακριτικά.

Δεν θέλω
ο γιος μου να παρελαύνει,
ούτε κανενός μάνας οι γιοι να παρελαύνουν
με το τουφέκι και τον θάνατο στον ώμο·
ποτέ να μη ρίχνονται τουφεκιές,
ποτέ να μην κατασκευάζονται τουφέκια.

Δεν θέλω
να με εξουσιάζουν ο τάδε κι ο δείνα,
να με κατασκοπεύει ο απέναντι γείτονας,
να μου κολλούν ταμπέλες και σφραγίδες,
να ορίζουν με διατάγματα τι είναι ποίηση.

Δεν θέλω
να αγαπώ κρυφά,
να κλαίω κρυφά,
να τραγουδώ κρυφά.

Δεν θέλω
να μου κλείνουν το στόμα
όταν λέω

ΔΕΝ ΘΕΛΩ…

(1948)

*Η ξεριζωμένη ποιήτρια Angela Figuera Aymerich έζησε και έγραψε στη Soria. Διώχθηκε μετά το τέλος του εμφυλίου πολέμου στην Ισπανία: της αφαίρεσαν το πανεπιστημιακό της πτυχίο και έχασε τη θέση της ως καθηγήτρια. Για ένα διάστημα, εκείνη και ο γιος της, που γεννήθηκε μέσα σε έναν βομβαρδισμό, έζησαν στις όχθες του ποταμού Duero. Τα βιβλία της «Mujer de barro» (Γυναίκα από πηλό) και «Soria pura» (Καθαρή Σόρια) αντιμετώπισαν προβλήματα λογοκρισίας εξαιτίας του αισθησιασμού τους και της εξέγερσής τους απέναντι στη φτώχεια, τις καταχρήσεις και την ερήμωση της μεταπολεμικής εποχής.

Georg Trakl, Τρία ποιήματα

Image

ΒΡΑΔΙΝΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

Σε σκοτεινά μονοπάτια περπατώντας το βράδυ
οι χλωμές μας μορφές εμφανίζονται μπρος μας.

Όταν διψάμε
πίνουμε απ’ τ’ άστρα νερά της λιμνούλας
των θλιμμένων παιδιάτικων χρόνων τη γλύκα.

Κατάκοποι ηρεμούμε κάτω απ’ την κουφοξυλιά
τους γκρίζους κοιτάζοντας γλάρους.

Νέφη σωριάζονται εαρινά πάνω απ’ τη σκοτεινή πολιτεία
που κρύβει των Μοναχών τις πιο ευγενικές εποχές.

Τα λεπτά σου όταν έπιασα χέρια
τα στρογγυλά ανασήκωσες ήρεμα μάτια.
Αυτό πάει τώρα καιρός.

Μα καθώς μελωδία σκοτεινή την ψυχή πλημμυρίζει
προβαίνεις, Λευκή, στο φθινοπωριάτικο τοπίο του φίλου.

*

ΣΤΟ ΒΑΛΤΟ

Οδοιπόρος στο μαύρο αγέρα· στη γαλήνη του βάλτου
σιγαλά μουρμουρίζει η ξερή καλαμιά. Στον γκρίζο ουρανό
σμήνος άγριων πουλιών ακλουθάει
λοξά πάνω από νερά σκοτεινά.

Αναστάτωση. Μέσα σε ρεπιασμένη καλύβα
με μαύρα φτερά φτερουγίζει η σαπίλα·
σακατεμένες στον άνεμο στενάζουν σημύδες.

Βράδυ σ’ έρμη ταβέρνα. Απαλή βαρυθυμιά
οσμίζεται το γυρισμό απ’ τα κοπάδια που βόσκουν·
νύχτια εμφάνιση: απ’ τ’ ασημένια νερά ξεπροβάλλουν φρύνοι.

*

ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ

Βράδυ σωπαίνει στο δάσος
του κούκου ο θρήνος.
Γέρνουν πιο κάτω τα στάχυα
kι οι παπαρούνες.

Μπόρα θολή φοβερίζει
πάνω απ’ το λόφο.
Των τζιτζικιών το τραγούδι
στους αγρούς σβήνει.

Της καστανιάς δεν κουνιέται
πια ούτε ένα φύλλο.
Στη στριφτή σκάλα θροΐζει
το φόρεμά σου.

Στη σκοτεινή καμαρούλα
φέγγει γαλήνιο
το κερί κι ένα ασημένιο
χέρι το σβήνει.

Άναστρη νύχτα, γαλήνη.

*Από το βιβλίο “Γκέοργκ Τρακ Ποιήσεις”, μετάφραση Δημ. Στ. Δήμου, εκδ. Το ροδακιό, 1993.

Μιχάλης Κατσιγιάννης, Το σεντόνι

Image

Στην απούσα λήθη
Βροχή απαστράπτουσα
Στους ήρεμους λαιμούς των κύκνων
Ομοίωμα υστερίας
Εκτυλίσσεται στο παρασκήνιο
Το βάθος της μνείας
Ομοίωμα υπνηλίας
Αναδημιουργείται η σιωπή
Μεταξύ χλωμών προσώπων
Με ιπτάμενες πάγιες θέσεις
Που ανανεώνουν
Το άγχος του αποχωρισμού
Χωρίς να ενώνουν τους λαιμούς τους.

*Από τη συλλογή «Μετα-ελεγείες», εκδ. Εξιτήριον, 2025.

Λίνα Φυτιλή, Αλπικά δάση

Image

Εδώ και τώρα
γίνομαι λαβύρινθος
για να με διασχίσεις.
Εδώ και τώρα
στην κόψη του δρόμου
για την επί τόπου στροφή –
ξάγρυπνη
προσπαθώ να κρατήσω
τα αλπικά σου δάση
ζεστά –
πάνω σ’ αυτό το βάθρο των υψών
όπου ο άνεμος μανιάζει
μέρες.
Από δω και πέρα
όλα θα κρατήσουν
σαν όρκος τυφλός
κι η σαγήνη
δεν θα ’χει πεθάνει.

.

Benjamin Peret, Τρία ποιήματα

Image

ΔΙΠΛΗ ΠΑΡΤΙΔΑ

Ο αχυρένιος όναγρος
για την διαδρομή στην καταιγίδα
παρκάρει μπροστά στα τσόχινα ταξί

Ο αναβάτης
μαλακό κεράσι και γουταπέρκα
εκκρεμές στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα
γιατί δεν του αρέσει η πίπα του μαγιορδομου (1)

Όλο αυτό βγάζει έναν παράξενο ήχο

*

ΤΙΜΑΤΕ ΤΟΥΣ ΝΕΚΡΟΥΣ ΣΑΣ

στον Raymond Queneau

Μέσα στο χέρι
υπάρχει το τσεκούρι
μέσα στο τσεκούρι
υπάρχει το καπέλο το κεφάλι ο λαιμός τα πόδια
και η ανάμνηση των εντοσθίων
Υπάρχει επίσης
το θάρρος των μικρών φώτων
που δεν φοβούνται την μετάδοση
Υπάρχει ακόμη ένα νευρικό τρεμούλιασμα
Είναι η μετάδοση
και μια απότομη πλαγιά
που μπορεί να κρύψει χήνες
όμως δεν τις κρύβει
γιατί στα δεξιά
υπάρχει μια λιπαρή κηλίδα
είναι λάδι

*

ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΜΟΥ

στην Colette Tual

Κι όταν του απάντησα 19
μου απάντησε 19
22 εάν έχεις τον καιρό να γίνεις πλούσιος
30 και 40 για την κωμωδία σε δύο χρόνους
50 για την βρομοεπέτειό σου
100 για τις ανέσεις της άνοιξης
Για τα υπόλοιπα είναι χλομός και υπνωτικός
όμως ασχοληθείτε με τα λιθόστρωτά σας αγαπητέ γιατρέ
κι αφήστε στο καθαρό νερό την φροντίδα να γίνει βροχόνερο

*Μετάφραση: Σωτήρης Λιόντος

1.Αρχιυπηρέτης μεγάλου οίκου (Σ.τ.Μ.)

*Από το βιβλίο “Απαγορεύεται η αφισσοκόλλησις και άλλα ποιήματα”. Μετάφραση: Σωτήρης Λιόντος – Νίκος Σταμπάκης, εκδ. ύψιλον/βιβλία, Αθήνα 2007.

Σοφία Πολίτου-Βερβέρη, από τις “52 στιγμές στον αυχένα”

Image

Ρίζα λάβδανου
τη γλώσσα πρώτα σκίζει
για να γιατρευτώ

Αναστενάζει
μεγάλο το αγρίμι
στην αγκαλιά μου

Ο πάνθηρας ζει
μη ρωτάτε το γιατί
αλλιώς πεθαίνει

Γεννιούνται πολλοί
πριν μάθουν να μετράνε
χρόνια και γήρας

Χτίζοντας λέξεις
ξεχάσαμε τη σκόνη
στα γόνατά μας

Σφυρίζει μέσα
στις ρωγμές ο άνεμος
καινούργια λόγια

Επανάληψη
βρίσκοντας τον ρυθμό μας
γεωμετρία

Μες στο σπήλαιο
το πρώτο μας κυνήγι
να βλέπουμε φως

Είδαμε δάση
γλείψαμε τις θάλασσες
ηχήσαν άστρα

Τα μαύρα βουνά
κοχλάζουν οι καρδιές τους
μακρινοί κόσμοι

Το παιδί έξω
ανήλικο τσεκούρι
δίχως φόβητρο

Άκου τον ήχο
σε τόση φασαρία
βρες και το ίχνος

Η δύναμή σου
η αδυναμία σου
να σε κεντρίζει

Χαυλιόδοντες
μέτρα τρύπες πάνω τους
και χόρεψέ τες

Γαβγίζει σκύλος
πρώτος βαθμός αγάπης
θα γίνει μύθος

Κούφιο κλαδάκι
μες στη σιγή του δάσους
θυμάται γέλιο

*“52 στιγμές στον αυχένα”, εκδ. Υψικάμινος, Νοέμβριος 2025.

Αλεξάνδρα Πλαστήρα, Δύο ποιήματα

Image

Πιο σταθερή

Άσπρα
λουλούδια
πέφτουν
στα γόνατα

όχι
δεν σκύβω
να μαζέψω
τα ψίχουλα

θαύμα
τα κύματα
πνίγομαι
τέλεια

τόσο
βαθιά
θα βρω
και νοήματα

*

Το φως που βλέπουμε τώρα

Τ’ αγκάθια
είναι ο λόγος
που θα γίνουμε
φίλες
με λίγο αίμα
από την καθεμιά μας
θα έχουμε
τα ακριβότερα
κοσμήματα
όσο κι αν είναι
όμορφος ο Τάμεσης
δεν θα σε σπρώξω
και δεν θα με σπρώξεις
με λίγο αίμα από την καθεμιά μας
την ίδια φύση
θα χαιρόμαστε
και πληγωμένες
απ’ τον ίδιο εραστή
θα μοιραζόμαστε
τ’ αγκάθια του
γελώντας

*Από τη συλλογή “Το φως που βλέπουμε τώρα”, εκδ. στιγμή, Αθήνα 1986.

Κατερίνα Αγυιώτη, από τη συλλογή “Φρουρός”

Image

Το ποίημα επανέρχεται, αλλά έχει τελειώσει ο χρόνος
του / δε γράφουμε ενθυμούμενοι / είμαστε πολεμιστές.

Όταν βλέπω τον δυστυχισμένο να πλησιάζει για να μ’
αγαπήσει, γίνομαι του παιδιού του το άγαλμα.

Τα όνειρά μου πραγματοποιούνται σε άλλα όνειρα / εξα-
ντλούνται στην καθαρή επιθυμία
αυτό που λέμε συμβατικά πραγματοποίηση
είναι η καύση του νεκρού.

Με αγάπησαν, δεν έχω παράπονο
περνούσαν παρθένες με χλωμά πρόσωπα
από το παράθυρό μας.

Υπάρχει σωστή δόση στην αγάπη – το υπόλοιπο το κά-
νουμε σπαθιά / κεράσια / χλιαρά πουλιά / φύλλα
στα μάτια / γιασεμί.

Κοιτάξτε, έβρεχε / μέσα μου άνθιζαν δυο μελαγχολίες / ένας
παλιός Σλάβος με απαλά δάχτυλα.

Θα είμαι ο θόρυβος
στο κεφάλι του παιδιού
όταν θα έρχεται το άστρο.

Ανεβαίνω στη σκηνή. Η αίθουσα είναι κατάμεστη. Με βρα-
βεύουν για την κοινωνική μου ζωή παρ’ όλους τους ανθρώπους.

Έχω λόγους για να είμαι οπουδήποτε.
Περιμένω ένα σημάδι, μια πραγματική απειλή, μια ομορφιά
που να κλείσουν σπίτια.

Για να διατηρήσουν οι ποιητές την ψευδαίσθηση ότι θ’ αγιά-
σουν, άγιασαν δίπλα τους όσοι τους αγάπησαν.

*“Φρουρός”, εκδ. Φαρφουλάς, 2016.